Giáo án Bài 20. Chiều ngoại ô

Huy động trải nghiệm của HS về buổi chiều hè, tạo tâm thế đọc bài và gợi mở chủ đề quê hương.

GV đặt câu hỏi gợi mở dựa trên tranh minh họa chủ điểm trong SGK; HS chia sẻ một điều em thích làm vào buổi chiều hè.

Vài câu chia sẻ của HS về cảnh vật, trò chơi hoặc âm thanh buổi chiều hè; HS nhớ tên bài “Chiều ngoại ô”.

Nhận ra ba mạch nội dung của bài, chỉ ra được chi tiết về giác quan và cảm xúc của người kể.

GV đọc mẫu lời tóm tắt bài “Chiều ngoại ô” (đây là bản tóm tắt, không phải toàn văn tác phẩm), ngắt nhịp ở ranh giới cụm từ. Nhóm 3 HS nhận Phiếu học tập số 1 gồm ba thẻ mạch nội dung và các câu hỏi, gạch chân chi tiết thuộc thị giác, thính giác, sau đó ghép thẻ theo trình tự.

Ba thẻ mạch được ghép đúng thứ tự: (1) Chiều xuống, nắng dịu và gió lên; (2) Người kể đi dạo, ngắm cảnh ngoại ô; (3) Thả diều gợi niềm vui và ước mơ. Danh sách chi tiết thị giác (cỏ, ruộng rau, tre, đồng lúa, mây, cánh diều) và thính giác (tiếng chim, tiếng sáo trầm bổng).

Nêu được cách tổ chức đoạn văn tả cây theo bộ phận hoặc theo mùa, nhận ra chi tiết riêng trong bài mẫu.

GV treo bảng phụ ghi ba phần của bài văn tả cây: mở bài giới thiệu cây; thân bài tả bao quát rồi nét riêng; kết bài nêu ích lợi, tình cảm, cách chăm. GV đọc bài mẫu tự soạn về cây bàng ở sân trường. Lưu ý: không bẻ cành, hái hoa khi quan sát.

Sơ đồ ba phần của bài văn tả cây; nhận diện được ít nhất ba chi tiết riêng trong bài mẫu (thân sần sùi, lá chuyển đỏ, tiếng lá xào xạc) và một việc làm thể hiện trách nhiệm (nhặt rác quanh gốc).

Đọc hiểu một văn bản thông tin về quê hương, đất nước; ghi phiếu đọc bằng lời riêng.

HS đọc ngữ liệu “Đọc một bản đồ du lịch” (ngữ liệu mới do nhóm biên soạn, không chép từ SGK). HS điền Phiếu học tập số 3: tên bài, tác giả hoặc nguồn, ngày đọc, vùng được nhắc, thông tin chính, điều mới biết, nguồn và thời điểm.

Phiếu học tập số 3 hoàn chỉnh; ví dụ điền: Vùng được nhắc là Huế; cảnh được nhắc là sông Hương và di sản văn hóa; điều mới biết: muốn hiểu một nơi cần đọc thêm cảnh quan, lịch sử và con người.

Vận dụng kiến thức đọc hiểu để trả lời câu hỏi, nhận biết thông tin đúng sai, nối từ với nghĩa.

HS làm các bài tập 2 đến 5 (trắc nghiệm, đúng sai, sắp xếp ý, nối từ) trên bài tập tương tác NeoEdu hoặc trên phiếu in. Sau đó đối chiếu với bạn cùng bàn.

Đề và đáp án: (2) Hoạt động người kể thích nhất: B. Thả diều cùng bạn. (3) Câu “Cánh diều chỉ là đồ vật, không gắn với ước mơ trong cảm xúc người kể.”: Sai, vì người kể muốn gửi ước mơ theo cánh diều. (4) Thứ tự ý: Chiều xuống, nắng dịu và gió lên → Người kể đi dạo, ngắm cảnh ngoại ô → Thả diều gợi niềm vui và ước mơ. (5) Nối: ngoại ô – khu vực quanh rìa thành phố; trầm bổng – âm cao, thấp thay đổi hòa hợp; khát vọng – mong ước mạnh hướng tới điều tốt đẹp.

Viết đoạn văn tả cây có trình tự rõ, ít nhất ba chi tiết riêng, không gây hại cây.

Đề: Tả một cây em quan sát, có trình tự rõ và ít nhất ba chi tiết riêng, không gây hại cây. HS lập dàn ý theo Phiếu học tập số 2, viết đoạn văn từ dàn ý, sau đó đọc thành tiếng và đổi bài cho bạn để góp ý theo tiêu chí: nội dung và chi tiết, trình tự, dùng từ câu, chính tả.

Dàn ý ba phần và đoạn văn khoảng 6 đến 8 câu. Đáp án gợi ý: đoạn mẫu về cây bàng (Góc sân trường em có một cây bàng già. Thân cây sần sùi, hai bạn dang tay mới gần ôm hết. Các cành tỏa ngang, đỡ từng tầng lá rộng. Hè đến, lá xanh thẫm che mát chỗ chúng em ngồi đọc sách. Cuối năm, vài chiếc lá chuyển đỏ, lặng lẽ rơi trên lối đi. Em thích tiếng lá bàng xào xạc khi gió ghé qua sân. Em nhặt rác quanh gốc để cây luôn có một khoảng đất sạch.).

Vận dụng đọc mở rộng và viết về cây vào thực tế, thể hiện trách nhiệm với môi trường quanh nhà.

Mỗi HS nói cho bạn một điều thú vị hoặc xúc động từ Phiếu học tập số 3 và trả lời một câu hỏi của bạn. Về nhà, HS mang phiếu chia sẻ với người thân và quan sát một cây quanh nhà (không bẻ cành, hái hoa), viết 3 đến 5 câu miêu tả.

HS trình bày được một điều đã đọc; có đoạn văn ngắn về cây quanh nhà; phiếu đọc được người thân xem và góp ý.