Giáo án Bài 15. Người thầy đầu tiên của bố tôi

Gợi nhớ kỉ niệm với thầy cô đầu tiên, tạo tâm thế cho bài đọc về tình thầy trò và lòng biết ơn.

GV đặt câu hỏi gợi mở, HS nhớ lại thầy cô đầu tiên và một kỉ niệm đáng nhớ với thầy cô đó; HS chia sẻ nhanh với bạn cùng bàn.

Một đến hai câu chia sẻ về thầy cô đầu tiên của HS; HS có tâm thế đọc bài “Người thầy đầu tiên của bố tôi”.

HS hiểu nội dung, chi tiết và ý nghĩa của bài đọc; sắp xếp đúng ba mạch nội dung; nhận ra tờ bài chính tả cũ là bằng chứng của sự quan tâm.

Đọc lời tóm tắt bài “Người thầy đầu tiên của bố tôi” (đây là lời tóm tắt, không phải toàn văn tác phẩm). Luyện đọc theo cặp, sau đó làm Phiếu học tập số 1 theo nhóm 4. Nội dung phiếu gồm câu hỏi trắc nghiệm, câu đúng sai và câu sắp xếp ý theo mạch truyện. Vốn từ: hân hạnh, lưu giữ, hiếu động (đối chiếu với nghĩa đã cho trong SGK).

Phiếu học tập số 1 hoàn thành có đáp án: Câu 1 là C; Câu 2 là Sai; Câu 3 sắp xếp theo thứ tự 1 cha đưa con đi thăm thầy cũ, 2 thầy nhớ lại chi tiết về học trò, 3 bài chính tả cũ khiến cha xúc động, biết ơn. Hai nghĩa từ đã nối đúng (hân hạnh, lưu giữ, hiếu động).

HS nhận biết trạng ngữ chỉ nguyên nhân và trạng ngữ chỉ mục đích qua dấu hiệu từ ngữ và nghĩa của câu.

Tìm hiểu hai ví dụ: “Vì mưa lớn, buổi diễn chuyển vào lớp.” (nguyên nhân) và “Để giữ sân sạch, chúng em đặt thùng rác đúng chỗ.” (mục đích). Phân biệt vai trò: nguyên nhân là điều đã thúc đẩy sự việc, mục đích là điều người làm muốn đạt.

HS nêu được: trạng ngữ nguyên nhân trả lời câu hỏi Vì sao? và thường có vì, do, nhờ; trạng ngữ mục đích trả lời câu hỏi Để làm gì? và thường có để, nhằm. Ghi được hai ví dụ vào vở.

HS nhận diện được bố cục của bài văn thuật lại một sự việc thể hiện truyền thống Uống nước nhớ nguồn.

Đọc bài mẫu tự soạn (tình huống giả định để học cách viết, không phải lời xác nhận một sự việc có thật). HS chỉ ra phần mở bài, phần diễn biến, phần kết quả và phần chia sẻ suy nghĩ, sau đó đối chiếu với yêu cầu của phần Viết trong SGK.

HS xác định được: mở bài nêu thời gian, nơi chốn, người tham gia; diễn biến kể theo thứ tự chuẩn bị, tới nơi, làm việc, kết thúc; kết quả là cả lớp đặt hoa đúng chỗ và giữ không khí trang nghiêm; phần cuối chia sẻ suy nghĩ về lòng biết ơn.

HS vận dụng kiến thức về trạng ngữ chỉ nguyên nhân, mục đích và nhận ra hành động thể hiện truyền thống Uống nước nhớ nguồn trong bài mẫu.

Làm Phiếu học tập số 2 gồm: bài tập 6 (nối phần đầu với vai trò) và bài tập 7 (chỉ ra các việc thể hiện ý nghĩa Uống nước nhớ nguồn trong bài mẫu). Sau đó đọc thành tiếng lời tóm tắt và nói 2 đến 3 câu về điều em tâm đắc.

Bài tập 6: Vì đường ngập – nguyên nhân; Để cảm ơn cô – mục đích (đường ngập là lí do, việc cảm ơn là đích mong đạt). Bài tập 7: các việc thể hiện rõ ý nghĩa Uống nước nhớ nguồn là: đến khu tưởng niệm chăm sóc, nhặt lá, lau kệ; đứng im lặng khi cô đọc lời tri ân; đặt hoa đúng chỗ, không trèo lên bia hay chạm vào hiện vật. HS đọc đúng lời tóm tắt và nói được 2 đến 3 câu có chi tiết.

HS vận dụng cấu trúc bài văn thuật lại sự việc để lập dàn ý cho một sự việc thể hiện truyền thống Uống nước nhớ nguồn mà em đã tham gia hoặc chứng kiến.

HS chọn một sự việc đã tham gia hoặc chứng kiến (ví dụ: dâng hương, chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ, thăm gia đình có công, chào hỏi thầy cô cũ). Lập dàn ý theo: thời gian, nơi chốn, người tham gia; chuẩn bị; diễn biến; kết quả; cảm nghĩ. Dùng ít nhất một câu có trạng ngữ chỉ nguyên nhân hoặc mục đích.

Dàn ý gồm 5 phần ghi trên giấy nháp, mỗi phần có 1 đến 2 ý chính. Ít nhất 1 câu có trạng ngữ chỉ nguyên nhân hoặc mục đích được gạch chân. Dàn ý là cơ sở để HS viết bài ở nhà.