ToánLớp 5Chủ đề 3. Một số đơn vị đo diện tích

Giáo án Bài 16. Các đơn vị đo diện tích

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được $1\ \text{km}^2$ là diện tích hình vuông có cạnh $1\ \text{km}$ , $1\ \text{ha}$ là diện tích hình vuông có cạnh $100\ \text{m}$ , từ đó $1\ \text{ha} = 10\,000\ \text{m}^2$ và $1\ \text{km}^2 = 100\ \text{ha} = 1\,000\,000\ \text{m}^2$ .
Giải thích được vì sao hai đơn vị diện tích liền nhau trong bảng $\text{km}^2$ , $\text{hm}^2$ , $\text{dam}^2$ , $\text{m}^2$ , $\text{dm}^2$ , $\text{cm}^2$ , $\text{mm}^2$ hơn kém nhau 100 lần và đơn vị ha bằng $\text{hm}^2$ .
Vận dụng được quy tắc đổi đơn vị diện tích (nhân hoặc chia với 100 hoặc 10 000 hoặc 1 000 000) để đổi đơn vị và giải bài toán tính diện tích có đổi đơn vị.
Tư duy và lập luận toán học: giải thích được cơ sở của $100 \times 100 = 10\,000$ khi đổi ha sang m² và lập luận vì sao đổi diện tích theo 100 chứ không theo 10.
Mô hình hoá toán học: biểu diễn vườn chữ nhật $200\ \text{m} \times 150\ \text{m}$ bằng phép nhân và đổi kết quả sang héc-ta.
Giao tiếp toán học: đọc, viết đúng ký hiệu $\text{km}^2$ , $\text{ha}$ , $\text{m}^2$ , $\text{dm}^2$ và trình bày lời giải có đơn vị.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: sử dụng bảng đơn vị đo diện tích, hình vuông mẫu $1\ \text{m}^2$ và học liệu số NeoEdu để kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS chủ động đọc phiếu học tập, tự ghi nhớ mối quan hệ giữa các đơn vị và tự kiểm tra kết quả đổi đơn vị bằng cách so sánh độ lớn của đáp số.
Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo nhóm, cặp đôi để điền bảng đơn vị, trình bày cách đổi và nhận xét bài làm của bạn bằng ngôn ngữ toán học chính xác.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS vận dụng kiến thức về đơn vị diện tích để xử lí tình huống thực tế như tính diện tích vườn chữ nhật và đổi ra héc-ta.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS hoàn thành đầy đủ phiếu học tập và các bài tập luyện đổi đơn vị trong thời gian quy định.
Trách nhiệm: HS tham gia tích cực vào công việc nhóm, chịu trách nhiệm điền đúng phần của mình trên khăn trải bàn.
Trung thực: HS thừa nhận sai sót khi đổi đơn vị sai, sẵn sàng sửa bài theo đáp án đúng và nhận xét khách quan bài của bạn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Hình vuông bằng bìa hoặc giấy cạnh $1\ \text{m}$ (tượng trưng $1\ \text{m}^2$ ), thước dây hoặc thước mét để minh hoạ.
Bảng phụ hoặc slide kẻ sẵn bảng đơn vị đo diện tích, để trống các ô điền.
Khăn trải bàn hoặc tờ bìa lớn kẻ bảng 7 ô đơn vị cho mỗi nhóm.
Phấn, bảng nhóm, bút dạ, bảng con cho HS.
Học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/5/math/bai-16-cac-don-vi-do-dien-tich (dùng ở hoạt động luyện tập để kiểm tra đáp án).

2. Học sinh

Vở ghi, sách Toán 5, bút, thước kẻ.
Bảng con và bút dạ, khăn lau.
Phiếu học tập số 1 và số 2 (phát theo nhóm).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 8 phút

Cảm nhận độ lớn của diện tích

Mục tiêu

Gợi nhớ đơn vị $\text{m}^2$ đã học và tạo tình huống để HS hình dung độ lớn của $\text{ha}$ và $\text{km}^2$ .

Nội dung

GV đưa hình vuông cạnh $1\ \text{m}$ lên bảng. HS nêu cạnh và diện tích của hình vuông; sau đó ước lượng diện tích lớp học, sân trường bằng $\text{m}^2$ .

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được hình vuông cạnh $1\ \text{m}$ có diện tích $1\ \text{m}^2$ và ước lượng được diện tích lớp học khoảng vài chục $\text{m}^2$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giơ hình vuông cạnh $1\ \text{m}$ và hỏi: 'Hình vuông này có cạnh bao nhiêu mét? Diện tích của nó là bao nhiêu mét vuông?'
Học sinh
HS trả lời: cạnh $1\ \text{m}$ , diện tích $1\ \text{m}^2$ .
Giáo viên
GV hỏi: 'Lớp mình rộng khoảng 8 m, dài khoảng 9 m. Diện tích lớp khoảng bao nhiêu mét vuông?'
Học sinh
HS ước lượng: khoảng $8 \times 9 = 72\ \text{m}^2$ , chấp nhận các đáp số gần đúng.
Giáo viên
GV nêu: 'Để đo những diện tích lớn như cánh đồng, rừng, ta cần đơn vị lớn hơn. Hôm nay chúng ta tìm hiểu các đơn vị đó.' GV ghi tên bài lên bảng.
Học sinh
HS ghi tên bài vào vở.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 16 phút

Hình thành ha và km² qua hình vuông

Mục tiêu

Giúp HS hình thành và giải thích được $1\ \text{ha} = 10\,000\ \text{m}^2$ , $1\ \text{km}^2 = 100\ \text{ha} = 1\,000\,000\ \text{m}^2$ .

Nội dung

HS làm việc nhóm 4 theo Phiếu học tập số 1, tính diện tích hình vuông cạnh $100\ \text{m}$ và cạnh $1\ \text{km}$ rồi rút ra mối quan hệ giữa các đơn vị.

Sản phẩm dự kiến

HS điền đúng Phiếu học tập số 1, giải thích được $100 \times 100 = 10\,000$ và $1\,000 \times 1\,000 = 1\,000\,000$ , từ đó kết luận $1\ \text{km}^2 = 100\ \text{ha}$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia lớp thành các nhóm 4, phát Phiếu học tập số 1 và hỏi: '1 ha là diện tích hình vuông có cạnh bao nhiêu mét?'
Học sinh
HS đọc phiếu, nhận nhiệm vụ. Trả lời dự kiến: 1 ha là hình vuông có cạnh $100\ \text{m}$ .
Giáo viên
GV gợi ý: 'Diện tích hình vuông cạnh $100\ \text{m}$ tính thế nào? Vì sao $1\ \text{km} = 1\,000\ \text{m}$ nên $1\ \text{km}^2$ bằng bao nhiêu $\text{m}^2$ ?' GV đi quan sát, hỗ trợ nhóm còn lúng túng.
Học sinh
HS tính: $100 \times 100 = 10\,000\ \text{m}^2$ ; $1\,000 \times 1\,000 = 1\,000\,000\ \text{m}^2$ . Từ đó suy ra $1\,000\,000 : 10\,000 = 100$ , tức $1\ \text{km}^2 = 100\ \text{ha}$ .
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày, yêu cầu cả lớp nhận xét: 'Bạn nào có cách lập luận khác không?'
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày bảng kết quả; các nhóm khác nhận xét, bổ sung.
Giáo viên
GV chốt: $1\ \text{ha} = 10\,000\ \text{m}^2$ ; $1\ \text{km}^2 = 100\ \text{ha} = 1\,000\,000\ \text{m}^2$ . GV ghi lên bảng.
Học sinh
HS ghi các hệ thức vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 14 phút

Bảng đơn vị đo diện tích và quy tắc 100 lần

Mục tiêu

HS phát hiện và giải thích được hai đơn vị diện tích liền nhau hơn kém nhau 100 lần, đơn vị ha bằng $\text{hm}^2$ .

Nội dung

Các nhóm dùng khăn trải bàn, điền thứ tự bảng $\text{km}^2$ , $\text{hm}^2$ , $\text{dam}^2$ , $\text{m}^2$ , $\text{dm}^2$ , $\text{cm}^2$ , $\text{mm}^2$ theo Phiếu học tập số 2, kiểm tra quan hệ giữa các ô liền nhau.

Sản phẩm dự kiến

HS hoàn thành bảng đơn vị trên khăn trải bàn và phát biểu được: hai đơn vị liền nhau hơn kém nhau 100 lần; $1\ \text{ha} = 1\ \text{hm}^2$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát khăn trải bàn và Phiếu học tập số 2, hỏi: 'Hai đơn vị liền nhau, ví dụ $\text{m}^2$ và $\text{dm}^2$ , hơn kém nhau bao nhiêu lần?'
Học sinh
HS đọc nhiệm vụ. Trả lời dự kiến: hơn kém nhau 100 lần.
Giáo viên
GV hướng dẫn: 'Điền đơn vị lớn nhất vào ô đầu, sau đó mỗi ô tiếp theo là đơn vị nhỏ hơn 100 lần.' GV kiểm tra nhóm đổi theo 10 thay vì 100.
Học sinh
HS điền: $\text{km}^2$ , $\text{hm}^2$ , $\text{dam}^2$ , $\text{m}^2$ , $\text{dm}^2$ , $\text{cm}^2$ , $\text{mm}^2$ . Kiểm tra: $1\ \text{km}^2 = 100\ \text{hm}^2$ , $1\ \text{hm}^2 = 100\ \text{dam}^2$ , $1\ \text{dam}^2 = 100\ \text{m}^2$ , $1\ \text{m}^2 = 100\ \text{dm}^2$ .
Giáo viên
GV hỏi: 'Vì sao đơn vị ha lại bằng $\text{hm}^2$ ? Có nhóm nào điền sai ô nào không?'
Học sinh
HS giải thích: $\text{hm}^2$ là hình vuông cạnh $1\ \text{hm} = 100\ \text{m}$ , nên bằng $1\ \text{ha}$ . Các nhóm nhận xét, sửa lỗi nếu có.
Giáo viên
GV chốt: 'Độ dài đổi theo 10, còn diện tích đổi theo 100 giữa hai đơn vị liền nhau. Ghi nhớ điều này khi đổi đơn vị.'
Học sinh
HS ghi quy tắc vào vở và đọc lại ghi nhớ.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Đổi đơn vị diện tích bằng bảng con

Mục tiêu

HS vận dụng quy tắc 100 lần để đổi đơn vị diện tích nhanh và chính xác.

Nội dung

Trò chơi 'Ai nhanh hơn': GV đọc hoặc chiếu bài 1 đến bài 5, HS viết đáp án lên bảng con. Đối chiếu đáp án với học liệu số NeoEdu.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) B, $3\ \text{ha} = 30\,000\ \text{m}^2$ ; (2) $200\ \text{ha}$ ; (3) $4{,}5\ \text{ha}$ ; (4) $700\ \text{dm}^2$ ; (5) $3{,}5\ \text{dm}^2$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật chơi: đọc đề, viết đáp án ra bảng con, giơ đồng loạt khi có kết quả. Chiếu bài 1: 'Đổi 3 ha ra mét vuông. A. 30 001; B. 30 000; C. 60 000.'
Học sinh
HS lắng nghe, viết đáp án. Trả lời dự kiến: B, vì $3 \times 10\,000 = 30\,000\ \text{m}^2$ .
Giáo viên
GV lần lượt chiếu bài 2 đến bài 5, yêu cầu HS giơ bảng và giải thích ngắn gọn. Với bài 3, GV hỏi: ' $45\,000\ \text{m}^2$ gấp mấy lần $10\,000\ \text{m}^2$ ?'
Học sinh
HS viết: bài 2 là $200$ ; bài 3 là $4{,}5$ ( $45\,000 : 10\,000 = 4{,}5$ ); bài 4 là $700$ ( $7 \times 100$ ); bài 5 là $3{,}5$ ( $350 : 100$ ).
Giáo viên
GV mời 2 HS giải thích bài 4 và bài 5, sau đó đối chiếu đáp án trên NeoEdu.
Học sinh
HS trình bày: $7\ \text{m}^2 = 700\ \text{dm}^2$ vì $1\ \text{m}^2 = 100\ \text{dm}^2$ ; $350\ \text{cm}^2 = 3{,}5\ \text{dm}^2$ vì $1\ \text{dm}^2 = 100\ \text{cm}^2$ .
Giáo viên
GV nhận xét, nhấn mạnh lỗi thường gặp: nhầm đổi theo 10 thành $3 \times 10 = 30$ hoặc cộng thay vì nhân.
Học sinh
HS tự sửa bài nếu sai và ghi chú lỗi vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Kiểm tra kết quả và giải bài toán diện tích

Mục tiêu

HS kiểm tra tính đúng sai của kết quả đổi đơn vị và vận dụng vào bài toán có hai đơn vị khác nhau.

Nội dung

Cặp đôi làm bài 6 (đúng hay sai), bài 7 (vườn chữ nhật) và bài 8 (đổi $4\ \text{m}^2\ 25\ \text{dm}^2$ ra $\text{m}^2$ ) theo Phiếu học tập số 2 (mục luyện tập).

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (6) Đúng, $1{,}25 \times 1\,000\,000 = 1\,250\,000\ \text{m}^2$ ; (7) $3$ ha, vì $200 \times 150 = 30\,000\ \text{m}^2 = 3\ \text{ha}$ ; (8) $4{,}25\ \text{m}^2$ , vì $25\ \text{dm}^2 = 0{,}25\ \text{m}^2$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giao cặp đôi làm bài 6, 7, 8 và hỏi: 'Vì sao $1{,}25\ \text{km}^2$ đổi sang $\text{m}^2$ phải nhân với $1\,000\,000$ ?'
Học sinh
HS đọc đề, thảo luận cặp đôi. Trả lời dự kiến: vì $1\ \text{km}^2 = 1\,000\,000\ \text{m}^2$ , nên nhân với $1\,000\,000$ .
Giáo viên
GV đi quan sát các cặp, hướng dẫn cặp gặp khó khăn ở bài 8: 'Đổi $25\ \text{dm}^2$ sang $\text{m}^2$ thế nào?'
Học sinh
HS làm bài: bài 6 đúng; bài 7 tính $200 \times 150 = 30\,000\ \text{m}^2 = 3\ \text{ha}$ ; bài 8 đổi $25\ \text{dm}^2 = 0{,}25\ \text{m}^2$ rồi cộng $4 + 0{,}25 = 4{,}25\ \text{m}^2$ .
Giáo viên
GV mời một cặp trình bày bài 7 và bài 8, yêu cầu cả lớp kiểm tra bằng cách đổi ngược đơn vị.
Học sinh
Cặp đôi trình bày lời giải có đơn vị; cả lớp nhận xét, đối chiếu.
Giáo viên
GV tổng kết: kiểm tra đáp số bằng cách xem kết quả có hợp lí với độ lớn không; nhắc lại không dùng hệ số 10 của độ dài để đổi diện tích.
Học sinh
HS ghi nhớ và đọc lại phần ghi nhớ trong bài.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 8 phút

Tính diện tích thực tế của khu đất trường em

Mục tiêu

HS vận dụng đổi đơn vị diện tích để tính diện tích một khu đất thực tế và chọn đơn vị phù hợp.

Nội dung

Nhiệm vụ về nhà: đo hoặc ước lượng kích thước một khu đất (sân lớp, vườn nhà, khu vườn trường). Tính diện tích bằng $\text{m}^2$ , đổi sang đơn vị phù hợp ( $\text{dm}^2$ hoặc $\text{ha}$ nếu diện tích lớn) và kiểm tra kết quả.

Sản phẩm dự kiến

Bài làm ghi rõ kích thước, cách tính, kết quả có đơn vị và nhận xét hợp lí về độ lớn của diện tích.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giao nhiệm vụ và hỏi: 'Nếu khu đất rộng 200 m và 150 m thì nên đổi kết quả sang đơn vị nào cho gọn?'
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ. Trả lời dự kiến: đổi sang héc-ta vì diện tích khoảng 30 000 $\text{m}^2$ .
Giáo viên
GV mời 2 đến 3 HS nêu ý tưởng đo hoặc ước lượng khu đất của mình, GV góp ý về cách chọn đơn vị.
Học sinh
HS nêu: sân lớp khoảng $8\ \text{m} \times 9\ \text{m}$ , tính $72\ \text{m}^2$ ; khu vườn trường có thể đổi sang $\text{ha}$ .
Giáo viên
GV nhắc HS hoàn thành bài về nhà và nộp vào tiết học sau, đánh giá kết quả theo tiêu chí chính xác và hợp lí.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ 1: Hình vuông cạnh $1\ \text{ha}$ hay $1\ \text{km}$ ?

Điền: 1 ha là diện tích hình vuông có cạnh ............ m.
Điền: 1 km là ............ m.

Nhiệm vụ 2: Tính diện tích.

Diện tích hình vuông cạnh $100\ \text{m}$ là: $100 \times 100 =$ ............ $\text{m}^2$ .
Vậy $1\ \text{ha} =$ ............ $\text{m}^2$ .
Diện tích hình vuông cạnh $1\,000\ \text{m}$ là: $1\,000 \times 1\,000 =$ ............ $\text{m}^2$ .
Vậy $1\ \text{km}^2 =$ ............ $\text{m}^2$ .

Nhiệm vụ 3: Kết luận.

$1\ \text{km}^2 =$ ............ ha, vì $1\,000\,000 : 10\,000 =$ ............

Phiếu học tập số 2

Nhiệm vụ 1: Điền bảng đơn vị đo diện tích (từ lớn đến nhỏ)

$\text{km}^2$ , ............, ............, $\text{m}^2$ , ............, ............, $\text{mm}^2$ .

Nhiệm vụ 2: Điền số thích hợp.

$1\ \text{km}^2 =$ ............ $\text{hm}^2$ .
$1\ \text{hm}^2 =$ ............ $\text{dam}^2$ .
$1\ \text{dam}^2 =$ ............ $\text{m}^2$ .
$1\ \text{m}^2 =$ ............ $\text{dm}^2$ .
$1\ \text{dm}^2 =$ ............ $\text{cm}^2$ .

Nhiệm vụ 3: Luyện tập nhanh.

Đổi $3\ \text{ha}$ ra $\text{m}^2$ : ............
Đổi $45\,000\ \text{m}^2$ ra $\text{ha}$ : ............
Đổi $25\ \text{dm}^2$ ra $\text{m}^2$ : ............

Hướng dẫn về nhà

Hoàn thành bảng đơn vị đo diện tích vào vở, ghi nhớ quy tắc: hai đơn vị liền nhau hơn kém nhau 100 lần.
Làm bài tập về nhà: đổi $2\ \text{km}^2$ ra $\text{ha}$ (đáp số: $200\ \text{ha}$ ); đổi $350\ \text{cm}^2$ ra $\text{dm}^2$ (đáp số: $3{,}5\ \text{dm}^2$ ).
Ước lượng hoặc đo kích thước một khu đất thực tế (sân lớp, vườn nhà, sân trường), tính diện tích bằng $\text{m}^2$ rồi đổi sang đơn vị phù hợp; ghi rõ cách tính và nhận xét kết quả có hợp lí không.
Chuẩn bị bài sau: ôn lại cách tính diện tích hình chữ nhật và hình vuông.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.