ToánLớp 5Chủ đề 2. Số thập phân

Giáo án Bài 11. So sánh các số thập phân

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được quy tắc so sánh hai số thập phân: so sánh phần nguyên trước, nếu phần nguyên bằng nhau thì so từng chữ số phần thập phân từ trái sang phải.
Giải thích được vì sao có thể viết thêm chữ số 0 vào tận cùng phần thập phân mà giá trị số không đổi, từ đó so sánh được các số có số chữ số thập phân khác nhau.
Vận dụng được cách so sánh và sắp xếp các số thập phân trong tình huống thực tế đơn giản (thời gian, độ dài).
Tư duy và lập luận toán học: HS so sánh từng hàng của hai số thập phân, lập luận vì sao số này lớn hơn số kia.
Mô hình hoá toán học: HS chuyển tình huống chạy đua, đo chiều dài thành bài toán so sánh các số thập phân.
Giao tiếp toán học: HS dùng đúng các kí hiệu >, < , = và đọc đúng tên hàng (hàng phần mười, hàng phần trăm, hàng phần nghìn).
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng bảng vị trí các hàng của số thập phân để đặt các chữ số thẳng hàng khi so sánh.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS chủ động đọc quy tắc, tự kiểm tra kết quả bằng cách viết thêm chữ số 0 vào phần thập phân rồi so sánh lại.
Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo cặp đôi, diễn đạt được lí do một số lớn hơn số kia (ví dụ: “hàng phần trăm 5 lớn hơn 0 nên 12,45 lớn hơn 12,405”).
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS vận dụng quy tắc để xác định người chạy nhanh hơn và sắp xếp các số theo thứ tự từ bé đến lớn.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực tham gia trò chơi, hoàn thành đầy đủ các bài tập trong phiếu học tập.
Trung thực: HS kiểm tra kết quả một cách khách quan bằng cách so sánh lại với đáp án và sửa sai khi cần.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ kẻ bảng vị trí các hàng: hàng đơn vị, hàng phần mười, hàng phần trăm, hàng phần nghìn.
Thẻ số (viết các số thập phân trong bài) để gắn lên bảng khi sắp xếp.
Phiếu học tập số 1 (in cho mỗi cặp đôi).
Máy tính, máy chiếu và học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/5/math/bai-11-so-sanh-cac-so-thap-phan) để chiếu và cho HS luyện tập.

2. Học sinh

Vở ghi, sách Toán 5, bút chì, thước kẻ.
Bảng con và bút dạ để trình bày kết quả nhanh.
Thẻ đáp án (các dấu >, <, =) để giơ khi làm bài luyện tập.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Ai chạy nhanh hơn?

Mục tiêu

Kích hoạt kiến thức so sánh số tự nhiên và tạo tình huống dẫn vào bài học so sánh số thập phân.

Nội dung

GV nêu câu hỏi nhanh: “So sánh 325 và 79, số nào lớn hơn? Vì sao?”. Sau đó GV đưa cặp số 7,9 và 7,85 và hỏi HS đoán số nào lớn hơn, lí do đoán.

Sản phẩm dự kiến

HS nhớ lại quy tắc so sánh số tự nhiên (so số chữ số, sau đó so từng hàng từ trái sang phải) và nêu được dự đoán ban đầu về 7,9 và 7,85.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV hỏi: “So sánh 325 và 79, bạn dựa vào đâu để biết số nào lớn hơn?” và ghi nhanh câu trả lời lên bảng.
Học sinh
HS suy nghĩ, trả lời: “Số 325 có ba chữ số, 79 có hai chữ số nên 325 lớn hơn”.
Giáo viên
GV viết lên bảng 7,9 và 7,85, hỏi: “Số nào lớn hơn? Bạn đoán dựa trên lí do gì?”.
Học sinh
HS dự đoán bằng bảng con. Dự kiến trả lời: “7,85 vì có nhiều chữ số hơn” hoặc “7,9 vì 9 lớn hơn 8”. GV chưa chốt đúng sai ở bước này.
Giáo viên
GV thu bảng con, ghi nhận các dự đoán khác nhau và nói: “Chúng ta sẽ kiểm tra dự đoán này trong bài học hôm nay”.
Học sinh
Một vài HS giơ bảng con và giải thích dự đoán của mình.
Giáo viên
GV dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta học cách so sánh các số thập phân”.
Học sinh
HS ghi tên bài vào vở: Bài 11. So sánh các số thập phân.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

So sánh phần nguyên và từng chữ số phần thập phân

Mục tiêu

HS hình thành quy tắc so sánh hai số thập phân: so phần nguyên trước, nếu bằng nhau thì so từng chữ số phần thập phân từ trái sang phải.

Nội dung

Tình huống: An và Bình cùng chạy quãng đường 60 m. An hết 12,45 giây, Bình hết 12,405 giây. Ai chạy nhanh hơn? HS làm việc theo cặp đôi với Phiếu học tập số 1, trong đó có bảng so sánh từng hàng của hai số 12,45 và 12,405 và ba cặp số khác: 5,7 và 5,68; 7,09 và 7,1; 3,42 và 3,402.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được quy tắc so sánh hai số thập phân và hoàn thành Phiếu học tập số 1 (điền dấu >, < và giải thích). Kết quả: 12,45 > 12,405 nên Bình chạy nhanh hơn; 5,7 > 5,68; 7,1 > 7,09; 3,42 > 3,402.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu tình huống An và Bình, hỏi: “Cùng quãng đường, ai có thời gian ngắn hơn thì chạy thế nào?”.
Học sinh
HS trả lời: “Thời gian ngắn hơn thì chạy nhanh hơn”.
Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1 cho các cặp đôi, hướng dẫn: “Trước tiên so phần nguyên, nếu bằng nhau thì so từng chữ số phần thập phân từ trái sang phải, bắt đầu từ hàng phần mười”. GV chiếu bảng vị trí các hàng để HS đặt các chữ số thẳng hàng.
Học sinh
Các cặp đôi viết 12,45 và 12,405 thẳng hàng, so sánh: phần nguyên đều là 12; hàng phần mười đều là 4; hàng phần trăm 5 lớn hơn 0 nên 12,45 lớn hơn 12,405. Các cặp đôi tiếp tục hoàn thành các cặp số còn lại trong phiếu. Dự kiến HS trả lời: “Số 7,09 có 0 ở hàng phần mười, còn 7,1 có 1, nên 7,1 lớn hơn”.
Giáo viên
GV gọi 2 cặp đôi trình bày. GV hỏi: “Vì sao 12,45 lớn hơn 12,405 dù 12,405 có nhiều chữ số hơn?”.
Học sinh
HS trình bày: “Vì ở hàng phần trăm, 5 lớn hơn 0. Số có nhiều chữ số hơn chưa chắc đã lớn hơn”.
Giáo viên
GV chốt quy tắc và ghi lên bảng: “Bước 1: so phần nguyên. Bước 2: nếu bằng nhau, so từng chữ số phần thập phân từ trái sang phải (hàng phần mười, hàng phần trăm, hàng phần nghìn)”. GV nhấn mạnh: số có nhiều chữ số thập phân không nhất thiết lớn hơn.
Học sinh
HS ghi quy tắc vào vở và kết luận: Bình chạy nhanh hơn vì 12,405 < 12,450.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 7 phút

Thêm chữ số 0 và sắp xếp các số thập phân

Mục tiêu

HS hiểu vì sao có thể viết thêm chữ số 0 vào tận cùng phần thập phân và biết cách sắp xếp các số theo thứ tự.

Nội dung

GV đưa ví dụ 5,7 = 5,70 > 5,68 và yêu cầu HS sắp xếp ba số 0,8; 0,78; 0,807 từ bé đến lớn, sau đó sắp xếp 5,05; 5,5; 5,005. Cách làm: viết thêm số 0 cho các số có số chữ số thập phân khác nhau, xác định số bé nhất rồi làm tiếp với các số còn lại.

Sản phẩm dự kiến

HS giải thích được: 5,7 = 5,70 vì thêm 0 bên phải phần thập phân không đổi giá trị. HS sắp xếp đúng: 0,78 < 0,800 hay 0,78 < 0,8 < 0,807; và 5,005 < 5,05 < 5,5.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV hỏi: “5,7 và 5,70 có bằng nhau không? Vì sao?”. Sau đó GV viết 5,7 = 5,70 > 5,68 lên bảng.
Học sinh
HS suy nghĩ và trả lời: “Bằng nhau vì thêm 0 bên phải không làm thay đổi giá trị. Viết 5,70 dễ so sánh với 5,68 hơn”.
Giáo viên
GV chia lớp thành các nhóm 4 HS, phát thẻ số 0,8; 0,78; 0,807 và 5,05; 5,5; 5,005. GV nhắc: “Hãy viết thêm chữ số 0 cho dễ nhìn rồi tìm số bé nhất trước”.
Học sinh
Các nhóm viết lại: 0,800; 0,780; 0,807 và 5,050; 5,500; 5,005, sau đó tìm số bé nhất rồi sắp xếp. Dự kiến HS trả lời: “Số bé nhất của dãy đầu là 0,780; số bé nhất của dãy sau là 5,005”.
Giáo viên
GV gọi đại diện nhóm gắn thẻ lên bảng và yêu cầu nhóm khác kiểm tra.
Học sinh
HS đại diện gắn thẻ theo thứ tự 0,78 < 0,8 < 0,807 và 5,005 < 5,05 < 5,5; các nhóm khác nhận xét.
Giáo viên
GV nhấn mạnh: “Muốn sắp xếp, ta xác định số bé nhất rồi tiếp tục với các số còn lại. Viết thêm số 0 giúp so sánh dễ hơn và tránh nhầm lẫn”.
Học sinh
HS ghi vào vở: Viết thêm các số 0 tận cùng để dễ so sánh; 5,7 = 5,70.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 9 phút

Trò chơi Ai nhanh hơn?

Mục tiêu

Củng cố quy tắc so sánh số thập phân qua các bài tập đã cho, rèn kĩ năng giải thích và kiểm tra kết quả.

Nội dung

Chia lớp thành 2 đội. GV chiếu lần lượt các câu hỏi trên trang bài học NeoEdu hoặc trên bảng. Mỗi đội giơ thẻ dấu hoặc bảng con để trả lời, sau đó một HS giải thích lí do. Các câu hỏi gồm: (1) Số lớn hơn trong 7,09 và 7,1; (2) Số bé hơn trong 3,42 và 3,402; (3) Số lớn nhất trong 0,8; 0,78; 0,807; (4) Số bé nhất trong 5,05; 5,5; 5,005; (5) Điền dấu vào 6,400 … 6,4; (6) Có bao nhiêu chữ số x để 2,x < 2,4? Bạn trả lời 4 có đúng không? (7) Ai chạy nhanh hơn trong bài An và Bình; (8) Viết số có hai chữ số thập phân ngay lớn hơn 8,39.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) 7,1; (2) 3,402; (3) 0,807; (4) 5,005; (5) 6,400 = 6,4; (6) Đúng, x có thể là 0, 1, 2, 3; (7) Bình; (8) 8,40 (vì 8,39 + 0,01 = 8,40). HS giải thích được lí do cho từng đáp án.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phổ biến luật chơi: mỗi câu đúng được 1 điểm, phải giải thích lí do thì mới được tính điểm.
Học sinh
HS lắng nghe và chuẩn bị bảng con, thẻ dấu >, <, =.
Giáo viên
GV chiếu câu 1 đến câu 4, cho HS làm bảng con trong khoảng 1 phút mỗi câu. Với câu 5 và 6, GV hỏi: “Vì sao 6,400 = 6,4?” và “Vì sao bạn trả lời 4 là đúng?”.
Học sinh
HS làm bảng con và giơ kết quả. Dự kiến trả lời: “6,400 = 6,4 vì thêm 0 vào tận cùng phần thập phân không đổi giá trị”; “x có thể là 0, 1, 2, 3 nên có 4 chữ số”.
Giáo viên
GV chiếu câu 7 và 8, yêu cầu một đội trình bày lời giải. Đội kia nhận xét, GV chốt điểm.
Học sinh
HS trình bày: “Cùng quãng đường nên thời gian nhỏ hơn thì nhanh hơn: 12,405 < 12,450, Bình nhanh hơn”; “8,39 cộng 0,01 bằng 8,40”.
Giáo viên
GV công bố kết quả và nhận xét: “Các em đã vận dụng đúng quy tắc so sánh từ trái sang phải”.
Học sinh
HS tự kiểm tra lại bài làm của mình và sửa sai nếu có.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 5 phút

Sắp xếp chiều cao các bạn

Mục tiêu

Vận dụng quy tắc so sánh số thập phân vào tình huống thực tế về độ dài.

Nội dung

Đề bài: Ba bạn Lan, Minh và Hoa đo chiều cao: Lan 1,35 m; Minh 1,305 m; Hoa 1,4 m. Hãy sắp xếp chiều cao các bạn từ thấp đến cao và cho biết bạn nào cao nhất. Đây là nhiệm vụ có thể giao về nhà với các số liệu do HS tự đo trong lớp.

Sản phẩm dự kiến

Kết quả: 1,305 m < 1,35 m < 1,4 m. Minh thấp nhất, Hoa cao nhất. HS giải thích được cách so sánh bằng cách viết 1,35 = 1,350 và 1,4 = 1,400.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu đề bài và hỏi: “Muốn sắp xếp chiều cao, bước đầu tiên ta cần làm gì?”.
Học sinh
HS trả lời: “Viết các số về cùng số chữ số thập phân để so sánh dễ hơn”.
Giáo viên
GV cho HS làm việc cá nhân trong vở, sau đó đổi chéo kiểm tra với bạn bên cạnh.
Học sinh
HS viết 1,350; 1,305; 1,400 rồi sắp xếp: 1,305 < 1,350 < 1,400. Dự kiến HS trả lời: “Minh thấp nhất, Hoa cao nhất”.
Giáo viên
GV gọi 2 HS nêu kết quả và giải thích, đồng thời yêu cầu cả lớp kiểm tra lại.
Học sinh
HS trình bày kết quả và lí do lựa chọn bạn cao nhất, thấp nhất.
Giáo viên
GV khen ngợi và nhắc lại: “So sánh số thập phân trong thực tế cũng dùng quy tắc như vậy”.
Học sinh
HS ghi nhớ quy tắc và kết quả sắp xếp vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Dùng cho hoạt động Khám phá: So sánh phần nguyên và từng chữ số phần thập phân (làm theo cặp đôi).

Câu 1: Cùng quãng đường 60 m, An chạy hết 12,45 giây, Bình chạy hết 12,405 giây. Hãy điền dấu >, < hoặc = vào ô trống: 12,45 … 12,405. Ai chạy nhanh hơn?
Câu 2: Điền bảng so sánh theo từng hàng cho số 12,45 và 12,405:
- Phần nguyên: … và …
- Hàng phần mười: … và …
- Hàng phần trăm: … và …
- Kết luận: số … lớn hơn số …, vì …
Câu 3: So sánh và điền dấu >, < vào ô trống:
- 5,7 … 5,68
- 7,09 … 7,1
- 3,42 … 3,402
Câu 4: Nêu quy tắc so sánh hai số thập phân bằng lời của em.

Hướng dẫn về nhà

Hoàn thành bài tập 1 đến 8 trong sách Toán 5 trang bài 11 và kiểm tra lại đáp án bằng cách viết thêm chữ số 0 vào phần thập phân.
Đo chiều cao (hoặc chiều dài bàn học) của 3 người trong gia đình, ghi kết quả dưới dạng số thập phân theo mét, sau đó sắp xếp từ thấp đến cao và giải thích cách làm vào vở. Có thể tham khảo thêm bài tập tương tác trên trang NeoEdu.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.