Giáo án Bài 23. Giới thiệu sách Dế Mèn phiêu lưu kí

Tạo hứng thú, kích hoạt vốn hiểu biết của HS về sách và về nhân vật Dế Mèn trước khi đọc văn bản.

HS quan sát bìa sách Dế Mèn phiêu lưu kí và chơi trò đoán tên sách qua các gợi ý ngắn do GV đọc. HS chia sẻ tên một cuốn sách đã đọc và lí do thích cuốn đó.

HS nêu được tên sách và một lí do khiến em thích cuốn sách mình đã đọc; HS hình thành câu hỏi: “Vì sao nên giới thiệu một cuốn sách cho bạn?”

HS hiểu nội dung, chi tiết và thông điệp của bài giới thiệu sách; nhận ra cách người giới thiệu chọn lọc thông tin.

Đọc thầm, đọc nhóm và thảo luận theo kĩ thuật khăn trải bàn với Phiếu học tập số 1. Nhóm 4 HS, mỗi HS ghi ý kiến vào một góc khăn; nhóm thống nhất ý chung cho các câu hỏi về tác giả, nội dung nổi bật, chi tiết tiêu biểu và thông điệp.

Phiếu học tập số 1 hoàn thành; nhóm trình bày được tên sách, tác giả Tô Hoài, nội dung nổi bật, một chi tiết tiêu biểu và thông điệp của bài; HS giải thích được từ “phiêu lưu”.

HS nhận biết ba tác dụng của dấu gạch ngang và phân biệt với dấu gạch nối trong tên phiên âm.

GV đưa ví dụ trên bảng phụ, HS quan sát vị trí và cấu trúc câu để nhận ra tác dụng của dấu gạch ngang. Làm việc cặp đôi: đọc các ví dụ và điền tác dụng vào bảng.

HS nêu được: dấu gạch ngang đầu dòng đánh dấu lời nói trực tiếp; cặp dấu gạch ngang bao phần chú thích; dấu gạch ngang còn dùng để đánh dấu ý liệt kê. HS biết dấu gạch nối không cùng chức năng với dấu gạch ngang của lời thoại.

HS nhận biết cấu trúc ba phần của đoạn văn thể hiện cảm xúc và cách dùng chi tiết để làm rõ cảm xúc.

HS đọc bài mẫu nguyên bản, xác định câu mở ý, các câu triển khai (chi tiết và lí do), câu khép ý; ghi vào sơ đồ ba phần trên bảng phụ. HS nhận xét về cách dùng chi tiết để gắn với cảm xúc.

Sơ đồ ba phần của bài mẫu được hoàn thiện; HS nêu được: mỗi đoạn giữ một ý chính, cảm xúc phải gắn với bằng chứng cụ thể, không xếp các từ cảm xúc thành danh sách.

HS củng cố hiểu biết về nội dung văn bản, từ ngữ và tác dụng của dấu gạch ngang qua các bài tập đã cho.

HS làm bài tập cá nhân rồi đối chiếu cặp đôi. Bài tập gồm: nối từ ngữ với nghĩa đúng; tìm tác giả cuốn sách; chọn thông điệp sát nhất; chọn tác dụng dấu gạch ngang trong hai câu ví dụ. HS có thể đối chiếu thêm trên trang bài học NeoEdu.

Đề và đáp án: (1) Nối: phiêu lưu – đi nhiều nơi, gặp những điều mới mẻ và thử thách; kiến thiết – xây dựng và phát triển; uyên bác – có kiến thức sâu rộng. (2) Tác giả cuốn sách: Tô Hoài. (3) Thông điệp sát nhất: B. Giới thiệu đúng thông tin và nêu sức hấp dẫn giúp người khác chọn sách. (4) “– Tớ sẽ giúp cậu!”: A. đánh dấu lời nói trực tiếp. (5) “Lan – người bạn cùng bàn – rất kiên nhẫn”: phần giữa hai dấu là B. chú thích về Lan.

HS viết được đoạn văn thể hiện cảm xúc về một câu chuyện, nêu rõ chi tiết và lí do của cảm xúc.

HS chọn một câu chuyện đã đọc hoặc đã nghe, ghi ý vào dàn ý theo sơ đồ ba phần, viết đoạn văn, đọc thành tiếng và chỉnh sửa theo thứ tự: nội dung trước, từ và dấu câu sau. Tiêu chí chấm: đúng mục đích và bước hoạt động (tối đa 1 điểm); chọn chi tiết, ý có căn cứ (1 điểm); bố cục và liên kết (1 điểm); từ, câu, chính tả (1 điểm).

Đề: Viết đoạn văn thể hiện cảm xúc về một câu chuyện; nêu rõ chi tiết và lí do của cảm xúc. Sản phẩm là một đoạn văn 6–8 câu có câu mở ý, các câu triển khai với chi tiết và lí do, câu khép ý; đoạn văn đã được tự sửa theo tiêu chí. Chấp nhận phương án khác hợp lí, không chấm tự động.

HS vận dụng kĩ năng giới thiệu sách và đọc rõ ràng để trao đổi thực tế với bạn trong lớp.

Cặp đôi đọc rõ bản tóm tắt bài giới thiệu sách cho bạn nghe. Bạn hỏi: “Tác giả cuốn sách được giới thiệu là ai?”, HS trả lời đủ ý rồi nhắc lại thông điệp. Sau đó HS tự chọn một cuốn sách đã đọc và giới thiệu ngắn gọn cho cả lớp, giao bài viết về nhà.

Đáp án câu hỏi: Tô Hoài. Thông điệp: Giới thiệu đúng thông tin và nêu sức hấp dẫn giúp người khác chọn sách. HS giới thiệu được ít nhất 3 ý về một cuốn sách (tên sách, tác giả, lí do nên đọc).