NeoEdu
Giáo án Toán 5
ToánLớp 5Chủ đề 2. Số thập phân

Giáo án Bài 13. Làm tròn số thập phân

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được quy tắc làm tròn số thập phân: xác định hàng cần làm tròn, nhìn chữ số ngay bên phải; từ 0 đến 4 giữ nguyên, từ 5 đến 9 tăng chữ số hàng làm tròn thêm 1.
  • Giải thích được vì sao khi tăng 9 thêm 1 thì phải nhớ sang hàng bên trái (ví dụ 0,995 ≈ 1,00).
  • Vận dụng được quy tắc làm tròn số thập phân đến hàng phần mười, hàng phần trăm hoặc số tự nhiên trong các bài tập và tình huống đơn giản.
  • Nhận biết được kết quả làm tròn là số gần đúng, dùng kí hiệu ≈, không phải số đo chính xác.
  • Tư duy và lập luận toán học: giải thích vì sao chữ số 5 đến 9 thì tăng, từ 0 đến 4 thì giữ, và vì sao 0,995 làm tròn đến hàng phần trăm thành 1,00.
  • Mô hình hoá toán học: chuyển tình huống đo độ dài thực tế (1,8236 km) thành bài toán làm tròn đến một hàng quy định.
  • Giao tiếp toán học: đọc, viết đúng số thập phân, dùng kí hiệu ≈ và diễn đạt kết quả làm tròn bằng lời.
  • Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: sử dụng bảng phân tích hàng số, bảng con và bài tập tương tác trên NeoEdu để kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự xác định hàng cần làm tròn và chữ số sát bên phải, tự kiểm tra kết quả bằng cách so sánh với quy tắc.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo cặp đôi, giải thích cách làm tròn và nhận xét đúng sai của bạn bằng lời lẽ rõ ràng.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS vận dụng làm tròn vào tình huống đo độ dài thực tế và chọn cách ghi số gần đúng phù hợp.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: kiên trì xác định đúng hàng và chữ số sát bên phải trong từng bài tập, không bỏ qua bước kiểm tra.
  • Trung thực: nhận xét thẳng thắn, đúng sai về kết quả làm tròn của bạn và tự sửa lỗi của mình khi phát hiện sai sót.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bảng phụ hoặc slide ghi bảng phân tích hàng số (hàng đơn vị, phần mười, phần trăm, phần nghìn).
  • Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 in cho từng cặp đôi.
  • Bút dạ, bảng con, thẻ ghi “Giữ” và “Tăng” để tổ chức trò chơi.
  • Học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/5/math/bai-13-lam-tron-so-thap-phan (dùng ở hoạt động luyện tập).

2. Học sinh

  • Sách Toán 5, vở ghi, bút chì, thước kẻ.
  • Bảng con và bút dạ, khăn lau.
  • Thẻ số hoặc giấy nháp để ghi kết quả khi làm việc nhóm.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Đoán hàng của chữ số

Mục tiêu

Ôn lại tên gọi các hàng của số thập phân, chuẩn bị cho việc xác định hàng cần làm tròn.

Nội dung

GV ghi số 7,489 lên bảng và đặt câu hỏi nhanh về hàng của từng chữ số. HS viết đáp án ra bảng con, giơ bảng để GV kiểm tra nhanh.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu đúng tên hàng của các chữ số 7, 4, 8, 9 trong số 7,489: hàng đơn vị, hàng phần mười, hàng phần trăm, hàng phần nghìn.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV ghi số 7,489 lên bảng và hỏi: “Chữ số 4 thuộc hàng nào? Chữ số 9 thuộc hàng nào?” GV tổ chức trò chơi “Giơ bảng nhanh”, mỗi lần hỏi một chữ số khác.

    Học sinh

    HS quan sát số trên bảng, suy nghĩ và chuẩn bị bảng con.

  2. Giáo viên

    GV quan sát, nhắc HS đếm từ dấu phẩy sang phải để xác định hàng.

    Học sinh

    HS viết tên hàng ra bảng con và giơ lên. Dự kiến: chữ số 4 ở hàng phần mười; chữ số 9 ở hàng phần nghìn.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS giải thích cách đếm hàng; cả lớp nhận xét và GV chốt lại bảng phân tích hàng số.

    Học sinh

    HS trình bày: “Từ dấu phẩy đi sang phải, lần lượt là hàng phần mười, phần trăm, phần nghìn.”

  4. Giáo viên

    GV đặt câu hỏi dẫn vào bài: “Nếu chỉ cần lấy số đến hàng phần trăm để nói gọn hơn thì ta làm thế nào?” GV ghi tên bài lên bảng: Làm tròn số thập phân.

    Học sinh

    HS suy nghĩ, dự đoán: “Phải bỏ bớt chữ số ở hàng nhỏ hơn.”

Hoạt động 2.1: Khám phá · 6 phút

Quy tắc làm tròn số thập phân

Mục tiêu

HS hình thành quy tắc làm tròn: xác định hàng cần làm tròn, nhìn chữ số sát bên phải để giữ hoặc tăng.

Nội dung

Tình huống: đường dài 4,267 km, làm tròn đến hàng phần trăm của ki-lô-mét. HS làm việc theo cặp đôi với Phiếu học tập số 1, điền bảng phân tích hàng và thực hiện từng bước làm tròn.

Sản phẩm dự kiến

Kết quả 4,267 km ≈ 4,27 km; HS phát biểu được quy tắc: bỏ chữ số sau hàng làm tròn; chữ số sát bên phải là 7 (từ 5 đến 9) nên tăng chữ số hàng phần trăm 6 thành 7.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu tình huống: “Bạn Nam đo được đường từ nhà đến trường dài 4,267 km. Hãy làm tròn đến hàng phần trăm để báo cho bố mẹ.” GV phát Phiếu học tập số 1 cho các cặp đôi.

    Học sinh

    HS đọc đề, cùng bạn xác định yêu cầu của đề: làm tròn đến hàng phần trăm.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn cặp đôi điền bảng phân tích hàng; yêu cầu hai bạn thảo luận: hàng cần giữ là hàng nào, chữ số sát bên phải là bao nhiêu, cần giữ hay tăng.

    Học sinh

    HS điền: hàng đơn vị 4, hàng phần mười 2, hàng phần trăm 6, hàng phần nghìn 7. Dự kiến HS trả lời: “Chữ số sát bên phải hàng phần trăm là 7, từ 5 đến 9 nên tăng 6 thành 7.”

  3. Giáo viên

    GV mời 1 cặp trình bày, các cặp khác nhận xét. GV hỏi thêm: “Nếu chữ số sát bên phải là 3 thì kết quả thế nào?” để HS so sánh với trường hợp 0 đến 4.

    Học sinh

    HS trình bày: 4,267 km ≈ 4,27 km. Dự kiến HS trả lời: “Nếu là 3 thì giữ nguyên, kết quả là 4,26 km.”

  4. Giáo viên

    GV chốt quy tắc trên bảng: “Xác định hàng cần làm tròn, nhìn chữ số ngay bên phải: từ 0 đến 4 thì giữ, từ 5 đến 9 thì tăng thêm 1. Bỏ các chữ số sau hàng làm tròn.” GV giới thiệu kí hiệu ≈.

    Học sinh

    HS ghi quy tắc vào vở, phát biểu lại bằng lời của mình.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 5 phút

Làm tròn khi có chữ số 9

Mục tiêu

HS hiểu cách nhớ sang hàng bên trái khi tăng chữ số 9 và nhận biết kết quả làm tròn là số gần đúng.

Nội dung

Làm tròn 0,995 đến hàng phần trăm và 9,96 đến hàng phần mười. HS dùng bảng phân tích hàng để theo dõi việc nhớ sang trái. GV nhấn mạnh: không làm tròn giữa chừng, chỉ làm tròn ở kết quả cuối cùng nếu đề yêu cầu.

Sản phẩm dự kiến

0,995 ≈ 1,00 và 9,96 ≈ 10,0; HS nêu được: khi tăng chữ số 9 thêm 1 phải nhớ sang hàng bên trái; kết quả làm tròn là số gần đúng.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết lên bảng: “Làm tròn 0,995 đến hàng phần trăm.” Hỏi: “Hàng cần làm tròn là hàng nào? Chữ số sát bên phải là bao nhiêu?”

    Học sinh

    HS đọc đề và trả lời: hàng phần trăm là 9; chữ số sát bên phải là 5.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn: “Chữ số 5 nên phải tăng hàng phần trăm; 9 thêm 1 thành 10, ta viết 0 và nhớ 1 sang hàng phần mười.” GV yêu cầu HS tiếp tục nhớ sang hàng đơn vị.

    Học sinh

    HS làm theo: 0,99 cộng thêm 0,01 thành 1,00. Dự kiến HS trả lời: “Số 9 ở hàng phần trăm tăng thành 10 nên nhớ 1 sang hàng phần mười, rồi 9 phần mười thành 10 phần mười nên nhớ sang đơn vị, kết quả 1,00.”

  3. Giáo viên

    GV đặt câu hỏi: “Vì sao 0,995 ≈ 1,00 chứ không phải 0,100?” và cho HS so sánh với 9,96 làm tròn đến hàng phần mười thành 10,0. GV nhấn mạnh: kết quả là số gần đúng, dùng kí hiệu ≈.

    Học sinh

    HS giải thích: “Vì 0,995 gần 1 hơn gần 0,1; phải nhớ sang hàng đơn vị nên là 1,00.” HS làm tương tự với 9,96 và nêu 9,96 ≈ 10,0.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Khi tăng 9 thêm 1 thì phải nhớ sang trái. Làm tròn tạo số gần đúng, không phải số đo chính xác. Chỉ làm tròn ở cuối phép giải nếu đề yêu cầu.” GV nhắc lỗi thường gặp: chỉ nhìn chữ số bị bỏ, thay vì nhìn chữ số sát bên phải hàng giữ.

    Học sinh

    HS ghi nhớ và tự kiểm tra lại lỗi bản thân hay mắc phải.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 6 phút

Làm tròn nhanh bằng bảng con

Mục tiêu

Luyện kĩ năng làm tròn đến hàng phần mười và số tự nhiên, phát hiện nhanh các lỗi sai.

Nội dung

HS làm bài 1, 2, 4 trong Phiếu học tập số 2 bằng bảng con. Sau đó kiểm tra đáp án trên bài tập tương tác NeoEdu do GV chiếu lên.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án: (1) Làm tròn 8,34 đến hàng phần mười: 8,3. (2) Làm tròn 8,35 đến hàng phần mười: 8,4. (4) Làm tròn 9,96 đến hàng phần mười: 10,0.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 2 và nêu luật chơi: mỗi bài HS viết đáp án ra bảng con, giơ lên khi GV hô “Một, hai, ba”.

    Học sinh

    HS đọc đề bài 1, 2, 4 và chuẩn bị bảng con.

  2. Giáo viên

    GV quan sát, kiểm tra nhanh bảng của một số HS; nhắc HS ghi rõ chữ số sát bên phải trước khi viết đáp án.

    Học sinh

    HS làm bài. Dự kiến: 8,34 → 8,3 (chữ số 4 giữ); 8,35 → 8,4 (chữ số 5 tăng 3 thành 4); 9,96 → 10,0 (9 thêm 1 nhớ sang đơn vị).

  3. Giáo viên

    GV chiếu bài tập tương tác NeoEdu (neoedu.vn/learn/5/math/bai-13-lam-tron-so-thap-phan) để HS kiểm tra đáp án, mời HS giải thích bài 2 và bài 4.

    Học sinh

    HS đối chiếu kết quả và giải thích. Dự kiến HS nói: “Bài 2 chữ số sát bên phải là 5 nên phải tăng.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét, khen HS làm đúng, chỉ ra lỗi phổ biến: bỏ qua chữ số 5 hoặc viết 10,0 thay vì 10,0 sau khi nhớ sang hàng đơn vị.

    Học sinh

    HS sửa lại bảng con nếu sai và ghi nhớ quy tắc.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 6 phút

Ai đúng, ai sai khi làm tròn

Mục tiêu

Rèn lập luận, phản biện và nhận xét kết quả làm tròn của người khác.

Nội dung

HS làm bài 3, 5, 6 trong Phiếu học tập số 2 theo nhóm 4: bài 3 làm tròn 12,678 đến hàng phần trăm; bài 5 chọn đáp án đúng; bài 6 nhận xét đúng sai của một bạn.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án: (3) Làm tròn 12,678 đến hàng phần trăm: 12,68. (5) Làm tròn 17,49 đến số tự nhiên gần nhất: C. 17. (6) Bạn trả lời 18 khi làm tròn 17,5 là đúng vì hàng phần mười là 5 nên tăng thành 18.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chia lớp thành nhóm 4, giao Phiếu học tập số 2 phần bài 3, 5, 6. Nhắc nhóm trưởng phân công: một bạn đọc đề, một bạn ghi, hai bạn kiểm tra lại.

    Học sinh

    Nhóm trưởng phân công nhiệm vụ, các thành viên đọc đề bài.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, hỗ trợ nhóm chưa rõ; gợi ý: “Hãy xác định hàng cần làm tròn trước khi viết đáp án.”

    Học sinh

    Nhóm thảo luận. Dự kiến: bài 3, chữ số hàng phần nghìn là 8 nên tăng 7 thành 8, được 12,68; bài 5, hàng phần mười là 4 nên giữ 17, chọn C; bài 6, HS đồng ý bạn đúng vì hàng phần mười là 5 nên tăng thành 18.

  3. Giáo viên

    GV mời đại diện 3 nhóm trình bày, yêu cầu nhóm khác đặt câu hỏi phản biện, ví dụ: “Vì sao không chọn đáp án A hoặc B?”

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày; các nhóm khác nhận xét và trả lời câu hỏi phản biện.

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án và nhấn mạnh: khi nhận xét kết quả của người khác cần dựa vào quy tắc, không dựa vào cảm tính.

    Học sinh

    HS tự đánh giá kết quả nhóm và sửa lại bài nếu còn sai.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 8 phút

Làm tròn số đo trong đời sống

Mục tiêu

Vận dụng quy tắc làm tròn vào tình huống thực tế về đo đạc và báo cáo số liệu.

Nội dung

Tình huống: bạn An đo quãng đường từ nhà đến trường được 1,8236 km. Bạn cần báo cho bố mẹ với độ chính xác đến hàng phần trăm. HS thảo luận và làm tròn, sau đó nêu một tình huống thực tế khác cần làm tròn.

Sản phẩm dự kiến

1,8236 km ≈ 1,82 km; HS nêu được một ví dụ thực tế có làm tròn (ví dụ: chiều cao, khối lượng ghi làm tròn đến hàng phần mười) và giải thích lý do chọn hàng làm tròn.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu tình huống bạn An đo quãng đường 1,8236 km và yêu cầu làm tròn đến hàng phần trăm để báo cho bố mẹ. GV hỏi: “Vì sao ta không cần giữ đến 4 chữ số thập phân?”

    Học sinh

    HS đọc tình huống, suy nghĩ về ý nghĩa thực tế của việc làm tròn.

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu HS làm cá nhân rồi chia sẻ với bạn cùng bàn. GV gợi ý: “Hãy xác định hàng phần trăm, chữ số sát bên phải là bao nhiêu?”

    Học sinh

    HS làm bài: chữ số sát bên phải hàng phần trăm là 3 nên giữ 2, kết quả 1,82 km. Dự kiến HS trả lời: “Vì số đo quá chi tiết, ghi đến hàng phần trăm là đủ để báo cho bố mẹ.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS nêu một ví dụ thực tế khác có làm tròn (ví dụ đo chiều cao, cân nặng, tiền) và GV nhận xét ví dụ có phù hợp không.

    Học sinh

    HS nêu ví dụ, ví dụ: “Cân nặng 32,46 kg làm tròn đến hàng phần mười là 32,5 kg.”

  4. Giáo viên

    GV khen ngợi, nhấn mạnh: làm tròn giúp số liệu gọn và dễ đọc, nhưng kết quả là số gần đúng. GV giao nhiệm vụ về nhà.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ vào vở và nhận xét về ý nghĩa của việc làm tròn trong đời sống.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đề bài: Bạn Nam đo đường từ nhà đến trường dài 4,267 km. Hãy làm tròn đến hàng phần trăm của ki-lô-mét.

  • Điền bảng phân tích hàng của số 4,267:
    • Hàng đơn vị: ...
    • Hàng phần mười: ...
    • Hàng phần trăm: ...
    • Hàng phần nghìn: ...
  • Hàng cần làm tròn là: ...
  • Chữ số sát bên phải hàng cần làm tròn là: ... Vậy ta giữ hay tăng? ...
  • Kết quả: 4,267 km ≈ ... km.
  • Em hãy nêu quy tắc làm tròn bằng lời của mình: ...

Phiếu học tập số 2

Phần A (làm bằng bảng con):

  • Bài 1: Làm tròn 8,34 đến hàng phần mười.
  • Bài 2: Làm tròn 8,35 đến hàng phần mười.
  • Bài 4: Làm tròn 9,96 đến hàng phần mười.

Phần B (làm theo nhóm 4):

  • Bài 3: Làm tròn 12,678 đến hàng phần trăm.
  • Bài 5: Làm tròn 17,49 đến số tự nhiên gần nhất. Chọn đáp án đúng:
    A. 18
    B. 34
    C. 17
  • Bài 6: Làm tròn 17,5 đến số tự nhiên gần nhất. Một bạn trả lời: 18. Bạn đó đúng hay sai? Giải thích vì sao.

Hướng dẫn về nhà

  • Ghi lại ba số đo thực tế ở nhà hoặc trường (ví dụ chiều dài bàn học, khối lượng gói bánh, quãng đường đi học) có nhiều chữ số thập phân.
  • Làm tròn từng số đo theo yêu cầu do GV hoặc bố mẹ đặt ra (đến hàng phần mười hoặc hàng phần trăm) và ghi kết quả bằng kí hiệu ≈.
  • Ôn lại quy tắc làm tròn trong mục Ghi nhớ của bài; luyện thêm các bài tương tác trên NeoEdu: neoedu.vn/learn/5/math/bai-13-lam-tron-so-thap-phan.
  • Chuẩn bị cho tiết học sau: nhắc lại cách so sánh số thập phân và cách đọc đúng tên các hàng.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.