Giáo án Bài 25. Tiếng đàn ba-la-lai-ca trên sông Đà

Tạo hứng thú, kết nối HS với không khí âm nhạc và chủ đề Nghệ thuật muôn màu trước khi đọc bài.

HS nghe đoạn nhạc hoặc lắng nghe GV đọc diễn cảm câu mở đầu bài: “Trong đêm trên công trường thủy điện sông Đà, tiếng đàn ba-la-lai-ca vang lên giữa cảnh yên tĩnh.” HS đoán nhạc cụ và chia sẻ cảm xúc khi nghe tiếng đàn.

HS nêu được cảm nhận ban đầu về âm nhạc và dự đoán tên bài đọc, nêu được tên nhạc cụ trong bài.

HS nêu được nội dung, chi tiết tiêu biểu, nghĩa của từ ngân nga và thông điệp của bài đọc.

Nhiệm vụ nhóm 4 HS theo kĩ thuật khăn trải bàn, hoàn thành Phiếu học tập số 1. Nhóm đọc tóm tắt, tìm chi tiết về không gian, nhạc cụ, nhịp nhạc, hình ảnh máy móc và thông điệp; nối từ ngữ với nghĩa đúng (ngân nga, tưởng tượng, nghệ nhân). GV lưu ý đọc rõ tên riêng và dừng khi kết thúc một ý.

Khăn trải bàn của nhóm ghi các chi tiết tiêu biểu, nghĩa từ và thông điệp. Phiếu học tập số 1 được hoàn thành. Thông điệp đúng: Âm nhạc và lao động cùng làm đẹp cuộc sống, gợi niềm tin vào tương lai.

HS nhận biết được điệp từ, điệp ngữ, nêu được yếu tố được lặp và tác dụng nhấn mạnh, tạo nhịp.

Cặp đôi phân tích ví dụ “Em nhớ vườn, em nhớ ngõ, em nhớ tiếng bà” và câu “Tôi yêu cánh đồng, tôi yêu bến nước”. Các cặp hoàn thành Phiếu học tập số 2, phân biệt lặp có chủ ý với lặp vô ý.

Phiếu học tập số 2 hoàn thành: xác định cụm từ lặp, vị trí, tác dụng. Đáp án: cụm “em nhớ”, “tôi yêu” được lặp; tác dụng nhấn mạnh nỗi nhớ, tạo nhịp và nhấn tình yêu quê hương; đáp án câu trắc nghiệm: C.

HS nhận ra cấu trúc mở đầu, triển khai, kết thúc của đoạn văn nêu cảm xúc về một bài thơ và cách phân tích một hình ảnh bằng lời riêng.

HS đọc bài mẫu “Khi học bài Mầm non của Võ Quảng…” theo ba câu hỏi: văn bản nhằm làm gì, các ý được sắp xếp ra sao, chi tiết nào làm ý chính rõ hơn. HS điền Phiếu học tập số 3 để rút ra cách làm, không chép lại mẫu.

Phiếu học tập số 3 hoàn thành: xác định mở đầu (giới thiệu bài thơ và ấn tượng chung), triển khai (phân tích hình ảnh chồi non, liên hệ mầm đậu), kết thúc (điều còn đọng lại). HS rút được ba bước cần làm.

Củng cố nội dung bài đọc, nghĩa từ, cách nhận biết điệp ngữ và cách nêu chi tiết giải thích thông điệp.

Trò chơi “Giơ thẻ đúng sai” với các câu hỏi lấy từ bài tập đã cho. Có thể dùng học liệu số NeoEdu để HS làm bài tập tương tác sau trò chơi. HS trả lời bằng thẻ A, B, C hoặc bảng con.

Đáp án: Câu 3: ba-la-lai-ca. Câu 4: A (Âm nhạc và lao động cùng làm đẹp cuộc sống, gợi niềm tin vào tương lai). Câu 6: tôi yêu. Câu 7: C (tác dụng nhấn mạnh và tạo nhịp). Câu 2: ngân nga – âm thanh vang dài, lên xuống êm và có nhịp; tưởng tượng – tạo ra trong trí óc những hình ảnh, tình huống chưa có trước mắt; nghệ nhân – người có tài nghề cao trong nghệ thuật hoặc nghề truyền thống.

HS vận dụng cách viết đoạn văn nêu cảm xúc, phân tích một hình ảnh bằng lời riêng và biết tự kiểm tra, chỉnh sửa bài viết.

HS chọn một bài thơ đã học, tìm ý, lập dàn ý ngắn (mở đầu, triển khai, kết thúc) và viết đoạn 5–7 câu. Đoạn văn cần nêu tên bài thơ, chọn một hình ảnh, nhịp hoặc cách dùng từ, giải thích cảm xúc bằng lời riêng và kết bằng điều còn đọng lại. Bạn cùng bàn đọc và góp ý theo tiêu chí. Tiêu chí chấm tối đa 4 điểm: đúng mục đích và bước làm (1); chọn chi tiết có căn cứ (1); bố cục và liên kết (1); từ, câu, chính tả (1).

Đoạn văn 5–7 câu của mỗi HS, có dàn ý ngắn và phiếu tự đánh giá theo tiêu chí. Chấp nhận phương án khác hợp lí, không chấm tự động.