Giáo án Bài 1. Ôn tập và đánh giá giữa học kì 1

Kích hoạt kiến thức về các bài đọc đã học trong hai chủ điểm, tạo không khí hứng thú trước khi ôn tập.

GV tổ chức trò chơi “Đoán bài”. GV đọc mô tả ngắn về một nhân vật hoặc một hình ảnh trong bài đã học (không nêu tên bài). HS suy nghĩ và giơ bảng con ghi tên bài. Có thể chơi theo hai đội, mỗi đội 3 lượt.

HS nêu đúng tên các bài đã học qua trò chơi; tự nhận ra những bài mình còn nhớ mờ để chú ý trong các hoạt động sau.

HS lập được bảng hệ thống các bài trong hai chủ điểm, chọn hai bài có điểm chung và nêu được điểm giống, khác bằng dẫn chứng.

Nhóm 4 HS làm việc trên khăn trải bàn, hoàn thành Phiếu học tập số 1 gồm bảng 4 cột: tên bài, đối tượng hoặc nhân vật, một chi tiết, thông điệp. Sau đó chọn hai bài có điểm chung (ví dụ cùng viết về thiên nhiên, cùng thể hiện tình cảm với gia đình hoặc quê hương) và trả lời hai câu hỏi so sánh.
Câu hỏi GV đặt ra: “Bài nào có nhân vật là loài vật? Chi tiết nào em nhớ nhất khi đọc bài đó?”; “Hai bài em chọn giống nhau ở điểm nào? Khác nhau ở điểm nào? Em lấy ví dụ từ bài để chứng minh.”

Bảng hệ thống hoàn chỉnh trên Phiếu học tập số 1 của nhóm; đoạn ngắn nêu điểm giống và khác của hai bài, có ít nhất một dẫn chứng cho mỗi ý.

HS kể lại được sự việc chính của phần trích truyện Dế Mèn theo trình tự trước – sau, không trộn nhân vật.

GV đưa bốn ý theo trình tự trước – sau để HS sắp xếp và kể lại bằng lời mình:

• Ý 1: Mẹ dế chuẩn bị chỗ ở riêng để ba con tập tự kiếm ăn; trên đường đi, chú dế út vừa háo hức vừa lo.
• Ý 2: Mẹ đưa chú vào chiếc hang đã đào sẵn và để thêm cỏ non trước cửa.
• Ý 3: Khi mẹ về, chú xem xét hang, thích nơi ở mát và rộng, cảm thấy biết ơn mẹ.
• Ý 4: Chú ra cửa, nhìn trời và cất tiếng gáy đầy tự tin.
  Câu hỏi GV đặt ra: “Vì sao chú dế út vừa háo hức vừa lo?”; “Cái kết cho thấy tính cách gì của chú? Vì sao chưa thể kết luận chú đã thành thạo mọi việc tự lập?”

Mỗi HS kể lại được câu chuyện trong 4–5 câu, đúng trình tự, chỉ có nhân vật dế út và mẹ; trả lời được hai câu hỏi.

HS nhận diện và vận dụng được đại từ, từ đồng nghĩa, từ đa nghĩa; giải thích được một hình ảnh thơ bằng lời của mình.

GV dùng bài giảng trên NeoEdu để ôn nhanh phần lí thuyết và ví dụ. Sau đó, HS chọn một bài thơ đã học, đọc đúng, ngắt nhịp theo ý, rồi giải thích một hình ảnh. Mỗi HS đặt một câu mới có đại từ, từ đồng nghĩa hoặc từ đa nghĩa để chứng minh đã hiểu, không chỉ nhắc lại định nghĩa.
Câu hỏi GV đặt ra: “Hình ảnh này gợi cho em điều gì? Em thấy biện pháp so sánh, nhân hóa hay điệp ở đâu?”; “Từ “ngọt” trong câu của em mang nghĩa nào?”

Mỗi HS có một đoạn ngắn 2–3 câu giải thích một hình ảnh thơ và một câu mới đúng về đại từ, từ đồng nghĩa hoặc từ đa nghĩa.

HS vận dụng kĩ năng đọc hiểu để tìm chi tiết, giải thích và làm đúng bài tập về đại từ.

HS làm việc theo cặp với Phiếu học tập số 2 gồm hai bản tóm tắt nguyên bản “Vườn mặt trời, quả mặt trăng” và “Cánh đồng vàng”. Mỗi bản có các câu hỏi: nêu nội dung chính trong 1–2 câu; chọn một chi tiết và giải thích tác dụng; nêu một điều em hiểu và một câu hỏi muốn tìm hiểu thêm. Sau đó HS làm hai bài tập trắc nghiệm và điền từ.
Câu hỏi GV đặt ra: “Chi tiết này có trong bản tóm tắt không? Em tìm được ở câu nào?”; “Điều em rút ra có đúng với nội dung văn bản không?”

Phiếu học tập số 2 đã trả lời đủ các câu hỏi đọc hiểu. Đáp án tham khảo cho bài đọc hiểu: nội dung chính là vẻ đẹp của vườn cây và lòng biết ơn khi ngắm quả chín; hoặc cảnh cánh đồng lúa chín với niềm vui và sự gắn bó với đồng quê. Bài tập 9: đáp án C (“bạn ấy” thay cho tên Minh, tránh lặp tên). Bài tập 10: điền “Ai” (đại từ hỏi người).

HS vận dụng kiến thức viết đoạn tả cảnh có quan sát theo thời gian hoặc không gian, nêu được tình cảm và biết tự sửa, góp ý cho bạn.

HS chọn một cảnh quen thuộc (khu vườn nhà, cánh đồng, con đường đến trường, góc sân trường) và viết đoạn văn 6–8 câu theo hướng dẫn: mở bài giới thiệu nơi và lúc; thân bài tả bao quát rồi chi tiết theo trật tự; kết bài nêu tình cảm. Chọn nét nổi bật, dùng một hoặc hai biện pháp so sánh, nhân hóa để làm rõ cảnh.
Câu hỏi GV đặt ra: “Em chọn thời gian hay không gian để quan sát? Chi tiết nào làm em nhớ nhất?”; “Câu so sánh của bạn đã làm rõ cảnh chưa?”

Mỗi HS có một đoạn văn tả cảnh 6–8 câu đã tự đọc lại và sửa; đổi bài với bạn, ghi được ít nhất một lời nhận xét về chi tiết đã hiểu và một góp ý kèm lí do.