Giáo án Bài 17. Thực hành và trải nghiệm với một số đơn vị đo đại lượng

Ôn lại mối quan hệ giữa các đơn vị độ dài và diện tích, tạo tâm thế học tập.

GV đọc lần lượt các nhận định: “$1\ \text{m}^2 = 100\ \text{dm}^2$”, “$1\ \text{m} = 100\ \text{cm}$”, “$1\ \text{ha} = 100\ \text{m}^2$”, “$1\ \text{ha} = 10\,000\ \text{m}^2$”. HS giơ thẻ Đúng hoặc Sai và giải thích ngắn.

HS nêu đúng đáp án từng nhận định: đúng, đúng, sai, đúng; giải thích được vì sao $1\ \text{ha}$ bằng $10\,000\ \text{m}^2$ chứ không phải $100\ \text{m}^2$.

Hình thành cách đổi $\text{m}^2$ sang $\text{ha}$ và ngược lại thông qua ví dụ thực tế về khu đất.

Nhóm 4 HS thảo luận ví dụ: Khu đất có diện tích $7\,500\ \text{m}^2$ bằng bao nhiêu ha? Các nhóm dùng kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi HS viết một cách giải, sau đó thống nhất trên ô trung tâm. GV dùng ví dụ và bài tập tương tác trên học liệu số NeoEdu để đối chiếu.

Phép tính đúng: $7\,500 : 10\,000 = 0{,}75$, vậy $7\,500\ \text{m}^2 = 0{,}75\ \text{ha}$; nhóm ghi được quy tắc đổi từ $\text{m}^2$ sang $\text{ha}$ là chia cho $10\,000$.

Thực hiện được việc đo chiều dài, chiều rộng phần sân hình chữ nhật bằng thước dây, ghi số liệu có đơn vị và tính diện tích theo $\text{m}^2$.

Nhóm 4 HS ra sân trường, chọn phần sân hình chữ nhật an toàn. Hai bạn giữ hai đầu thước, đọc cùng điểm mốc. Mỗi nhóm đo chiều dài, chiều rộng hai lần và ghi vào Phiếu học tập số 1. Nhóm quyết định số đo dùng và tính diện tích theo $\text{m}^2$. Không dùng bước chân làm số đo chính xác.

Phiếu học tập số 1 hoàn thành đầy đủ: bảng ghi hai lần đo kèm đơn vị, phép tính diện tích và kết quả theo $\text{m}^2$.

Vận dụng cách tính diện tích theo $\text{m}^2$, đổi sang ha và tính trung bình hai lần đo.

Nhóm làm bài 1 đến 4 trên phiếu bài tập. Bài 1: Một sân đo được dài 30 m, rộng 18 m. Diện tích bao nhiêu $\text{m}^2$? Bài 2: Khu đất $7\,500\ \text{m}^2$ bằng bao nhiêu ha? Bài 3: Đo hai lần được $12{,}4\ \text{m}$ và $12{,}6\ \text{m}$. Trung bình hai kết quả bao nhiêu m? Bài 4: Vườn vuông cạnh $100\ \text{m}$ có diện tích bao nhiêu ha?

Đáp án: Bài 1: $540\ \text{m}^2$ ($30 \times 18 = 540$). Bài 2: $0{,}75\ \text{ha}$ ($7\,500 : 10\,000 = 0{,}75$). Bài 3: $12{,}5\ \text{m}$ (đổi $12{,}4\ \text{m} = 1\,240\ \text{cm}$, $12{,}6\ \text{m} = 1\,260\ \text{cm}$, trung bình $(1\,240 + 1\,260) : 2 = 1\,250\ \text{cm} = 12{,}5\ \text{m}$). Bài 4: $1\ \text{ha}$ ($100 \times 100 = 10\,000\ \text{m}^2 = 1\ \text{ha}$).

Phân tích tình huống ghi chép, kiểm tra và xử lí số liệu đo; giải thích lí do lựa chọn cách làm.

Nhóm làm bài 5 đến 8. Bài 5: Thiết kế bảng ghi hai lần đo chiều dài, chiều rộng của một bàn học; nêu vì sao cần dùng cùng đơn vị. Bài 6: Nhóm viết “Diện tích sân là 540 m”; em sửa lại và giải thích. Bài 7: Đề xuất cách ước lượng diện tích bồn hoa chữ nhật trước khi đo, rồi nêu cách kiểm tra. Bài 8: Hai bạn đo cùng cạnh được 20 m và 25 m; có nên lấy ngay trung bình không? Nêu cách xử lí.

Đáp án gợi ý: Bài 5: bảng có đối tượng, lần đo, chiều dài, chiều rộng, đơn vị cm; cùng đơn vị giúp so sánh và nhân hai số đo đúng. Bài 6: sửa thành $540\ \text{m}^2$; $\text{m}$ đo độ dài, $\text{m}^2$ đo diện tích mặt sân. Bài 7: ước lượng dài và rộng theo vật chuẩn, nhân để dự đoán, đo bằng thước rồi so sánh; ghi rõ là số gần đúng. Bài 8: chưa nên lấy ngay trung bình; kiểm tra điểm đầu cuối, thước và cách đọc, đo lại; sai khác lớn có thể do đo nhầm.

Vận dụng quy trình đo, ghi chép, tính toán và báo cáo vào một khu đất thực tế ở nhà hoặc ở trường.

Mỗi HS (hoặc nhóm đôi) chọn một khu đất hình chữ nhật thực tế như bồn hoa, khu vườn hoặc nền sân nhà. Thực hiện: ước lượng diện tích, đo chiều dài, chiều rộng hai lần bằng thước dây, ghi bảng, tính diện tích theo $\text{m}^2$ và đổi sang ha nếu cần. Viết báo cáo gồm: nhiệm vụ, cách làm, dữ liệu, kết quả, hạn chế và một đề nghị cải thiện. Không dùng bước chân làm số đo chính xác.

Báo cáo ngắn có bảng hai lần đo kèm đơn vị, phép tính diện tích, kết quả so sánh với ước lượng và một đề nghị cải thiện.