Giáo án Bài 16. Xin chào, Xa-ha-ra

Kích hoạt vốn hiểu biết của HS về sa mạc và tạo hứng thú trước khi đọc văn bản.

GV đưa từ sa mạc lên bảng và tổ chức trò chơi 'Ai nhanh hơn': HS kể nhanh một hình ảnh, một âm thanh hoặc một cảm giác mà em hình dung khi nghĩ đến sa mạc.

Khoảng ba đến năm ý kiến của HS về hình ảnh, cảm giác về sa mạc; HS nhận ra cách hình dung ban đầu về sa mạc có thể chưa đầy đủ.

HS nêu được nội dung chính, tìm được các chi tiết theo trình tự thời gian và rút ra thông điệp của văn bản Xin chào, Xa-ha-ra.

HS đọc văn bản trong SGK (hoặc bản tóm tắt do GV cung cấp), lưu ý đọc rõ các tên riêng và dừng khi kết thúc một ý. Các nhóm 4 HS thực hiện kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi ô của khăn ghi một thời điểm (ban ngày, đi lạc đà, ban đêm, buổi sáng) và chi tiết tương ứng, cuối cùng nhóm thống nhất thông điệp. Nhiệm vụ ghi vào Phiếu học tập số 1.

Phiếu học tập số 1 hoàn thành theo nhóm: bảng ghi thời điểm, chi tiết tiêu biểu và cảm nhận; một câu nêu thông điệp của văn bản; một câu giải thích vì sao sa mạc không đơn điệu.

HS đánh giá được bài văn tả phong cảnh theo ba nhóm tiêu chí, nêu một điểm tốt và một đề nghị sửa, viết lại đoạn đã sửa và giải thích lí do.

GV dùng bài mẫu nguyên bản (đoạn văn tả khu vườn sau nhà) để làm mẫu đánh dấu ba nhóm: đủ ý và đúng mục đích; mạch sắp xếp; dùng từ, câu và chính tả. Sau đó HS đổi bản nháp đã viết ở nhà với bạn cùng bàn theo kĩ thuật cặp đôi, ghi vào Phiếu học tập số 2. Mỗi bên ghi một điểm tốt cụ thể, một đề nghị sửa, viết lại một đoạn và giải thích vì sao cách mới rõ hơn.

Phiếu học tập số 2 hoàn thành: nhận xét ba nhóm tiêu chí, một điểm tốt và một đề nghị sửa cho bài của bạn, một đoạn đã sửa kèm lời giải thích ngắn.

HS nghe bài nói mẫu, ghi từ khóa, hỏi lại để làm rõ; chuẩn bị và trình bày bài nói 1–2 phút về một cảnh đẹp thiên nhiên.

GV đọc bài nói mẫu 'Em thích ngắm vườn cây sau mưa'. HS ghi hai từ khóa và một câu hỏi làm rõ. Sau đó HS chuẩn bị ba ý (điều muốn giới thiệu, chi tiết hoặc lí do, lời kết) và đổi vai theo cặp đôi để nói, nghe, hỏi đáp.

Hai từ khóa và một câu hỏi làm rõ ghi trong vở; bài nói ba ý trình bày được trong 1–2 phút; ít nhất một câu phản hồi có cấu trúc 'Mình hiểu ý bạn, nhưng mình nghĩ… vì…' khi có ý kiến khác.

HS củng cố nghĩa của từ sa mạc, nhận biết chi tiết được nêu trực tiếp và chọn đúng thông điệp của văn bản.

GV tổ chức trò chơi 'Ai nhanh hơn' với bốn bài tập ngắn: (1) Nối từ ngữ với nghĩa đúng (sa mạc, nguyên sơ, khộp). (2) Chi tiết con vật được dùng trong chuyến trải nghiệm. (3) Chọn thông điệp sát nhất với đoạn đọc. (4) Điền từ có nghĩa 'vùng rất ít mưa, thường có thảm thực vật thưa' vào chỗ trống. HS làm trên bảng con, GV có thể dùng bài tập tương tác trên NeoEdu để kiểm tra nhanh.

Đề và đáp án:

• Bài 1: sa mạc – vùng rất ít mưa, thường có thảm thực vật thưa; nguyên sơ – còn gần trạng thái tự nhiên ban đầu; khộp – tên một nhóm cây rừng thường rụng lá theo mùa.
• Bài 2: Phương tiện con vật được dùng trong chuyến trải nghiệm là lạc đà.
• Bài 3: Đáp án A. Trải nghiệm trực tiếp giúp ta nhận ra nhiều vẻ khác nhau của một vùng đất.
• Bài 4: Điền từ: sa mạc.

Bảng con của HS ghi đúng: nối đúng ba cặp nghĩa; chi tiết lạc đà; đáp án A; từ sa mạc điền vào chỗ trống. Điểm số đạt tối thiểu 3/4 câu đúng được xem là đạt yêu cầu.

HS vận dụng cách quan sát theo thời gian và dùng ít nhất hai giác quan để viết đoạn văn ngắn tả một cảnh ở quê hương hoặc nơi ở; liên hệ thực tế về trách nhiệm bảo vệ thiên nhiên.

HS chọn một cảnh quen thuộc ở quê hương hoặc nơi ở vào một thời điểm cụ thể (buổi sáng, buổi chiều hoặc ban đêm). HS viết đoạn 5–7 câu, dùng ít nhất hai giác quan (nhìn, nghe, ngửi, chạm, nếm), có một so sánh hoặc nhân hóa rõ ràng. Sau khi viết, HS đọc cho bạn bên cạnh nghe và nhận một góp ý. Phần viết này được hoàn thiện ở nhà.

Một đoạn văn 5–7 câu tả cảnh thực tế, có thời điểm cụ thể, dùng ít nhất hai giác quan và có chi tiết nổi bật; HS nêu được một điều đã học khi viết.