Giáo án Bài 14. Trong lời mẹ hát

Tạo tâm thế vào bài, kết nối kinh nghiệm sống của HS với hình ảnh lời ru của mẹ.

GV đặt câu hỏi gợi mở về bài hát ru hoặc câu ca dao mà HS từng được nghe khi còn nhỏ. HS chia sẻ ngắn gọn 1–2 câu và cảm xúc của mình.

HS nêu được một bài hát ru hoặc một câu ca dao đã nghe, kèm một cảm xúc.

HS hiểu nội dung, mạch nội dung, ý nghĩa hình ảnh đôi cánh và tác dụng của cách nhân hóa thời gian trong bài “Trong lời mẹ hát”.

GV đọc mẫu bản tóm tắt (lưu ý đây là bản tóm tắt của tác giả Trương Nam Hương, không phải toàn văn tác phẩm). Chia lớp thành 3 nhóm chuyên gia theo mỗi mạch nội dung (mảnh ghép), mỗi nhóm hoàn thành phần của mình trên Phiếu học tập số 1. Sau đó HS ghép nhóm mới, chia sẻ kết quả để hoàn thiện cả ba mạch.

Phiếu học tập số 1 hoàn thành; HS nêu được ba mạch nội dung, giải thích ý nghĩa đôi cánh và tác dụng của hình ảnh tóc bạc, lưng còng.

HS nêu được cấu trúc ba phần và các yếu tố cần có khi thuật lại một sự việc thể hiện truyền thống Uống nước nhớ nguồn; lập được dàn ý cho tình huống giả định.

GV nêu đề: “Lập dàn ý ba phần thuật một sự việc thể hiện truyền thống Uống nước nhớ nguồn; chia sẻ cảm nghĩ.” GV nhấn mạnh bài mẫu là tình huống giả định để học cách viết, không phải lời xác nhận việc đã xảy ra. Nhóm đọc bài mẫu và điền Phiếu học tập số 2.

Phiếu học tập số 2 hoàn thành: dàn ý ba phần gồm mở bài (hoạt động, thời gian, nơi chốn, người tham gia), thân bài (chuẩn bị, diễn biến, kết quả theo thứ tự), kết bài (suy nghĩ, cảm nghĩ); ghi rõ đây là dàn ý cho tình huống giả định.

HS nói được một việc thể hiện nhớ ơn kèm lí do, nghe bạn và thống nhất kế hoạch nhỏ có phân công.

Nhóm 4 HS trao đổi về một việc thể hiện nhớ ơn: người được tri ân, việc phù hợp, lí do. Các bạn lắng nghe, đưa ý kiến và thống nhất một kế hoạch nhỏ có phân công. Lấy tình huống tham khảo: làm thiệp cảm ơn những người chăm sóc sân trường, đảm bảo không làm gián đoạn công việc của các cô chú.

Phiếu kế hoạch nhóm ghi người được tri ân, việc làm, lí do và phân công; mỗi nhóm trình bày được một bài nói ngắn trước lớp.

HS củng cố nội dung bài, nghĩa từ ngữ và mạch nội dung thông qua các bài tập đã cho.

HS làm các bài tập 2 đến 7 trong bài học: chọn đáp án đúng, xác định đúng sai, sắp xếp ý theo mạch, nối từ với nghĩa, trả lời câu hỏi về việc thể hiện ý nghĩa Uống nước nhớ nguồn. GV có thể dùng bài tập tương tác trên NeoEdu để kiểm tra nhanh.

Đáp án các bài tập: 2) A; 3) Đúng; 4) Lời hát đưa con đến thế giới cổ tích, quê hương → Con nhận ra mẹ già khi mình lớn → Con biết ơn sức nâng đỡ của tình mẹ; 5) ca dao – lời thơ dân gian thường gắn đời sống, tình cảm; chòng chành – nghiêng qua lại, chưa vững; nâng đỡ – giúp thêm sức, niềm tin để phát triển; 7) Việc thể hiện rõ ý nghĩa Uống nước nhớ nguồn trong bài mẫu là buổi chăm sóc khu tưởng niệm để nhớ ơn những người đã góp sức bảo vệ quê hương, và cả lớp đứng trang nghiêm đọc lời tri ân, đặt hoa đúng chỗ.

HS vận dụng điều đã học để thể hiện lòng biết ơn bằng một việc làm cụ thể, phù hợp với nhà trường.

Nhóm thực hiện thiệp cảm ơn đã thống nhất ở hoạt động trước: mỗi bạn vẽ một việc mình đã thấy và viết lời cảm ơn chân thành. Nhóm xin phép GV chủ nhiệm và nhà trường để chọn thời gian trao thiệp, không làm gián đoạn công việc của các cô chú. GV giao thêm bài tập về nhà.

Một thiệp cảm ơn của nhóm có lời cảm ơn thật và tranh vẽ; kế hoạch trao thiệp có thời gian và người nhận được xác nhận; dàn ý hoàn chỉnh một bài văn thuật lại sự việc theo tình huống thật HS đã tham gia hoặc chứng kiến.