ToánLớp 5Chủ đề 2. Số thập phân

Giáo án Bài 12. Viết số đo đại lượng dưới dạng số thập phân

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được mối quan hệ giữa các đơn vị đo liền kề: $1\text{ m} = 100\text{ cm}$ , $1\text{ km} = 1\,000\text{ m}$ , $1\text{ kg} = 1\,000\text{ g}$ , $1\text{ tấn} = 1\,000\text{ kg}$ .
Giải thích được vì sao $2\text{ m }35\text{ cm} = 2{,}35\text{ m}$ (vì $35\text{ cm} = \dfrac{35}{100}\text{ m}$ ).
Vận dụng được cách đổi số đo đại lượng về dạng số thập phân theo đơn vị cho trước, kể cả khi số đo có nhiều đơn vị (ví dụ $5\text{ kg }6\text{ g} = 5{,}006\text{ kg}$ ).
Kiểm tra được kết quả bằng cách so sánh độ lớn của số đo với đơn vị đã cho.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao phải giữ đủ chữ số 0 khi đổi $6\text{ g}$ sang kg và vì sao $3\text{ m }7\text{ cm} = 3{,}07\text{ m}$ chứ không phải $3{,}7\text{ m}$ .
Giao tiếp toán học: HS đọc, viết đúng số đo và đơn vị dưới dạng số thập phân, nêu được lập luận ngắn gọn khi trả lời câu hỏi đúng hay sai.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng thước mét, thẻ đơn vị và học liệu số NeoEdu để kiểm tra kết quả đổi đơn vị.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS chủ động tra cứu lại mối quan hệ giữa các đơn vị đo, tự kiểm tra kết quả đổi đơn vị bằng cách so sánh độ lớn.
Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo cặp để thống nhất cách đổi đơn vị và giải thích được lí do đặt dấu phẩy ở vị trí đó.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS vận dụng việc đổi đơn vị để giải bài toán thực tế về độ dài và khối lượng, chọn cách đổi phù hợp (đổi về đơn vị bé hoặc đơn vị lớn).

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực luyện đổi đơn vị qua nhiều bài tập và hoàn thành đầy đủ phiếu học tập.
Trung thực: HS nhận xét đúng, sai một cách khách quan về kết quả của bạn và tự sửa lỗi khi kiểm tra lại đáp án.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ ghi sơ đồ quan hệ đơn vị đo: $1\text{ m} = 100\text{ cm}$ , $1\text{ kg} = 1\,000\text{ g}$ , $1\text{ km} = 1\,000\text{ m}$ , $1\text{ tấn} = 1\,000\text{ kg}$ .
Thước dây hoặc thước mét, một cân nhỏ và các vật mẫu (hộp sữa, gói đường) để minh họa độ lớn của số đo.
Bộ thẻ đơn vị đo (m, dm, cm, mm, km, kg, g, tấn) và thẻ phép tính.
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in sẵn hoặc chép lên bảng).
Máy chiếu hoặc thiết bị kết nối để trình chiếu học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/5/math/bai-12-viet-so-do-dai-luong-duoi-dang-so-thap-phan.

2. Học sinh

Sách giáo khoa Toán 5, vở ghi, bảng con, bút dạ, khăn lau.
Thước kẻ và một bộ thẻ đơn vị nhỏ (nếu GV yêu cầu).
Điện thoại hoặc máy tính bảng (nếu có) để truy cập học liệu số NeoEdu.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Ai đổi nhanh hơn

Mục tiêu

Huy động kiến thức cũ về mối quan hệ giữa các đơn vị đo liền kề và tạo tâm thế học bài mới.

Nội dung

GV tổ chức trò chơi nhanh: lần lượt đọc các câu hỏi ngắn như "1 m bằng bao nhiêu cm?", "1 kg bằng bao nhiêu g?", "1 km bằng bao nhiêu m?". HS giơ bảng con ghi đáp án.

Sản phẩm dự kiến

HS nhắc lại đúng các hệ thức: $1\text{ m} = 100\text{ cm}$ , $1\text{ kg} = 1\,000\text{ g}$ , $1\text{ km} = 1\,000\text{ m}$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật chơi: GV đọc câu hỏi, HS giơ bảng con đáp án trong 5 giây. Đội nào đúng nhiều hơn thì thắng.
GV đặt câu hỏi: "Khi đổi 35 cm ra m, em làm thế nào?"
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, chuẩn bị bảng con và bút dạ.
Giáo viên
GV đọc lần lượt 6 câu hỏi như: "1 m = ? cm", "1 kg = ? g", "1 km = ? m", "1 tấn = ? kg", "1 dm = ? cm", "1 g = ? kg"; theo dõi và nhận xét nhanh.
Học sinh
HS giơ bảng con ghi đáp án: 100 cm, 1 000 g, 1 000 m, 1 000 kg, 10 cm, 0,001 kg (có HS có thể ngập ngừng ở câu cuối).
Giáo viên
GV hỏi: "Vì sao 1 g đổi ra kg lại là 0,001 kg?"
Học sinh
HS trả lời dự kiến: "Vì 1 kg gồm 1 000 g nên 1 g bằng $\dfrac{1}{1\,000}$ kg, tức là 0,001 kg."
Giáo viên
GV chốt: Hai đơn vị liền kề hơn kém nhau 10 lần, còn kg và g hơn kém nhau 1 000 lần. Đây là cơ sở để viết số đo dưới dạng số thập phân.
Học sinh
HS nhắc lại mối quan hệ giữa các đơn vị và ghi vào vở.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

Đổi số đo độ dài sang số thập phân

Mục tiêu

Giúp HS hình thành cách viết số đo có hai đơn vị (ví dụ $2\text{ m }35\text{ cm}$ ) dưới dạng số thập phân theo một đơn vị cho trước.

Nội dung

Hoạt động cặp đôi. Cặp đôi hoàn thành Phiếu học tập số 1: đổi $2\text{ m }35\text{ cm}$ ra mét, đổi $35\text{ cm}$ ra mét rồi suy ra cách viết chung; sau đó làm ví dụ $3\text{ m }7\text{ cm}$ và $24\text{ cm}$ ra mét.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được: $35\text{ cm} = \dfrac{35}{100}\text{ m} = 0{,}35\text{ m}$ , nên $2\text{ m }35\text{ cm} = 2{,}35\text{ m}$ . Hoàn thành Phiếu học tập số 1 với kết quả $3{,}07\text{ m}$ và $0{,}24\text{ m}$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV dùng thước mét đặt trên bàn, cho HS quan sát đoạn dây dài $2\text{ m }35\text{ cm}$ (mô phỏng bằng hai thẻ: thẻ $2\text{ m}$ và thẻ $35\text{ cm}$ ).
GV hỏi: "Đoạn dây này dài bao nhiêu mét? Em có thể viết dưới dạng số thập phân không?"
GV phát Phiếu học tập số 1 cho cặp đôi.
Học sinh
HS quan sát, trả lời dự kiến: "Đoạn dây dài 2 m và thêm 35 cm, nên dài hơn 2 m. Có thể viết là 2,35 m."
Giáo viên
GV hướng dẫn: đổi $35\text{ cm}$ sang mét bằng cách lấy $35 : 100$ . Yêu cầu HS giải thích vì sao phải chia cho 100 và vì sao có số 0 ở vị trí hàng chục khi viết số thập phân.
GV quan sát, hỗ trợ cặp đôi làm phần ví dụ $3\text{ m }7\text{ cm}$ .
Học sinh
HS thảo luận theo cặp, ghi vào phiếu: $35\text{ cm} = 0{,}35\text{ m}$ , suy ra $2\text{ m }35\text{ cm} = 2{,}35\text{ m}$ . Với $3\text{ m }7\text{ cm}$ : $7\text{ cm} = 0{,}07\text{ m}$ nên $3\text{ m }7\text{ cm} = 3{,}07\text{ m}$ .
Giáo viên
GV mời 2 cặp báo cáo. GV hỏi: "Vì sao không viết $3\text{ m }7\text{ cm}$ là $3{,}7\text{ m}$ ?"
Học sinh
HS trả lời dự kiến: "Vì 7 cm là 0,07 m, không phải 0,7 m. Nếu viết 3,7 m thì sẽ thành 3 m 70 cm."
Giáo viên
GV chốt cách làm: đổi phần có đơn vị nhỏ hơn sang đơn vị cần đổi (chia cho số đơn vị bé trong một đơn vị lớn), rồi cộng với phần số nguyên. Nhấn mạnh: $3\text{ m }7\text{ cm}$ là $3{,}07\text{ m}$ .
Học sinh
HS ghi vào vở cách đổi và ví dụ minh họa.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 8 phút

Đổi số đo khối lượng và kiểm tra kết quả

Mục tiêu

Giúp HS vận dụng cách đổi với khối lượng có hai đơn vị (ví dụ $5\text{ kg }6\text{ g}$ ) và biết kiểm tra kết quả bằng độ lớn của số đo.

Nội dung

Cả lớp cùng quan sát ví dụ $5\text{ kg }6\text{ g}$ và $350\text{ g}$ . GV dẫn dắt: $6\text{ g} = 0{,}006\text{ kg}$ , phải giữ hai chữ số 0 ở sau dấu phẩy. Sau đó HS kiểm tra độ lớn: $350\text{ g}$ chưa tới $1\text{ kg}$ nên khi đổi ra kg phải được số nhỏ hơn 1, tức là $0{,}35\text{ kg}$ .

Sản phẩm dự kiến

HS viết được $5\text{ kg }6\text{ g} = 5{,}006\text{ kg}$ và $350\text{ g} = 0{,}35\text{ kg}$ ; nêu được cách kiểm tra kết quả bằng độ lớn của số đo.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đặt câu hỏi: "Đổi $6\text{ g}$ ra kg được bao nhiêu? Vì sao phải viết $0{,}006$ chứ không phải $0{,}6$ ?"
GV trình chiếu bài tương tự trên học liệu số NeoEdu (phần ví dụ) để HS quan sát.
Học sinh
HS suy nghĩ, trả lời dự kiến: " $6\text{ g} = \dfrac{6}{1\,000}\text{ kg} = 0{,}006\text{ kg}$ . Phải có hai số 0 vì 1 000 có ba chữ số 0."
Giáo viên
GV hướng dẫn HS thực hiện: đổi $6\text{ g}$ thành $0{,}006\text{ kg}$ , sau đó ghép với $5\text{ kg}$ thành $5{,}006\text{ kg}$ .
GV đưa thêm câu hỏi kiểm tra: "Nếu một túi nặng $350\text{ g}$ , khi đổi ra kg em có được số lớn hơn 1 không? Vì sao?"
Học sinh
HS làm theo hướng dẫn. Trả lời dự kiến: "Không, vì $350\text{ g}$ chưa tới $1\text{ kg}$ nên số phải nhỏ hơn 1. Ta có $0{,}35\text{ kg}$ ."
Giáo viên
GV mời 2 HS trình bày lời giải trên bảng, các HS khác nhận xét. GV hỏi: "Làm sao em biết kết quả của mình đã đúng?"
Học sinh
HS trình bày, nhận xét. Trả lời dự kiến: "Vì số đo phải phù hợp với độ lớn thực tế: 5 kg 6 g thì phải hơn 5 kg một chút, nên 5,006 kg là hợp lí."
Giáo viên
GV chốt: Muốn đổi sang đơn vị bé thì nhân, đổi sang đơn vị lớn thì chia. Khi đổi $\text{g}$ sang $\text{kg}$ phải giữ đủ ba chữ số sau dấu phẩy. Hãy kiểm tra độ lớn của kết quả trước khi kết luận.
Học sinh
HS ghi nhớ cách đổi và cách kiểm tra kết quả.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 9 phút

Luyện đổi đơn vị và giải bài toán

Mục tiêu

Củng cố cách đổi số đo đại lượng sang số thập phân qua các bài tập đã cho, rèn kĩ năng trình bày và kiểm tra kết quả.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 2 gồm các bài 1, 2, 4, 5, 6 và 7 trong SGK. Bài 3 và bài 8 dành cho HS khá giỏi hoặc làm nhanh tương tác trên học liệu số NeoEdu. GV tổ chức trò chơi "Đúng hay sai" với bài 6.

Sản phẩm dự kiến

Bài 1: $3\text{ m }7\text{ cm} = 3{,}07\text{ m}$ . Bài 2: $2\text{ kg }450\text{ g} = 2{,}45\text{ kg}$ . Bài 3: $675\text{ m} = 0{,}675\text{ km}$ . Bài 4: $4{,}08\text{ m} = 408\text{ cm}$ . Bài 5: chọn B ( $3\text{ 500 kg}$ ). Bài 6: Đúng, $24\text{ cm} = 0{,}24\text{ m}$ . Bài 7: $2{,}5\text{ m}$ cắt $75\text{ cm}$ còn $1{,}75\text{ m}$ . Bài 8: $5\text{ kg }6\text{ g} = 5{,}006\text{ kg}$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giao Phiếu học tập số 2, nêu yêu cầu: làm bài cá nhân 4 phút, sau đó đối chiếu với bạn cùng bàn. Nhắc HS ghi rõ đơn vị trong kết quả.
Học sinh
HS nhận phiếu, làm bài cá nhân vào vở và phiếu.
Giáo viên
GV quan sát, hỗ trợ HS còn lúng túng ở bài 2 và bài 8 (dễ quên giữ chữ số 0). Với bài 6, GV tổ chức "Đúng hay sai": giơ thẻ Đ hoặc S, yêu cầu HS giải thích.
Học sinh
HS làm bài, đối chiếu với bạn. Với bài 6, HS giơ thẻ Đ và giải thích: "Vì $24 : 100 = 0{,}24$ nên $24\text{ cm} = 0{,}24\text{ m}$ ."
Giáo viên
GV mời HS trình bày bài 5 và bài 7. GV hỏi: "Ở bài 5, vì sao 3,5 tấn bằng 3 500 kg mà không phải 3 501 kg?"
Học sinh
HS trình bày. Trả lời dự kiến: "Vì 1 tấn = 1 000 kg, nên 3,5 × 1 000 = 3 500 kg. Đáp án A sai vì cộng nhầm."
Giáo viên
GV nhận xét, chữa lỗi phổ biến và chốt: Khi đổi đơn vị, nên đổi về cùng một đơn vị trước rồi mới thực hiện phép tính (bài 7).
Học sinh
HS sửa lỗi trong phiếu và ghi lại đáp án đúng.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 4 phút

Đo và viết số thập phân trong thực tế

Mục tiêu

Vận dụng cách viết số đo dưới dạng số thập phân vào tình huống thực tế về độ dài và khối lượng.

Nội dung

GV đưa tình huống: Mẹ mua một bao gạo nặng $5\text{ kg }250\text{ g}$ và một gói đường nặng $450\text{ g}$ . Hỏi tổng khối lượng hai món là bao nhiêu ki-lô-gam? Giao về nhà: đo chiều dài một vật trong nhà bằng thước và viết kết quả dưới dạng số thập phân theo đơn vị mét.

Sản phẩm dự kiến

HS tính được $5\text{ kg }250\text{ g} + 450\text{ g} = 5\text{ kg }700\text{ g} = 5{,}7\text{ kg}$ ; ghi được kết quả đo chiều dài một vật theo đơn vị mét dưới dạng số thập phân.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống và yêu cầu HS làm nhanh vào bảng con, gợi ý: nên đổi $450\text{ g}$ ra kg trước.
Học sinh
HS đọc tình huống, suy nghĩ và ghi kết quả trên bảng con.
Giáo viên
GV quan sát, hỗ trợ HS. Hướng dẫn về nhà: đo một vật trong nhà bằng thước mét và ghi kết quả dưới dạng số thập phân (ví dụ: chiều dài cái bàn là $1{,}2\text{ m}$ ).
Học sinh
HS tính toán, trả lời dự kiến: " $450\text{ g} = 0{,}45\text{ kg}$ , nên tổng là $5{,}25 + 0{,}45 = 5{,}7\text{ kg}$ ."
Giáo viên
GV mời 1 HS nêu kết quả và cách làm. GV hỏi: "Kết quả $5{,}7\text{ kg}$ có hợp lí không? Vì sao?"
Học sinh
HS trả lời: "Hợp lí, vì bao gạo khoảng 5 kg, thêm 0,45 kg thì được khoảng 5,7 kg."
Giáo viên
GV khen ngợi, nhắc HS về nhà thực hiện nhiệm vụ đo và ghi chép kết quả.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Thảo luận cặp đôi và điền kết quả vào phiếu.

Câu 1: Đổi $35\text{ cm}$ ra mét. Ta có $35\text{ cm} = \dfrac{35}{100}\text{ m} =$ ........ m.
Câu 2: Từ kết quả câu 1, viết $2\text{ m }35\text{ cm}$ dưới dạng số thập phân: ........ m.
Câu 3: Đổi $7\text{ cm}$ ra mét rồi viết $3\text{ m }7\text{ cm}$ dưới dạng số thập phân: ........ m.
Câu 4: Bạn An viết $3\text{ m }7\text{ cm} = 3{,}7\text{ m}$ . Bạn An đúng hay sai? Vì sao? ........
Câu 5: Đổi $24\text{ cm}$ ra mét: ........ m.

Phiếu học tập số 2

Nhiệm vụ: Làm bài cá nhân, ghi rõ đơn vị trong kết quả.

Bài 1: Đổi $3\text{ m }7\text{ cm}$ ra mét: ........
Bài 2: Đổi $2\text{ kg }450\text{ g}$ ra ki-lô-gam: ........
Bài 3 (dành cho HS khá giỏi): Đổi $675\text{ m}$ ra ki-lô-mét: ........
Bài 4: Đổi $4{,}08\text{ m}$ ra xăng-ti-mét: ........
Bài 5: Đổi $3{,}5$ tấn ra ki-lô-gam. Chọn đáp án: A. $3\,501$ kg; B. $3\,500$ kg; C. $7\,000$ kg. Đáp án: ........
Bài 6: Một bạn đổi $24\text{ cm}$ ra mét và được $0{,}24\text{ m}$ . Bạn đó đúng hay sai? Vì sao? ........
Bài 7: Một đoạn dây dài $2{,}5\text{ m}$ cắt đi $75\text{ cm}$ . Còn bao nhiêu mét? Lời giải: ........
Bài 8 (dành cho HS khá giỏi): Đổi $5\text{ kg }6\text{ g}$ ra ki-lô-gam: ........

Hướng dẫn về nhà

Hoàn thành bài tập tương tác trên học liệu số NeoEdu (trang bài 12) và ghi lại số câu đúng.
Làm lại bài 3 và bài 8 trong Phiếu học tập số 2 vào vở, kiểm tra kết quả bằng cách so sánh độ lớn của số đo.
Đo chiều dài một vật trong nhà (bàn học, cửa sổ, cuốn sách) bằng thước mét hoặc thước dây, ghi kết quả theo đơn vị mét và viết dưới dạng số thập phân, ví dụ $1{,}2\text{ m}$ . Mang kết quả đến lớp chia sẻ trong tiết học sau.
Ghi nhớ: Muốn đổi sang đơn vị bé, nhân với số đơn vị bé trong một đơn vị lớn; đổi sang đơn vị lớn thì chia. Kiểm tra độ lớn của kết quả trước khi kết luận.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.