Giáo án Bài 10. Khái niệm số thập phân

Huy động kiến thức cũ về phân số thập phân và tạo tâm thế vào bài số thập phân.

GV đưa ra ba phân số $\dfrac{3}{10}$, $\dfrac{47}{100}$, $\dfrac{5}{1\,000}$ và yêu cầu HS đọc từng phân số, nêu mẫu số là bao nhiêu thì phần thập phân có bao nhiêu chữ số.

HS đọc đúng ba phân số và nêu được: mẫu 10 ứng với một chữ số ở phần thập phân, mẫu 100 ứng với hai chữ số, mẫu 1 000 ứng với ba chữ số.

Hình thành khái niệm số thập phân gồm phần nguyên và phần thập phân; biết đọc, nêu giá trị từng chữ số theo hàng.

Nhóm cặp đôi hoàn thành Phiếu học tập số 1: quan sát số 12,375, điền vào bảng hàng (chục, đơn vị, phần mười, phần trăm, phần nghìn) và trả lời câu hỏi về cách đọc. GV dùng sơ đồ giá trị hàng trên NeoEdu để đối chiếu.

Phiếu học tập số 1 hoàn thành, nêu được: số 12,375 có 1 chục, 2 đơn vị, 3 phần mười, 7 phần trăm, 5 phần nghìn; phần nguyên là 12, phần thập phân là 375; cách đọc là "Mười hai phẩy ba trăm bảy mươi lăm".

Hiểu quan hệ 10 lần giữa các hàng liền kề; giải thích được việc thêm bớt chữ số 0 ở cuối phần thập phân và đổi phân số thập phân sang số thập phân.

GV dẫn dắt qua hai ví dụ: (1) Viết $\dfrac{3}{100}$ và $\dfrac{9}{1\,000}$ thành số thập phân, chú ý giữ chỗ bằng chữ số 0. (2) So sánh $2{,}5$ và $2{,}50$. Cả lớp cùng kiểm tra bằng bảng hàng.

HS nêu được: $\dfrac{3}{100} = 0{,}03$, $\dfrac{9}{1\,000} = 0{,}009$; mỗi hàng bên trái gấp 10 lần hàng bên phải liền kề; $2{,}5 = 2{,}50$ vì thêm số 0 bên phải phần thập phân không làm đổi giá trị số.

Vận dụng cấu tạo số thập phân để đọc, viết, đổi phân số, tìm giá trị chữ số và kiểm tra kết quả.

HS làm bài tập 1, 2, 3, 4, 6, 7 trong bài học. Với bài 1, 2, 6 HS làm bảng con, sau đó đổi bảng kiểm tra chéo; bài 3, 7 làm theo cặp đôi. GV dùng trang bài tập tương tác NeoEdu để kiểm tra nhanh.

Đáp án: 1) $\dfrac{37}{100} = 0{,}37$; 2) $\dfrac{9}{1\,000} = 0{,}009$; 3) Giá trị của chữ số 4 trong 18,245 là 0,04 (hàng phần trăm); 4) Số gồm 6 đơn vị và 8 phần mười là 6,8; 6) $\dfrac{125}{100} = 1{,}25$, bạn trả lời đúng; 7) 0,625 có 625 phần nghìn ($0{,}625 = \dfrac{625}{1\,000}$).

Liên hệ khái niệm số thập phân với các tình huống thực tế để củng cố và ghi nhớ kiến thức.

GV nêu tình huống: "Bạn An cân nặng 38,5 kg; giá một quyển vở là 8,5 nghìn đồng; quãng đường từ nhà đến trường là 1,25 km." HS nêu hàng của chữ số 5 trong mỗi số và đọc các số. Giao nhiệm vụ về nhà: tìm 3 số thập phân trong đời sống (hoá đơn, bảng tin, nhãn sản phẩm) và đọc, nêu giá trị một chữ số.

HS đọc đúng ba số thập phân trong tình huống: "Ba mươi tám phẩy năm", "Tám phẩy năm", "Một phẩy hai mươi lăm"; nêu được chữ số 5 ở các số lần lượt thuộc hàng phần mười, hàng phần mười và hàng phần trăm.