NeoEdu
Giáo án Toán 5
ToánLớp 5Chủ đề 2. Số thập phân

Giáo án Bài 14. Luyện tập chung

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được quy tắc làm tròn số thập phân: xác định hàng cần làm tròn, nhìn chữ số ngay bên phải; từ 0 đến 4 thì giữ nguyên, từ 5 đến 9 thì tăng chữ số hàng làm tròn thêm 1.
  • Vận dụng được quy tắc làm tròn số thập phân đến hàng phần mười, hàng phần trăm hoặc số tự nhiên trong các bài tập; biết nhớ sang hàng bên trái khi tăng chữ số 9.
  • Giải thích được vì sao kết quả làm tròn là số gần đúng (dùng kí hiệu ≈) và chỉ làm tròn ở cuối phép giải khi đề yêu cầu.
  • Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao 12,678 làm tròn đến hàng phần trăm là 12,68 dựa trên chữ số hàng phần nghìn.
  • Mô hình hoá toán học: HS biểu diễn tình huống so sánh thời gian chạy 60 m (12,45 giây và 12,405 giây) bằng số thập phân rồi làm tròn để so sánh.
  • Giải quyết vấn đề toán học: HS chọn đúng hàng cần làm tròn theo yêu cầu đề bài và kiểm tra kết quả bằng cách đối chiếu với số ban đầu.
  • Giao tiếp toán học: HS đọc và viết đúng kết quả làm tròn, dùng kí hiệu ≈ khi nêu số gần đúng.
  • Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS dùng bảng con, phiếu học tập và học liệu số NeoEdu để luyện tập và kiểm tra đáp án.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự làm bài tập bảng con, tự đối chiếu đáp án và sửa lỗi làm tròn của mình.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo nhóm 4 khi hoàn thành sơ đồ tư duy, nêu được lí do chọn chữ số cần làm tròn.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS xử lí các trường hợp đặc biệt như 17,5; 9,96; 0,995 và kiểm tra lại kết quả bằng cách so sánh với số ban đầu.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS tích cực làm đủ 10 bài tập trong thời gian quy định và hoàn thành bài vận dụng ở nhà.
  • Trung thực: HS nhận xét đúng sai của bài làm bản thân và của bạn, không sao chép đáp án khi làm bảng con.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Máy chiếu hoặc bảng phụ ghi các đề bài luyện tập và quy tắc làm tròn.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác, địa chỉ neoedu.vn/learn/5/math/bai-14-luyen-tap-chung (dùng để kiểm tra đáp án nhanh ở phần luyện tập).
  • Bộ thẻ số ghi các số thập phân (8,34; 8,35; 12,678; 9,96; 17,49; 17,5; 0,995; 4,267) để chơi khởi động.
  • Phiếu học tập số 1 (in cho mỗi nhóm 4 HS).

2. Học sinh

  • Bảng con, bút viết bảng, khăn lau.
  • Bút chì, giấy nháp, bút màu để vẽ sơ đồ tư duy.
  • Sách Toán 5 và vở ghi.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đoán chữ số cần làm tròn

Mục tiêu

Huy động kiến thức cũ về hàng của số thập phân và cách nhìn chữ số bên phải khi làm tròn.

Nội dung

Trò chơi "Ai nhanh hơn": GV đưa thẻ số, HS giơ bảng con ghi hàng cần làm tròn (hàng phần mười, hàng phần trăm hoặc số tự nhiên) và chữ số sát bên phải.

Sản phẩm dự kiến

HS xác định đúng hàng cần làm tròn và chữ số bên phải với ít nhất 4 số trong bộ thẻ, ví dụ 8,34 làm tròn đến hàng phần mười thì chữ số bên phải là 4.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giới thiệu luật chơi: GV đưa thẻ số, HS giơ bảng con ghi hàng cần làm tròn và chữ số sát bên phải. GV hỏi: "Khi làm tròn 8,34 đến hàng phần mười, em nhìn vào chữ số nào?"

    Học sinh

    HS lắng nghe luật chơi và trả lời dự kiến: "Em nhìn vào chữ số 4 ở hàng phần trăm."

  2. Giáo viên

    GV lần lượt đưa các thẻ 8,35; 12,678; 17,5; 0,995, quan sát bảng con và nhắc HS giơ bảng nhanh.

    Học sinh

    HS giơ bảng con: 8,35 làm tròn đến hàng phần mười thì nhìn chữ số 5; 12,678 đến hàng phần trăm thì nhìn chữ số 8; 17,5 đến số tự nhiên thì nhìn chữ số 5; 0,995 đến hàng phần trăm thì nhìn chữ số 5.

  3. Giáo viên

    GV yêu cầu một vài HS nêu cách nhận biết hàng cần làm tròn và chữ số bên phải.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: "Em xác định hàng cần làm tròn trước, rồi nhìn chữ số ngay bên phải của hàng đó."

  4. Giáo viên

    GV chốt: muốn làm tròn, xác định hàng cần làm tròn và nhìn chữ số ngay bên phải. Chữ số từ 0 đến 4 thì giữ nguyên, từ 5 đến 9 thì tăng thêm 1.

    Học sinh

    HS ghi nhớ quy tắc vào vở nháp.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

Hệ thống hoá quy tắc làm tròn

Mục tiêu

Hệ thống hoá các bước làm tròn số thập phân và ý nghĩa của số làm tròn là số gần đúng.

Nội dung

Hoạt động nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn. Các nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 1, sau đó đối chiếu với ví dụ 4,267 km ≈ 4,27 km và 0,995 ≈ 1,00.

Sản phẩm dự kiến

Sơ đồ tư duy của nhóm thể hiện 4 bước làm tròn, cách nhớ sang hàng bên trái khi tăng chữ số 9 và ghi chú "≈ là số gần đúng".

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chia lớp thành các nhóm 4 HS, phát Phiếu học tập số 1 và khăn trải bàn. GV nêu nhiệm vụ: hoàn thành sơ đồ tư duy về quy tắc làm tròn theo 4 bước.

    Học sinh

    HS nhận nhiệm vụ, phân công người đọc đề, người viết, người kiểm tra và người trình bày.

  2. Giáo viên

    GV quan sát các nhóm, hỏi gợi mở: "Vì sao 0,995 làm tròn đến hàng phần trăm lại thành 1,00?"

    Học sinh

    HS thảo luận, trả lời dự kiến: "Vì chữ số hàng phần nghìn là 5 nên phải tăng hàng phần trăm lên 1, mà 9 cộng 1 thành 10, phải nhớ sang hàng phần mười, rồi tiếp tục nhớ sang hàng đơn vị."

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày sơ đồ trên khăn trải bàn, các nhóm khác nhận xét.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày; các nhóm khác nêu ý kiến bổ sung, ví dụ: "Nhóm bạn nên ghi thêm kí hiệu ≈ vì kết quả chỉ là số gần đúng."

  4. Giáo viên

    GV chốt 4 bước làm tròn: (1) xác định hàng cần làm tròn; (2) nhìn chữ số ngay bên phải; (3) nếu từ 0 đến 4 thì bỏ các chữ số sau, nếu từ 5 đến 9 thì tăng chữ số hàng làm tròn thêm 1 và nhớ sang trái khi cần; (4) làm tròn chỉ ở cuối phép giải nếu đề yêu cầu. GV nhấn mạnh kết quả làm tròn là số gần đúng, dùng kí hiệu ≈.

    Học sinh

    HS ghi chép 4 bước và ý nghĩa của kí hiệu ≈ vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 6 phút

Làm tròn với các trường hợp đặc biệt

Mục tiêu

Giúp HS nhận biết và xử lí đúng các trường hợp đặc biệt: chữ số 5 ở hàng bên phải, dãy số 9 và làm tròn đến số tự nhiên.

Nội dung

GV đưa ví dụ 9,96 làm tròn đến hàng phần mười và 17,5 làm tròn đến số tự nhiên; HS thảo luận cặp đôi để giải thích kết quả.

Sản phẩm dự kiến

HS giải thích được 9,96 ≈ 10,0 (tăng 9 phần mười thành 10 phần mười, nhớ thành 10,0) và 17,5 ≈ 18 (hàng phần mười là 5 nên tăng).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đưa hai ví dụ 9,96 và 17,5, yêu cầu HS cặp đôi thảo luận: "Vì sao 9,96 làm tròn đến hàng phần mười lại thành 10,0?"

    Học sinh

    HS ngồi cùng bạn cùng bàn, đọc đề và suy nghĩ.

  2. Giáo viên

    GV quan sát, hỗ trợ cặp nào còn lúng túng; gợi ý: "Chữ số hàng phần trăm là 6, phải làm gì với hàng phần mười?"

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: "Chữ số hàng phần trăm là 6 nên phải tăng hàng phần mười: 9 thêm 1 thành 10, nhớ sang hàng đơn vị, được 10,0." Với 17,5: "Hàng phần mười là 5 nên tăng số tự nhiên thành 18."

  3. Giáo viên

    GV mời một cặp trình bày lời giải, các cặp khác nhận xét.

    Học sinh

    HS trình bày và lắng nghe bạn nhận xét.

  4. Giáo viên

    GV nhấn mạnh: khi chữ số 9 được tăng thêm 1 phải nhớ sang bên trái; chữ số 5 ở hàng bên phải thì tăng hàng làm tròn. GV nêu quan niệm sai thường gặp: chỉ nhìn một chữ số bị bỏ, không nhìn chữ số ngay bên phải hàng làm tròn.

    Học sinh

    HS ghi lại lưu ý vào vở.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 5 phút

Luyện tập làm tròn cá nhân

Mục tiêu

Củng cố kĩ năng làm tròn số thập phân đến hàng phần mười, hàng phần trăm và số tự nhiên.

Nội dung

HS làm bài 1 đến bài 6 vào bảng con: 1. Làm tròn 8,34 đến hàng phần mười; 2. Làm tròn 8,35 đến hàng phần mười; 3. Làm tròn 12,678 đến hàng phần trăm; 4. Làm tròn 9,96 đến hàng phần mười; 5. Làm tròn 17,49 đến số tự nhiên gần nhất (A. 17; B. 18; C. 34); 6. Một bạn trả lời 17,5 làm tròn đến số tự nhiên là 18, đúng hay sai?

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: 1) 8,3; 2) 8,4; 3) 12,68; 4) 10,0; 5) A. 17; 6) Đúng, vì hàng phần mười là 5 nên tăng 17 thành 18.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu đề bài 1 đến 6 lên màn hình, yêu cầu HS làm vào bảng con trong thời gian 3 phút.

    Học sinh

    HS đọc đề, làm bài vào bảng con.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, kiểm tra nhanh bảng con của một số HS, nhắc HS chú ý chữ số bên phải của hàng cần làm tròn.

    Học sinh

    HS làm bài; khi cần, HS giơ bảng con để GV kiểm tra.

  3. Giáo viên

    GV yêu cầu cả lớp giơ bảng cùng lúc, chọn một số bảng để cả lớp nhận xét. GV hỏi bài 6: "Vì sao bạn trả lời đúng?"

    Học sinh

    HS giơ bảng con, nhận xét và trả lời dự kiến: "Bạn đúng vì chữ số hàng phần mười là 5 nên phải tăng 17 thành 18."

  4. Giáo viên

    GV công bố đáp án: 8,3; 8,4; 12,68; 10,0; A (17); bài 6 đúng. GV nhận xét và sửa lỗi phổ biến nếu có.

    Học sinh

    HS đối chiếu, sửa bài sai vào bảng con hoặc vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 5 phút

Làm tròn và so sánh trong tình huống thực tế

Mục tiêu

Vận dụng làm tròn và so sánh số thập phân để giải quyết bài toán thực tế.

Nội dung

Nhóm 4 HS thực hiện bài 7 đến bài 10: 7. Đường dài 4,267 km, làm tròn đến hàng phần trăm của ki-lô-mét; 8. Làm tròn 0,995 đến hàng phần trăm; 9. An chạy 60 m hết 12,45 giây, Bình chạy hết 12,405 giây, ai nhanh hơn?; 10. Viết số có hai chữ số thập phân ngay lớn hơn 8,39.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: 7) 4,27 km (4,267 km ≈ 4,27 km); 8) 1,00 (0,995 ≈ 1,00); 9) Bình nhanh hơn, vì 12,405 < 12,450; 10) 8,40 (8,39 + 0,01 = 8,40).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu đề bài 7 đến 10, yêu cầu nhóm thảo luận và ghi kết quả vào phiếu, nhóm có thể kiểm tra đáp án trên trang NeoEdu nếu còn thời gian.

    Học sinh

    HS đọc đề, thảo luận nhóm 4.

  2. Giáo viên

    GV hỏi gợi mở bài 9: "Cùng quãng đường 60 m, bạn nào có thời gian nhỏ hơn thì chạy thế nào?"

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: "Thời gian nhỏ hơn thì chạy nhanh hơn. 12,405 nhỏ hơn 12,450 nên Bình chạy nhanh hơn An."

  3. Giáo viên

    GV gọi ngẫu nhiên một nhóm trình bày bài 10 và bài 8, các nhóm khác nhận xét.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày: "Số lớn hơn 8,39 ngay sau là 8,39 cộng 0,01 bằng 8,40."

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án, nhấn mạnh: làm tròn chỉ thực hiện ở cuối phép giải nếu đề yêu cầu; kết quả làm tròn là số gần đúng nên dùng kí hiệu ≈.

    Học sinh

    HS ghi đáp án đúng vào Phiếu học tập số 1.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 4 phút

Đo thời gian chạy và làm tròn kết quả

Mục tiêu

Gắn kiến thức làm tròn với tình huống đo lường thực tế trong thể dục, thể thao.

Nội dung

Giao nhiệm vụ về nhà: Cùng người thân hoặc bạn bè bấm giờ một quãng chạy 60 m hoặc 50 m. Ghi lại thời gian có ba chữ số thập phân, làm tròn đến hàng phần mười và hàng phần trăm, rồi nhận xét kết quả làm tròn có thay đổi việc so sánh hai bạn không.

Sản phẩm dự kiến

HS nộp bảng ghi chép gồm số liệu gốc, kết quả làm tròn và một câu nhận xét về ý nghĩa của kết quả làm tròn (là số gần đúng).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu nhiệm vụ về nhà và yêu cầu HS ghi vào vở bài tập.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ vào vở.

  2. Giáo viên

    GV gợi ý: "Khi làm tròn thời gian chạy, em cần chọn hàng nào cho phù hợp với yêu cầu đề?"

    Học sinh

    HS suy nghĩ và trả lời dự kiến: "Em chọn hàng phần mười nếu đề yêu cầu, rồi nhìn chữ số hàng phần trăm."

  3. Giáo viên

    GV yêu cầu vài HS chia sẻ trong tiết học sau.

    Học sinh

    HS nêu kết quả và nhận xét ở tiết học sau.

  4. Giáo viên

    GV chốt: làm tròn giúp đọc số liệu gọn hơn, nhưng kết quả chỉ là số gần đúng; khi so sánh cần cân nhắc xem làm tròn có làm thay đổi kết luận không.

    Học sinh

    HS ghi nhớ và chuẩn bị cho nhiệm vụ.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ 1: Hoàn thành sơ đồ tư duy về quy tắc làm tròn số thập phân gồm 4 bước.

  • Bước 1: Xác định ...
  • Bước 2: Nhìn chữ số ...
  • Bước 3: Nếu chữ số đó từ 0 đến 4 thì ...; nếu từ 5 đến 9 thì ...
  • Bước 4: Lưu ý ...

Nhiệm vụ 2: Làm tròn các số sau và ghi kết quả.

  • 4,267 km làm tròn đến hàng phần trăm của ki-lô-mét: ...
  • 0,995 làm tròn đến hàng phần trăm: ...
  • 9,96 làm tròn đến hàng phần mười: ...

Nhiệm vụ 3: Giải thích vì sao 9,96 làm tròn đến hàng phần mười thành 10,0.

Nhiệm vụ 4: Bình và An chạy cùng quãng đường 60 m. An hết 12,45 giây, Bình hết 12,405 giây. Ai chạy nhanh hơn? Vì sao?

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thành bài vận dụng: cùng người thân bấm giờ một quãng chạy 60 m hoặc 50 m, ghi lại thời gian có ba chữ số thập phân.
  • Làm tròn thời gian vừa đo đến hàng phần mười và hàng phần trăm, ghi kết quả vào vở và nêu nhận xét ngắn: kết quả làm tròn là số gần đúng nên có thay đổi việc so sánh hai bạn không.
  • Ôn lại quy tắc làm tròn trong mục Ghi nhớ của bài 14 và làm thêm các bài tập tương tác trên trang NeoEdu (neoedu.vn/learn/5/math/bai-14-luyen-tap-chung).

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.