NeoEdu
Giáo án Toán 5
ToánLớp 5Chủ đề 3. Một số đơn vị đo diện tích

Giáo án Bài 18. Luyện tập chung

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được mối quan hệ giữa các đơn vị đo diện tích: 1 km² = 100 ha = 1 000 000 m²; 1 ha = 10 000 m²; hai đơn vị diện tích liền nhau hơn kém nhau 100 lần.
  • Giải thích được vì sao khi đổi đơn vị diện tích ta nhân hoặc chia với 100 (không dùng hệ số 10 như đơn vị độ dài).
  • Vận dụng được cách đổi đơn vị diện tích và đơn vị khối lượng để giải các bài tập và bài toán thực tế có liên quan đến diện tích, độ dài.
  • Kiểm tra được kết quả đổi đơn vị bằng cách so sánh với bảng đơn vị và ước lượng độ lớn của kết quả.
  • Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được lí do đổi diện tích theo hệ số 100 giữa hai bậc liền nhau và đưa ra lập luận đúng/sai cho bài 6.
  • Mô hình hoá toán học: HS chuyển bài toán vườn chữ nhật, dây dài thành phép tính với đơn vị phù hợp (bài 7, 9).
  • Giải quyết vấn đề toán học: HS chọn đơn vị thuận tiện (đổi về cùng đơn vị) để giải bài toán về dây và vườn.
  • Giao tiếp toán học: HS đọc, viết đúng các số đo có đơn vị (ha, km², m², dm², cm²) và trình bày lời giải ngắn gọn, rõ ràng.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự hoàn thiện bảng hệ thống đơn vị đo diện tích, tự kiểm tra và sửa lỗi sai của bản thân khi đổi đơn vị.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo nhóm, cặp đôi để thống nhất kết quả, trình bày và nhận xét cách đổi đơn vị của bạn bằng ngôn ngữ toán học.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS lựa chọn cách đổi đơn vị phù hợp, phát hiện và giải thích được lỗi sai trong lời giải của bạn (bài 6).

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS hoàn thành đầy đủ 10 bài luyện tập và bài vận dụng về nhà.
  • Trách nhiệm: HS tự kiểm tra kết quả, nhận lỗi sai của mình và sửa khi chữa bài.
  • Trung thực: HS nêu đúng kết quả thu được khi đo hoặc tính, không sao chép kết quả của bạn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bảng phụ hoặc slide kẻ sẵn bảng đơn vị đo diện tích (km², hm², dam², m², dm², cm², mm²) và bảng đơn vị ha.
  • Phiếu học tập số 1 và số 2 (in cho mỗi nhóm), bảng nhóm, bút dạ.
  • Máy chiếu, máy tính kết nối internet để mở học liệu số NeoEdu: trang bài học Bài 18 (neoedu.vn/learn/5/math/bai-18-luyen-tap-chung) phần bài tập tương tác.
  • Thẻ đáp án “Đúng”, “Sai” (hoặc bảng con quy ước) dùng cho trò chơi.

2. Học sinh

  • Sách giáo khoa Toán 5, vở ghi, bút chì, thước kẻ.
  • Bảng con, bút dạ, khăn lau.
  • Thiết bị cá nhân (điện thoại hoặc máy tính bảng) nếu có để làm bài tập tương tác trên NeoEdu theo hướng dẫn của GV.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ai nhanh hơn: Ôn đơn vị diện tích

Mục tiêu

Kích hoạt kiến thức cũ về các đơn vị đo diện tích và quan hệ giữa hai đơn vị liền nhau; tạo tâm thế học tập.

Nội dung

Trò chơi “Ai nhanh hơn”: GV đọc lần lượt các câu hỏi ngắn, HS viết kết quả lên bảng con và giơ nhanh. Câu hỏi mẫu: 1 km² bằng bao nhiêu ha? 1 ha bằng bao nhiêu m²? Hai đơn vị diện tích liền nhau hơn kém nhau bao nhiêu lần?

Sản phẩm dự kiến

Bảng con ghi đúng các đáp số: 1 km² = 100 ha; 1 ha = 10 000 m²; hai đơn vị liền nhau hơn kém nhau 100 lần.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giới thiệu trò chơi “Ai nhanh hơn”, nêu luật: đọc câu hỏi, viết đáp số lên bảng con và giơ khi GV ra lệnh. Đọc câu 1: “1 km² bằng bao nhiêu ha?”

    Học sinh

    HS lắng nghe luật chơi, chuẩn bị bảng con và bút dạ.

  2. Giáo viên

    GV đọc lần lượt 4–5 câu hỏi: “1 ha bằng bao nhiêu mét vuông?”, “Hai đơn vị diện tích liền nhau hơn kém nhau bao nhiêu lần?”, “1 km² bằng bao nhiêu mét vuông?”, “Có bao nhiêu đề-xi-mét vuông trong 1 mét vuông?”. GV quan sát và ghi nhanh các đáp số đúng.

    Học sinh

    HS suy nghĩ, viết đáp số lên bảng con và giơ bảng. Dự kiến HS trả lời: 100 ha; 10 000 m²; 100 lần; 100 dm²; 1 000 000 m².

  3. Giáo viên

    GV tuyên dương nhóm/cá nhân trả lời nhanh và đúng, hỏi: “Vì sao hai đơn vị diện tích liền nhau lại hơn kém nhau 100 lần mà không phải 10 lần?”. GV dẫn vào bài.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: vì diện tích là hình vuông có hai cạnh, mỗi cạnh tăng 10 lần nên diện tích tăng 10 × 10 = 100 lần.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 12 phút

Hệ thống hoá bảng đơn vị đo diện tích

Mục tiêu

Hệ thống hoá các đơn vị đo diện tích và mối quan hệ giữa chúng; nhận ra đơn vị ha bằng hm² và các đơn vị liền nhau hơn kém nhau 100 lần.

Nội dung

Nhóm 4 HS hoàn thành Phiếu học tập số 1: điền vào bảng thứ tự các đơn vị đo diện tích từ lớn đến bé, ghi hệ số chuyển đổi giữa hai đơn vị liền nhau và đối chiếu với đơn vị ha. Nhóm kiểm tra chéo kết quả trước khi trình bày.

Sản phẩm dự kiến

Bảng hệ thống đơn vị diện tích hoàn chỉnh trên Phiếu học tập số 1: km² (×100) hm² (×100) dam² (×100) m² (×100) dm² (×100) cm² (×100) mm²; ghi chú 1 ha = 1 hm² = 10 000 m².

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chia lớp thành các nhóm 4 HS, phát Phiếu học tập số 1. Nêu nhiệm vụ: điền tên đơn vị theo thứ tự từ lớn đến bé, ghi hệ số giữa hai đơn vị liền nhau, cho biết ha tương ứng với đơn vị nào. GV hỏi: “Đơn vị nào trong bảng ứng với héc-ta?”

    Học sinh

    HS nhận phiếu, đọc yêu cầu, thảo luận nhóm để chọn người ghi, người kiểm tra.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, gợi ý nhóm còn lúng túng: “Hai đơn vị liền nhau được đổi bằng cách nhân hay chia với bao nhiêu?”. GV kiểm tra nhanh một nhóm bất kì.

    Học sinh

    HS thảo luận và điền phiếu. Dự kiến HS điền: km², hm², dam², m², dm², cm², mm²; hệ số 100; ha = hm²; 1 ha = 10 000 m².

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày bảng; yêu cầu nhóm khác nhận xét. GV hỏi: “Từ km² sang m², ta đã nhân với bao nhiêu? Vì sao?”

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác góp ý. Dự kiến HS trả lời: 1 km² = 1 000 000 m², nhân với 100 qua mỗi bậc, 100 × 100 = 10 000 cho 1 ha, nên 1 km² = 100 ha = 1 000 000 m².

  4. Giáo viên

    GV chốt bằng bảng phụ: các đơn vị diện tích liền nhau hơn kém nhau 100 lần; ha là hm²; khác với đơn vị độ dài (hệ số 10). GV nhắc HS ghi vào vở.

    Học sinh

    HS đối chiếu phiếu với bảng chuẩn, sửa lỗi nếu có và ghi nhớ kết luận.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 10 phút

Đúng hay sai: Đổi theo hệ số 100

Mục tiêu

Củng cố cách đổi diện tích theo hệ số 100, phân biệt với đổi độ dài; nhận biết và sửa quan niệm sai khi đổi đơn vị.

Nội dung

Cặp đôi tham gia trò chơi “Đúng hay sai”: GV đưa ra các phát biểu, cặp đôi giơ thẻ “Đúng” hoặc “Sai” và giải thích. Sau đó GV cho HS thực hành trên học liệu số NeoEdu (phần bài tập tương tác của Bài 18) để tự kiểm tra. Các phát biểu mẫu: “1 m² = 10 dm²”; “1 ha = 100 m²”; “350 cm² = 3,5 dm²”; “7 m² = 700 dm²”.

Sản phẩm dự kiến

Thẻ Đúng/Sai của mỗi cặp và lời giải thích ngắn: 1 m² = 100 dm² (sai, phải là 100 dm²); 1 ha = 10 000 m² (sai, 100 m² là sai, phải là 10 000 m²); 350 cm² = 3,5 dm² (đúng); 7 m² = 700 dm² (đúng).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giới thiệu trò chơi, phát thẻ Đúng/Sai cho các cặp. Nêu câu đầu tiên: “1 m² = 10 dm² có đúng không?”. Hỏi: “Vì sao không thể đổi diện tích giống như đổi độ dài?”

    Học sinh

    HS nhận thẻ, lắng nghe luật chơi và cùng nhau suy nghĩ về câu hỏi.

  2. Giáo viên

    GV đọc lần lượt 4 phát biểu, yêu cầu cặp đôi giơ thẻ và giải thích. Khi HS trả lời sai, GV không chốt đúng ngay mà hỏi lại: “Hãy vẽ hình vuông cạnh 1 dm rồi đếm xem có bao nhiêu ô vuông nhỏ 1 cm²?”. Sau đó GV mở học liệu NeoEdu cho HS làm 2–3 câu tương tác để kiểm tra.

    Học sinh

    HS giơ thẻ, giải thích. Dự kiến HS trả lời: 1 m² = 100 dm² (vì 1 m = 10 dm nên 1 m² gồm 10 × 10 = 100 ô vuông 1 dm²); 1 ha = 10 000 m², không phải 100 m²; đổi 350 cm² : 100 = 3,5 dm²; 7 × 100 = 700 dm².

  3. Giáo viên

    GV mời một cặp trình bày lập luận cho phát biểu sai, cả lớp nhận xét. GV hỏi: “Khi nào ta nhân với 100, khi nào ta chia cho 100?”

    Học sinh

    Đại diện cặp trình bày. Dự kiến HS trả lời: đổi sang đơn vị bé hơn thì nhân với 100; đổi sang đơn vị lớn hơn thì chia cho 100.

  4. Giáo viên

    GV chốt: diện tích đổi theo 100 giữa hai bậc liền nhau; độ dài đổi theo 10. GV nhấn mạnh quan niệm sai thường gặp để HS tránh khi làm bài.

    Học sinh

    HS ghi nhớ quy tắc và tự sửa lỗi trong vở nháp.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Luyện đổi đơn vị diện tích

Mục tiêu

Vận dụng cách đổi đơn vị diện tích và khối lượng để làm các bài tập 1 đến 6; biết kiểm tra kết quả bằng bảng đơn vị.

Nội dung

Làm các bài tập 1 đến 6 theo kĩ thuật bảng con và chữa bài theo nhóm:

  • Bài 1: Đổi 3 ha ra mét vuông. A. 30000; B. 30001; C. 60000.
  • Bài 2: Đổi 2 km² ra héc-ta.
  • Bài 3: Đổi 45 000 m² ra héc-ta.
  • Bài 4: Đổi 7 m² ra đề-xi-mét vuông.
  • Bài 5: Đổi 350 cm² ra đề-xi-mét vuông.
  • Bài 6: Đổi 1,25 km² ra mét vuông. Một bạn trả lời 1250000. Bạn đó đúng hay sai?

Sản phẩm dự kiến

Đáp số đúng: Bài 1: A (3 × 10 000 = 30 000 m²). Bài 2: 200 ha. Bài 3: 4,5 ha (45 000 : 10 000 = 4,5). Bài 4: 700 dm². Bài 5: 3,5 dm² (350 : 100 = 3,5). Bài 6: Đúng, vì 1,25 × 1 000 000 = 1 250 000 m².

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu làm 6 bài tập vào bảng con. Nhắc HS: trước khi viết đáp số, hãy xác định hai đơn vị liền nhau và số bậc cần đổi. Hỏi: “Đổi 3 ha ra m² thì qua mấy bậc?”

    Học sinh

    HS lắng nghe, mở SGK và làm bài. Dự kiến HS trả lời: qua 2 bậc (ha → hm² → ... → m²), nhân với 10 000.

  2. Giáo viên

    GV cho HS làm bài 1–6 trên bảng con, quan sát và ghi nhận lỗi phổ biến (đổi theo 10). Với bài 3 và bài 5, GV hỏi: “Số lớn đổi sang đơn vị bé hơn thì nhân hay chia?”

    Học sinh

    HS làm bài, giơ bảng con. Dự kiến HS trả lời: bài 1 chọn A; bài 2: 200; bài 3: 4,5; bài 4: 700; bài 5: 3,5; bài 6: đúng vì 1,25 km² = 1 250 000 m².

  3. Giáo viên

    GV chọn hai bài có tỉ lệ đúng/sai khác nhau (bài 3 và bài 6) để yêu cầu HS giải thích cách làm; cả lớp nhận xét.

    Học sinh

    HS trình bày: bài 3: 45 000 : 10 000 = 4,5 ha; bài 6: nhân 1,25 với 1 000 000 được 1 250 000 m², nên bạn đúng.

  4. Giáo viên

    GV tổng kết: đổi đơn vị diện tích nhân hoặc chia với 100 hoặc 10 000 tùy số bậc; kiểm tra bằng cách ước lượng (1 ha lớn hơn 1 000 m² nên 3 ha không thể chỉ bằng 30 000 m²… đúng hơn là 3 ha = 30 000 m²). GV nhắc lỗi sai với bài 5: 350 cm² phải chia 100 chứ không chia 10.

    Học sinh

    HS sửa bài sai vào vở, ghi nhớ cách kiểm tra kết quả.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 18 phút

Giải bài toán diện tích và độ dài

Mục tiêu

Vận dụng đổi đơn vị để giải bài toán thực tế về diện tích vườn và độ dài dây; biết trình bày lời giải có đơn vị rõ ràng.

Nội dung

Làm việc theo nhóm 4, hoàn thành Phiếu học tập số 2 gồm bài 7, 8, 9, 10 của bài luyện tập:

  • Bài 7: Một vườn chữ nhật dài 200 m, rộng 150 m. Diện tích bao nhiêu héc-ta?
  • Bài 8: Đổi 4 m² 25 dm² ra mét vuông.
  • Bài 9: Một đoạn dây 2,5 m cắt đi 75 cm. Còn bao nhiêu mét?
  • Bài 10: Đổi 5 kg 6 g ra ki-lô-gam.

Sản phẩm dự kiến

Đáp số: Bài 7: 3 ha (200 × 150 = 30 000 m² = 3 ha). Bài 8: 4,25 m². Bài 9: 1,75 m (2,5 m = 250 cm; 250 − 75 = 175 cm = 1,75 m). Bài 10: 5,006 kg (6 g = 0,006 kg). Bài tập được ghi đầy đủ trên Phiếu học tập số 2 kèm lời giải nhóm.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 2, nêu nhiệm vụ: đọc đề, tóm tắt, chọn đơn vị phù hợp rồi tính. Hỏi: “Bài 7 cần tính diện tích trước hay đổi đơn vị trước?”

    Học sinh

    HS nhận phiếu, đọc đề và thảo luận cách làm trong nhóm.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh nhóm, gợi ý bài 9: “Muốn trừ được 2,5 m với 75 cm, ta nên đổi về cùng đơn vị nào?”. Với bài 10, GV nhắc: “6 g bằng bao nhiêu kg? Phải viết mấy chữ số thập phân?”

    Học sinh

    HS thảo luận, tính và ghi lời giải. Dự kiến HS trả lời: bài 9 đổi 2,5 m = 250 cm, rồi 250 − 75 = 175 cm = 1,75 m; bài 10: 6 g = 0,006 kg nên 5,006 kg.

  3. Giáo viên

    GV mời một nhóm trình bày bài 7 và bài 9, nhóm khác trình bày bài 8 và 10. Yêu cầu nhóm khác kiểm tra đơn vị trong đáp số.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày lời giải có đơn vị. Dự kiến HS nêu: bài 8 đổi 25 dm² = 0,25 m² nên 4 + 0,25 = 4,25 m².

  4. Giáo viên

    GV chốt: trong bài toán có nhiều đơn vị phải đổi về cùng đơn vị trước khi tính; ghi đơn vị đúng ở đáp số. GV nêu lỗi phổ biến: quên đổi 75 cm, viết 5,6 kg thay vì 5,006 kg.

    Học sinh

    HS đối chiếu, sửa lời giải và ghi lại lỗi cần tránh.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Đo và tính diện tích vườn nhà

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức đổi đơn vị diện tích vào thực tế; biết đo kích thước, tính diện tích và đổi sang héc-ta.

Nội dung

GV giao nhiệm vụ về nhà (có thể làm cùng gia đình): đo chiều dài và chiều rộng một khu vườn, sân hoặc mảnh đất nhỏ ở nhà (đo bằng thước dây hoặc thước cuộn, ước lượng nếu không đo được); tính diện tích theo đơn vị mét vuông; đổi sang héc-ta và nêu nhận xét. Trên lớp, GV yêu cầu HS nêu cách làm và thử với số liệu mẫu: vườn dài 80 m, rộng 60 m.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu ghi kết quả đo: kích thước, diện tích theo m², diện tích theo ha. Ví dụ mẫu: 80 × 60 = 4 800 m² = 0,48 ha.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu nhiệm vụ: đo kích thước một khu đất ở nhà, tính diện tích và đổi sang héc-ta. Nêu ví dụ mẫu trên bảng: “Vườn dài 80 m, rộng 60 m. Diện tích bằng bao nhiêu héc-ta?”

    Học sinh

    HS lắng nghe, ghi nhiệm vụ vào vở và chuẩn bị dụng cụ đo (thước dây hoặc thước kẻ) nếu có.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS làm mẫu trên lớp: nhân chiều dài với chiều rộng, rồi đổi m² sang ha bằng cách chia cho 10 000.

    Học sinh

    HS thực hiện tính toán trên giấy nháp. Dự kiến HS trả lời: 80 × 60 = 4 800 m²; 4 800 : 10 000 = 0,48 ha.

  3. Giáo viên

    GV yêu cầu HS dự kiến nộp phiếu ghi kết quả vào tiết học sau, hỏi: “Nếu đất có diện tích 1 ha thì kích thước có thể như thế nào?”

    Học sinh

    HS nêu ý kiến. Dự kiến HS trả lời: ví dụ 100 m × 100 m vì 1 ha là hình vuông cạnh 100 m.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét, nhắc HS kiểm tra đơn vị trước khi đổi và ghi đơn vị đầy đủ trong phiếu.

    Học sinh

    HS ghi nhớ nhiệm vụ và cách trình bày kết quả đo.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Bài 1. Điền đúng thứ tự các đơn vị đo diện tích từ lớn đến bé vào bảng:

  • Đơn vị 1: ........ (km²)
  • Đơn vị 2: ........ (hm²)
  • Đơn vị 3: ........ (dam²)
  • Đơn vị 4: ........ (m²)
  • Đơn vị 5: ........ (dm²)
  • Đơn vị 6: ........ (cm²)
  • Đơn vị 7: ........ (mm²)

Bài 2. Ghi hệ số chuyển đổi giữa hai đơn vị liền nhau:

  • Từ km² sang hm²: nhân với ........
  • Từ hm² sang dam²: nhân với ........
  • Từ m² sang dm²: nhân với ........

Bài 3. Trả lời:

  • 1 ha = ........ hm² = ........ m²
  • 1 km² = ........ ha = ........ m²
  • Vì sao không dùng hệ số 10 để đổi đơn vị diện tích?

Phiếu học tập số 2

Bài 7. Một vườn chữ nhật dài 200 m, rộng 150 m. Diện tích vườn là bao nhiêu héc-ta?
Tóm tắt: Dài: ........ m; Rộng: ........ m.
Lời giải: ..........................................
Đáp số: ........ ha.

Bài 8. Đổi 4 m² 25 dm² ra mét vuông.
Lời giải: 25 dm² = ........ m²; 4 m² 25 dm² = ........ m².

Bài 9. Một đoạn dây dài 2,5 m, cắt đi 75 cm. Hỏi còn lại bao nhiêu mét?
Đổi: 2,5 m = ........ cm.
Lời giải: ..........................................
Đáp số: ........ m.

Bài 10. Đổi 5 kg 6 g ra ki-lô-gam.
Lời giải: 6 g = ........ kg; 5 kg 6 g = ........ kg.
Đáp số: ........ kg.

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thành bài vận dụng: đo kích thước một khu đất ở nhà (vườn, sân), tính diện tích theo m², đổi sang ha và ghi kết quả vào phiếu có đơn vị đầy đủ.
  • Làm lại các bài tập 1 đến 10 trong SGK, viết lại đáp số và ghi chú lỗi sai đã mắc phải trong buổi học (nếu có).
  • Ôn lại bảng đơn vị đo diện tích, học thuộc: 1 km² = 100 ha = 1 000 000 m²; 1 ha = 10 000 m²; hai đơn vị diện tích liền nhau hơn kém nhau 100 lần.
  • Truy cập học liệu số NeoEdu (neoedu.vn/learn/5/math/bai-18-luyen-tap-chung) để làm thêm bài tập tương tác tự kiểm tra kết quả.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.