NeoEdu
Giáo án Toán 5
ToánLớp 5Chủ đề 4. Các phép tính với số thập phân

Giáo án Bài 19. Phép cộng số thập phân

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được cách đặt tính và thực hiện phép cộng hai số thập phân bằng cách cộng các đơn vị cùng hàng.
  • Giải thích được vì sao cần đặt dấu phẩy thẳng cột và có thể viết thêm chữ số 0 vào tận cùng phần thập phân.
  • Vận dụng được phép cộng số thập phân để tìm tổng và kiểm tra kết quả bằng ước lượng.
  • Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích vì sao phải đặt dấu phẩy thẳng cột và vì sao có thể thêm chữ số 0 vào phần thập phân.
  • Mô hình hoá toán học: HS chuyển tình huống hai ngày đi bộ thành phép cộng hai số thập phân.
  • Giải quyết vấn đề toán học: HS ước lượng kết quả trước khi tính và so sánh với kết quả đã tính để kiểm tra.
  • Giao tiếp toán học: HS dùng đúng thuật ngữ “số hạng”, “tổng”, “hàng đơn vị”, “dấu phẩy thẳng cột” khi trình bày.
  • Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS dùng thẻ số, bảng con và bảng vị trí các hàng để đặt tính.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự đọc ví dụ, tự đặt tính và kiểm tra lại kết quả bằng cách ước lượng trước khi báo cáo.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc cặp đôi, giải thích cách cộng và nhận xét bài của bạn bằng câu có đủ lí do.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS tìm cách kiểm tra vị trí dấu phẩy và phát hiện lỗi sai trong bài làm của bạn.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS hoàn thành đủ các bài tập trong thời gian quy định và làm lại phép tính khi kết quả chưa khớp với ước lượng.
  • Trung thực: HS nhận xét đúng hay sai bài làm của bạn và thừa nhận khi kết quả của mình chưa đúng.
  • Trách nhiệm: HS hoàn thành phần việc của nhóm và chủ động kiểm tra kết quả chung trước khi báo cáo.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bảng phụ hoặc slide ghi ví dụ 4,08 + 2,7 và các bài tập 1, 2, 4, 5, 6.
  • Bộ thẻ số từ 0 đến 9, thẻ dấu phẩy và thẻ “Đúng”, “Sai”.
  • Phiếu học tập số 1 (in cho mỗi cặp đôi).
  • Học liệu số NeoEdu: neoedu.vn/learn/5/math/bai-19-phep-cong-so-thap-phan (trang bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác), dùng trên máy chiếu để kiểm tra đáp án.

2. Học sinh

  • Vở ghi, bút, thước kẻ.
  • Bảng con và bút dạ.
  • Bộ thẻ số (nếu có) để đặt tính nhanh.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ôn cộng số tự nhiên và đặt tính thẳng cột

Mục tiêu

Huy động kiến thức cộng số tự nhiên và ý thức đặt các hàng thẳng cột, làm tiền đề cho việc đặt dấu phẩy thẳng cột.

Nội dung

Trò chơi “Ai đặt tính nhanh”: GV viết lần lượt các phép tính 245 + 38 và 1 507 + 486 lên bảng, yêu cầu HS đặt tính và tính nhanh trên bảng con.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng cách đặt tính với các hàng đơn vị thẳng hàng đơn vị, tính đúng kết quả 283 và 1 993.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giới thiệu trò chơi, nêu luật: mỗi HS đặt tính trên bảng con trong 30 giây, sau đó giơ bảng khi xong.

    Học sinh

    HS lắng nghe luật chơi và chuẩn bị bảng con, bút dạ.

  2. Giáo viên

    GV viết phép tính 245 + 38 và 1 507 + 486 lên bảng, nhắc: “Các chữ số cùng hàng cần đặt như thế nào?”

    Học sinh

    HS đặt tính và tính. Dự kiến HS trả lời: “Hàng đơn vị thẳng hàng đơn vị, hàng chục thẳng hàng chục.”

  3. Giáo viên

    GV gọi 2 HS giơ bảng và đọc kết quả, yêu cầu HS khác kiểm tra.

    Học sinh

    HS đọc kết quả 283 và 1 993, nhận xét bảng của bạn.

  4. Giáo viên

    GV khen những HS đặt tính đúng và dẫn vào bài: “Muốn cộng số thập phân, ta cũng phải đặt tính như vậy, nhưng cần chú ý điều gì với dấu phẩy?”

    Học sinh

    HS nhắc lại: cộng các chữ số cùng hàng, đặt thẳng cột cho các hàng.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

Cách cộng hai số thập phân

Mục tiêu

HS nắm được cách đặt tính, cộng từ phải sang trái và đặt dấu phẩy ở tổng thẳng cột các dấu phẩy của số hạng.

Nội dung

Hai bạn đi bộ trên một đoạn đường: bạn thứ nhất đi 4,08 km, bạn thứ hai đi 2,7 km. Các cặp làm Phiếu học tập số 1 để tìm tổng quãng đường 4,08 + 2,7, đặt tính rồi thêm 0 vào phần thập phân của 2,7 thành 2,70 và cộng từ phải sang trái.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được điền đầy đủ; HS nêu được kết quả 4,08 + 2,7 = 4,08 + 2,70 = 6,78 km và giải thích cách đặt dấu phẩy.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 1 cho các cặp đôi, nêu nhiệm vụ: đặt tính 4,08 + 2,7, viết thêm 0 cho đủ hai chữ số thập phân rồi cộng.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, đọc đề và xác định nhiệm vụ của cặp.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, hỏi: “Vì sao ta viết 2,7 thành 2,70?” và “Cộng từ đâu sang đâu?”

    Học sinh

    HS đặt tính, viết 2,7 thành 2,70, cộng từ phải sang trái. Dự kiến HS trả lời: “Để hai số có cùng số chữ số phần thập phân nên các chữ số thẳng cột.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp trình bày bài trên bảng phụ, các cặp khác nhận xét về vị trí dấu phẩy trong tổng.

    Học sinh

    Đại diện cặp trình bày kết quả 6,78; cả lớp nhận xét dấu phẩy ở tổng thẳng cột với dấu phẩy của hai số hạng.

  4. Giáo viên

    GV chốt: cộng các đơn vị cùng hàng, nhớ khi đủ 10 đơn vị một hàng; đặt dấu phẩy của tổng thẳng cột các dấu phẩy của số hạng. GV ghi lên bảng công thức 4,08 + 2,7 = 4,08 + 2,70 = 6,78.

    Học sinh

    HS ghi vào vở quy tắc cộng số thập phân và ví dụ đã làm.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 8 phút

Kiểm tra kết quả bằng ước lượng

Mục tiêu

HS biết dùng ước lượng để kiểm tra kết quả và phát hiện lỗi đặt dấu phẩy.

Nội dung

GV đưa ra tổng 4,08 + 2,7 và hai đáp án 6,78 và 67,8. HS ước lượng: 4,08 gần 4, 2,7 gần 3, tổng gần 7, từ đó chọn 6,78 và giải thích lỗi đặt dấu phẩy của đáp án 67,8.

Sản phẩm dự kiến

HS chọn được kết quả hợp lí là 6,78 và nêu được lí do loại đáp án 67,8.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết hai đáp án 6,78 và 67,8 lên bảng, nêu câu hỏi: “Đáp án nào hợp lí? Vì sao?”

    Học sinh

    HS suy nghĩ cá nhân trong 1 phút rồi giơ thẻ “Đúng” hoặc “Sai” cho từng đáp án.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn cách ước lượng: làm tròn mỗi số hạng đến số tự nhiên gần nhất rồi cộng nhẩm.

    Học sinh

    HS làm tròn 4,08 thành 4 và 2,7 thành 3, nhẩm 4 + 3 = 7, nhận xét 6,78 gần 7 còn 67,8 thì quá lớn. Dự kiến HS trả lời: “67,8 sai vì dấu phẩy bị đặt lệch.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS nêu kết quả ước lượng và lí do, sau đó hỏi thêm: “Nếu tổng có 3 chữ số phần thập phân thì làm thế nào?”

    Học sinh

    HS trình bày, trả lời: “Viết thêm 0 để các số có cùng số chữ số phần thập phân rồi cộng như bình thường.”

  4. Giáo viên

    GV nhấn mạnh: ước lượng trước khi tính giúp phát hiện sai sót về dấu phẩy; kết quả phải hợp lí với ước lượng.

    Học sinh

    HS ghi vào vở: “Ước lượng trước khi tính để kiểm tra kết quả.”

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 9 phút

Thực hành cộng số thập phân và nhận xét bài làm

Mục tiêu

HS vận dụng cách cộng số thập phân để tính đúng, đặt tính đúng và nhận xét bài làm của bạn.

Nội dung

Làm việc theo cặp: tính 3,45 + 2,6; 12,07 + 0,93; 8,9 + 6,18; 1,25 + 3,7 + 0,75 (nhóm 1,25 + 0,75 trước). Sau đó đọc bài 6: một bao nặng 12,5 kg, bao kia nặng 8,75 kg; một bạn trả lời 21,25 kg, cặp đôi thảo luận xem bạn đúng hay sai và giải thích.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: 3,45 + 2,6 = 6,05; 12,07 + 0,93 = 13; 8,9 + 6,18 = 15,08; 1,25 + 3,7 + 0,75 = 5,7. Bài 6: Đúng, vì 12,50 + 8,75 = 21,25 kg.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu 5 đề bài lên màn hình, yêu cầu mỗi cặp làm 4 phép tính đầu, sau đó làm bài 6. Nhắc: thêm 0 nếu cần để thẳng cột.

    Học sinh

    HS nhận nhiệm vụ, phân công mỗi bạn làm hai phép tính rồi kiểm tra chéo.

  2. Giáo viên

    GV theo dõi các cặp, gợi ý khi HS bối rối: “Có thể nhóm hai số nào để cộng nhẩm?” ở bài 5.

    Học sinh

    HS tính, viết thêm 0 khi cần và nhóm 1,25 với 0,75 ở bài 5. Dự kiến HS trả lời bài 6: “Bạn đúng vì 12,50 + 8,75 = 21,25.”

  3. Giáo viên

    GV mời một cặp đọc kết quả bài 1 đến 5, kiểm tra bằng máy chiếu; mời một cặp giải thích bài 6.

    Học sinh

    HS đọc kết quả, cả lớp đối chiếu bảng con và sửa lỗi nếu có.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét và nhắc quan niệm sai: đặt dấu phẩy theo cảm giác, không theo quy tắc. Yêu cầu HS luôn ước lượng trước khi tính.

    Học sinh

    HS sửa lại bài làm sai, ghi nhận lưu ý về dấu phẩy.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 3 phút

Vận dụng: quãng đường đi trong hai ngày

Mục tiêu

HS vận dụng phép cộng số thập phân để giải bài toán có lời văn gắn với thực tế.

Nội dung

Giải bài toán: hai ngày đi được 4,85 km và 5,15 km, tính tổng quãng đường. Về nhà: đo quãng đường từ nhà đến trường (hoặc ước tính), ghi lại hai đoạn đi trong hai ngày và tính tổng.

Sản phẩm dự kiến

Lời giải: 4,85 + 5,15 = 10,00 km, đáp số: 10 km. Bài làm về nhà có đủ số liệu và phép tính cộng.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc đề bài toán, yêu cầu HS nêu phép tính cần làm và ước lượng kết quả.

    Học sinh

    HS đọc đề, xác định phép cộng 4,85 + 5,15 và ước lượng khoảng 10 km.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Vì sao kết quả là 10,00 km nhưng vẫn viết được là 10 km?”

    Học sinh

    HS tính 4,85 + 5,15 = 10,00 km. Dự kiến HS trả lời: “Vì 10,00 có phần thập phân bằng 0 nên bằng 10.”

  3. Giáo viên

    GV mời 1 HS trình bày lời giải, các bạn khác nhận xét về đơn vị và đáp số.

    Học sinh

    HS trình bày: “Cả hai ngày đi được 10 km.”

  4. Giáo viên

    GV giao bài về nhà và chốt: khi giải toán thực tế phải ghi đúng đơn vị km.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đề bài: Bạn thứ nhất đi 4,08 km, bạn thứ hai đi 2,7 km. Tìm quãng đường cả hai bạn đi được.

  • Câu 1: Viết phép tính 4,08 + 2,7 và đặt tính.
  • Câu 2: Viết 2,7 thành số có hai chữ số phần thập phân: ........
  • Câu 3: Cộng từ phải sang trái, điền kết quả: 4,08 + 2,70 = ........
  • Câu 4: Đặt dấu phẩy của tổng thẳng cột với dấu phẩy của hai số hạng. Tổng là ........ km.
  • Câu 5: Vì sao phải viết thêm 0 vào 2,7?
    Đáp án: Câu 2: 2,70; Câu 3: 6,78; Câu 4: 6,78 km; Câu 5: để hai số có cùng số chữ số phần thập phân, các hàng thẳng cột.

Hướng dẫn về nhà

  • Giải bài toán: Hai ngày đi được 4,85 km và 5,15 km. Cả hai ngày đi được bao nhiêu km? Ghi rõ lời giải và đáp số.
  • Đo hoặc ước tính hai đoạn đường em đi trong hai ngày (ví dụ từ nhà đến trường), ghi số liệu vào vở và tính tổng quãng đường bằng phép cộng số thập phân.
  • Làm thêm bài tập tương tác trên trang neoedu.vn/learn/5/math/bai-19-phep-cong-so-thap-phan để tự kiểm tra kết quả.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.