Tiếng ViệtLớp 4Phần 11. Vì một thế giới bình yên

Giáo án Bài 29. Lễ hội ở Nhật Bản

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được nội dung chính của văn bản “Lễ hội ở Nhật Bản”: mùa hoa anh đào, ngày 3 tháng 3 trưng bày búp bê, ngày 5 tháng 5 là Tết Thiếu nhi.
Giải thích được ý nghĩa và biểu tượng của từng lễ hội, biết so sánh thời điểm, biểu tượng và ý nghĩa qua bảng thông tin.
Nhận biết và sử dụng đúng dấu chấm, dấu hỏi, dấu chấm than, gạch ngang đầu dòng và ngoặc kép trong câu.
Nêu được các phần của một thư điện tử (địa chỉ người nhận, chủ đề, nội dung, tên người gửi) và viết được thư điện tử ngắn theo đúng bố cục.
Năng lực ngôn ngữ: đọc hiểu văn bản thông tin để tìm chi tiết; nói rõ ràng khi trình bày; viết thư điện tử đủ bố cục; dùng dấu câu đúng chức năng.
Năng lực văn học: cảm nhận được vẻ đẹp văn hóa và tình cảm gia đình qua các lễ hội; nhận ra cách văn bản chia thông tin theo từng lễ để người đọc dễ so sánh.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: tự đọc văn bản, tự điền phiếu học tập và tự đối chiếu bài viết của mình với tiêu chí của thư điện tử.
Giao tiếp và hợp tác: chia sẻ ý kiến trong nhóm, trình bày kết quả rõ ràng và góp ý lịch sự cho bạn khi đổi bài viết thư.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: chọn đúng dấu câu theo ý nghĩa của câu và soạn thư điện tử có nội dung phù hợp với người nhận giả định.

3. Phẩm chất

Trách nhiệm: hoàn thành phiếu học tập và bài viết thư đúng hạn, kiểm tra nội dung trước khi nộp.
Nhân ái: biết tôn trọng phong tục của dân tộc khác và chia sẻ điều tâm đắc với bạn bè.
Trung thực: chỉ ghi những chi tiết có trong văn bản, không thêm suy đoán của bản thân vào phần tóm tắt nội dung.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Máy chiếu, tranh hoa anh đào, tranh búp bê và tranh cờ cá chép (ảnh minh họa do GV chuẩn bị).
Bảng phụ hoặc giấy khổ lớn để kẻ bảng so sánh các lễ hội.
Thẻ dấu câu (chấm, hỏi, chấm than, gạch ngang, ngoặc kép) và bộ câu chưa có dấu.
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm/cặp).
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/4/vietnamese/tap-2-bai-29-le-hoi-o-nhat-ban (dùng để chiếu phần ví dụ dấu câu và kiểm tra nhanh).

2. Học sinh

SGK Tiếng Việt 4, tập hai, vở ghi, bút chì, bút màu.
Bút dạ và giấy A4 hoặc giấy nháp để viết bảng nhóm và soạn thư.
Thẻ dấu câu nhỏ (nếu GV phát cho nhóm) và bảng con để giơ đáp án.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Khám phá hoa anh đào và lễ hội quanh năm

Mục tiêu

Huy động vốn hiểu biết của HS về hoa và các lễ hội, tạo hứng thú đọc bài “Lễ hội ở Nhật Bản”.

Nội dung

Trò chơi “Nhìn tranh đoán lễ”: GV chiếu lần lượt tranh hoa anh đào, búp bê, cờ cá chép; HS giơ tay trả lời theo hiểu biết của mình.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được ít nhất 1 điều liên quan đến mỗi tranh và sẵn sàng vào bài đọc.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu lần lượt ba tranh và hỏi: “Đây là gì? Em đã thấy hoặc nghe về hình ảnh này ở đâu chưa?”
Học sinh
HS quan sát tranh, giơ tay trả lời. Dự kiến: “Em thấy hoa anh đào hồng, nở rất đẹp.” “Búp bê mặc áo dài đỏ, đẹp quá.” “Cá chép bay trên cao, em đã thấy ở ngày lễ.”
Giáo viên
GV khen ngợi và nói: “Ba hình ảnh này đều xuất hiện trong bài đọc về lễ hội Nhật Bản. Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu xem các lễ hội ấy diễn ra khi nào và có ý nghĩa gì.” Ghi tựa bài lên bảng.
Học sinh
HS lắng nghe, nhắc lại tên bài “Lễ hội ở Nhật Bản” và mở SGK ở trang bài.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Đọc hiểu và lập bảng so sánh các lễ hội

Mục tiêu

HS nêu được nội dung chính, chi tiết về thời điểm, biểu tượng, ý nghĩa của từng lễ và hiểu mạch nội dung của văn bản.

Nội dung

Kĩ thuật khăn trải bàn theo nhóm 4. Mỗi nhóm đọc thầm văn bản, điền Phiếu học tập số 1 (bảng so sánh gồm: tên lễ hội, thời gian, biểu tượng, ý nghĩa). Sau đó nhóm thống nhất ý chung và tìm mạch nội dung gồm ba ý: mùa hoa anh đào, ngày búp bê, Tết Thiếu nhi và cá chép. Ngoài ra, nhóm trả lời câu hỏi: vì sao văn bản chia thông tin theo từng lễ?

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn chỉnh của mỗi nhóm; HS sắp xếp đúng mạch nội dung: (1) mùa hoa anh đào; (2) ngày búp bê; (3) Tết Thiếu nhi và biểu tượng cá chép. Lí do chia theo từng lễ: giúp người đọc so sánh thời điểm, biểu tượng và ý nghĩa.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia lớp thành các nhóm 4, phát Phiếu học tập số 1 và hướng dẫn: “Mỗi bạn đọc thầm một đoạn, ghi ý chính của đoạn vào ô riêng trên khăn trải bàn; sau đó cả nhóm thống nhất ý chung vào bảng.” GV đọc mẫu đoạn đầu để HS chú ý ngắt nghỉ.
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, đọc thầm, ghi ý riêng vào ô của mình trên khăn trải bàn (giấy A4 đặt giữa bàn).
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỏi gợi mở: “Lễ hội nào diễn ra vào ngày 3 tháng 3? Búp bê dùng để chúc điều gì?” “Ngày 5 tháng 5 gắn với biểu tượng nào?” “Vì sao em nghĩ văn bản chia thông tin theo từng lễ?”
Học sinh
HS trao đổi và trả lời. Dự kiến: “Ngày 3 tháng 3, búp bê để chúc sức khỏe, may mắn cho bé gái.” “Ngày 5 tháng 5 gắn với cờ cá chép và mong trẻ mạnh mẽ.” “Chia theo từng lễ để dễ so sánh thời điểm và ý nghĩa.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày bảng so sánh; nhóm khác nhận xét, bổ sung. GV ghi nhanh các ý đúng lên bảng phụ.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày: “Mùa hoa anh đào: mọi người ngắm hoa và vui chơi cùng nhau.” Các nhóm khác nhận xét và bổ sung ý còn thiếu.
Giáo viên
GV chốt ba ý của mạch nội dung và nhấn mạnh: “Khi đọc văn bản giới thiệu, em cần phân biệt chi tiết có trong bài với suy nghĩ thêm của mình. Chỉ ghi những gì tác giả đã viết.” Đọc phần Ghi nhớ về ngày 5/5 và yêu cầu HS nhắc lại.
Học sinh
HS nhắc lại mạch nội dung ba ý và ý nghĩa của ngày 5/5: là ngày chúc hạnh phúc cho trẻ em nói chung. Ghi vào vở bài học.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Thẻ dấu câu: nhận biết chức năng của từng dấu

Mục tiêu

HS nhận biết chức năng của dấu chấm, dấu hỏi, dấu chấm than, gạch ngang và ngoặc kép; hiểu dấu câu dựa vào ý nghĩa và cấu trúc câu, không dùng để đánh dấu chỗ nghỉ hơi.

Nội dung

Trò chơi “Gắn thẻ dấu câu” theo cặp: GV đưa bộ câu chưa có dấu. Mỗi cặp chọn thẻ dấu phù hợp, giải thích lí do, rồi ghi kết quả vào Phiếu học tập số 2 (phần A).

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2, phần A: HS gắn đúng dấu câu và giải thích được lí do; kết luận: chấm kết thúc câu kể, dấu hỏi kết thúc câu hỏi trực tiếp, dấu chấm than biểu thị lời cảm hoặc cầu khiến mạnh, gạch ngang đầu dòng chỉ lượt lời hoặc mục liệt kê, ngoặc kép cần dùng thành cặp.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu hoặc viết bảng 4 câu: “Bạn có đến thư viện không”; “Hôm nay lớp em đi xem hoa anh đào”; “Ôi, hoa anh đào đẹp quá”; “Lan hỏi: Mai có đi không”. GV nói: “Hãy chọn thẻ dấu và giải thích vì sao em chọn dấu đó, không chọn theo chỗ em muốn nghỉ hơi.”
Học sinh
Cặp đôi đọc câu, bàn bạc và chọn thẻ dấu. Dự kiến: câu 1 dấu hỏi vì là câu hỏi; câu 2 dấu chấm vì là câu kể; câu 3 dấu chấm than vì bộc lộ cảm xúc; câu 4 dùng dấu hai chấm và ngoặc kép cho lời nói trực tiếp.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, kiểm tra các cặp chọn dấu, hỏi: “Vì sao câu này không dùng dấu phẩy để nghỉ?” Gợi ý HS xem lại ý nghĩa và kiểu câu.
Học sinh
Cặp giải thích lí do: “Câu này là câu kể nên kết thúc bằng dấu chấm, không phải vì chỗ đó cần nghỉ.” HS ghi kết quả vào Phiếu học tập số 2, phần A.
Giáo viên
GV mời 2 cặp trình bày, dùng máy chiếu đối chiếu đáp án với ví dụ trên trang NeoEdu.
Học sinh
Đại diện cặp trình bày đáp án và lí do. Cả lớp giơ tay đồng tình hoặc góp ý.
Giáo viên
GV tóm tắt chức năng từng dấu và yêu cầu HS nhắc lại: “Dấu câu giúp người đọc thấy ranh giới và quan hệ ý. Khi viết, em hãy xét ý nghĩa và cấu trúc câu.”
Học sinh
HS nhắc lại các chức năng dấu câu và ghi vào vở.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 15 phút

Phân tích bố cục thư điện tử

Mục tiêu

HS nhận biết các phần của một thư điện tử và vai trò của từng phần (địa chỉ người nhận, chủ đề, lời chào, thăm hỏi, kể việc, mong muốn, lời chúc, tên người gửi).

Nội dung

Hoạt động theo cặp: HS đọc bài thư mẫu “Hỏi thăm bạn và kể về góc đọc mới” trong SGK, đánh dấu từng phần của thư và ghi vai trò vào Phiếu học tập số 2, phần B. Lưu ý thư mẫu chỉ để học tập, địa chỉ là giả định, không gửi thật.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2, phần B: HS xác định đủ 8 thành phần của thư điện tử và nêu được lí do cần kiểm tra tệp đính kèm trước khi gửi (chọn đúng tệp, nội dung không có thông tin riêng của người khác).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ: “Đọc bài thư mẫu, tìm chỗ viết địa chỉ người nhận, chủ đề, lời chào, phần thăm hỏi, phần kể việc, mong muốn, lời chúc và tên người gửi.” GV nhắc: “Thư này chỉ để học tập, không gửi thật.”
Học sinh
Cặp đôi đọc thư mẫu, gạch chân từng phần trong SGK hoặc trên phiếu.
Giáo viên
GV hỏi gợi ý: “Vì sao chủ đề cần ngắn gọn?” “Vì sao khi có tệp đính kèm, em phải kiểm tra trước khi gửi?”
Học sinh
Cặp trao đổi. Dự kiến: “Chủ đề ngắn để người nhận biết ngay nội dung thư.” “Phải kiểm tra để chọn đúng tệp và không gửi nhầm thông tin riêng.”
Giáo viên
GV mời 2 cặp trình bày, chỉ vào thư trên máy chiếu để cả lớp theo dõi.
Học sinh
Đại diện cặp chỉ và đọc từng phần, nêu vai trò. Các cặp khác bổ sung.
Giáo viên
GV chốt bố cục của thư điện tử và nhấn mạnh: “Nhờ người lớn hỗ trợ tài khoản, địa chỉ và quyền chia sẻ. Không ghi mật khẩu hay tự gửi ảnh, thông tin riêng của người khác.”
Học sinh
HS ghi bố cục thư vào vở, nhắc lại quy định an toàn khi viết thư điện tử.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Thi đua nhanh: nối từ và chọn dấu câu

Mục tiêu

Củng cố nghĩa của từ ngữ trong bài và cách dùng dấu câu đúng ý nghĩa.

Nội dung

Trò chơi “Giơ bảng con” cả lớp thực hiện hai bài tập: (1) nối từ với nghĩa đúng; (2) chọn câu có dấu đúng. Sau đó HS làm nhanh phần kiểm tra trên trang bài học NeoEdu nếu còn thời gian.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án. Bài 1: Nối từ với nghĩa. Đáp án: biểu tượng là hình ảnh, vật đại diện một ý nghĩa; truyền thống là nếp làm, giá trị lưu truyền qua nhiều đời; sặc sỡ là nhiều màu tươi, nổi bật. Bài 2: Câu nào dùng dấu phù hợp? A. Bạn có đến thư viện không? B. Bạn có đến thư viện không. C. Bạn có đến thư viện không, Đáp án: A, vì đây là câu hỏi trực tiếp nên kết thúc bằng dấu hỏi.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu bài 1 (nối từ với nghĩa) và bài 2 (chọn câu có dấu đúng), nêu luật chơi: “Mỗi em giơ bảng con ghi chữ A, B hoặc C; sau đó nối nhanh bằng mũi tên trong vở.”
Học sinh
HS nghe luật chơi, chuẩn bị bảng con và bút.
Giáo viên
GV đọc từng câu hỏi, cho HS 30 giây để suy nghĩ và giơ bảng. GV hỏi lại lí do khi có nhiều bạn chọn sai.
Học sinh
HS giơ bảng con. Dự kiến: đa số chọn A cho bài 2; với bài 1 HS nối được biểu tượng với “hình ảnh, vật đại diện một ý nghĩa”.
Giáo viên
GV công bố đáp án đúng, khen nhóm trả lời đúng nhiều nhất và giải thích lại câu có dấu sai.
Học sinh
HS đối chiếu với bảng và sửa lại lỗi trong vở.
Giáo viên
GV nhận xét: “Muốn chọn đúng dấu câu, em phải hiểu câu là kể, hỏi hay bộc lộ cảm xúc.”
Học sinh
HS lắng nghe và rút kinh nghiệm.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Soạn thư điện tử cho bạn xa

Mục tiêu

HS viết được thư điện tử ngắn có đủ chủ đề, thăm hỏi, kể việc, mong muốn, lời chúc và tên người gửi; biết đối chiếu bài với tiêu chí và góp ý cho bạn.

Nội dung

Đề bài: Soạn thư điện tử cho một người bạn ở xa lâu chưa gặp, có chủ đề, thăm hỏi, kể chuyện, mong muốn và tên người gửi. Dùng địa chỉ giả định, không gửi thật; nếu dự kiến tệp đính kèm thì nêu tên và nội dung. HS đổi bài cho bạn cùng bàn, đối chiếu tiêu chí trong Phiếu học tập số 2, phần C.

Sản phẩm dự kiến

Bài thư của mỗi HS đủ 8 thành phần, nội dung đúng nhiệm vụ. Bài mẫu tham khảo (đối chiếu sau khi HS viết): Đến: [email protected] (địa chỉ giả định, không gửi thật); Chủ đề: Hỏi thăm bạn và kể về góc đọc mới; Lan thân mến! Từ ngày bạn chuyển trường, chúng mình chưa có dịp gặp nhau. Bạn và gia đình vẫn khỏe chứ? Tuần này, lớp mình vừa làm một góc đọc nhỏ; mình phụ xếp truyện và ghi thẻ mượn. Mình mong hè tới được gặp bạn và cùng đọc cuốn truyện yêu thích. Chúc bạn vui, học tốt và sớm viết thư kể chuyện lớp mới nhé! Bạn của Lan, Hà.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu đề bài và nhắc: “Viết ngắn gọn, dùng địa chỉ giả định. Nếu có tệp, chỉ ghi tên tệp và nội dung, không tự gửi ảnh hay thông tin riêng của ai.”
Học sinh
HS đọc đề, chọn một người bạn giả định và nhớ lại điều muốn kể.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỏi: “Em muốn kể việc gì để bạn vui?” “Lời chúc của em là gì?” Gợi ý HS dùng câu có dấu đúng.
Học sinh
HS viết thư trên giấy nháp. Dự kiến: “Hôm nay lớp em trồng cây.” “Mình mong hè tới được gặp bạn.” “Chúc bạn khỏe và học giỏi.”
Giáo viên
GV yêu cầu HS đổi bài với bạn cùng bàn, đối chiếu theo phiếu: có đủ 8 thành phần không, dấu câu đúng không.
Học sinh
Cặp đổi bài, đánh dấu tích vào phiếu và góp ý nhẹ nhàng: “Bạn nên thêm lời chào ở đầu thư.”
Giáo viên
GV chọn 1–2 bài tiêu biểu đọc cho lớp nghe, nhận xét về bố cục và cách kể việc.
Học sinh
HS lắng nghe, tự sửa bài của mình sau khi nhận góp ý.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Đọc lời tóm tắt và chia sẻ điều tâm đắc

Mục tiêu

HS đọc đúng, ngắt nghỉ hợp lí lời tóm tắt; nêu được điều em tâm đắc về cách đối xử với văn hóa khác và về thông điệp của ngày 5/5.

Nội dung

Đọc lời tóm tắt thành tiếng trước bạn cùng bàn, sau đó nói 2–3 câu giải thích điều em tâm đắc. Về nhà, HS đọc cho người lớn nghe và cùng người lớn hỗ trợ soạn thư điện tử mẫu (không gửi thật).

Sản phẩm dự kiến

HS đọc được lời tóm tắt rõ ràng, nói được 2–3 câu có chi tiết. Ví dụ: “Em tâm đắc vì ngày 5/5 là ngày chúc hạnh phúc cho mọi trẻ em. Em thấy cần tò mò và tôn trọng văn hóa khác, không đánh giá bằng thói quen riêng.”

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ: “Đọc lời tóm tắt với giọng rõ ràng, ngắt ở chỗ có dấu câu. Sau đó nói về điều em tâm đắc.” GV nhắc: “Việc chấm đọc thành tiếng do người lớn đảm nhiệm, bạn cùng bàn chỉ góp ý.”
Học sinh
HS chọn một đoạn để đọc, luyện đọc thầm 1 phút.
Giáo viên
GV mời 3–4 HS đọc trước lớp và hỏi: “Vì sao em chọn điều này để nói?”
Học sinh
HS đọc và trả lời. Dự kiến: “Em thấy ngày 5/5 không chỉ dành cho bé trai nên em thích điều đó.” “Em nghĩ cần tôn trọng phong tục nước khác.”
Giáo viên
GV khen những HS đọc rõ, ngắt nghỉ đúng; nhắc các em về nhà đọc tiếp cho người lớn nghe.
Học sinh
HS lắng nghe nhận xét, ghi nhớ nhiệm vụ về nhà.
Giáo viên
GV chốt: “Tìm hiểu văn hóa khác cần thái độ tò mò và tôn trọng. Hãy mang tinh thần ấy vào cuộc sống hằng ngày.”
Học sinh
HS nhắc lại thông điệp và ghi vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Đọc văn bản “Lễ hội ở Nhật Bản” và điền bảng so sánh.

Cột 1: Tên lễ hội (mùa hoa anh đào; ngày 3 tháng 3; ngày 5 tháng 5)
Cột 2: Thời gian diễn ra
Cột 3: Biểu tượng hoặc hoạt động tiêu biểu
Cột 4: Ý nghĩa
Câu hỏi thảo luận:
Vì sao văn bản chia thông tin theo từng lễ?
Ngày 5 tháng 5 hiện nay có ý nghĩa gì với trẻ em nói chung?
Mạch nội dung của văn bản gồm mấy ý? Kể lại theo thứ tự.

Phiếu học tập số 2

Phần A: Gắn dấu câu và giải thích

Bạn có đến thư viện không ____ (dấu: ....)
Hôm nay lớp em đi xem hoa anh đào ____
Ôi, hoa anh đào đẹp quá ____
Giải thích lí do chọn dấu cho từng câu.

Phần B: Bố cục thư điện tử
Gạch chân và ghi vai trò của từng phần trong bài thư mẫu:

Địa chỉ người nhận
Chủ đề
Lời chào
Thăm hỏi
Kể việc
Mong muốn
Lời chúc
Tên người gửi

Phần C: Tiêu chí đối chiếu bài viết của bạn

Có đủ 8 thành phần ở phần B không? (Có / Chưa)
Dấu câu đúng ý nghĩa không? (Có / Chưa)
Có ghi thông tin riêng hay mật khẩu không? (Không / Có)
Tệp đính kèm (nếu nêu) có được ghi rõ tên và nội dung không? (Có / Chưa)

Hướng dẫn về nhà

Đọc lời tóm tắt “Lễ hội ở Nhật Bản” thành tiếng cho người lớn nghe; nói 2–3 câu về điều em tâm đắc và giải thích vì sao.
Viết hoàn chỉnh bức thư điện tử đã soạn trên lớp, đối chiếu với Phiếu học tập số 2, phần C. Nhờ người lớn kiểm tra; thư chỉ soạn mẫu, không gửi thật và không tạo tài khoản.
Vào trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/4/vietnamese/tap-2-bai-29-le-hoi-o-nhat-ban) làm thêm bài tập tương tác về dấu câu, ghi lại câu khó để trao đổi trên lớp.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.