Giáo án Bài 12. Chàng trai làng Phù Ủng

Tạo tâm thế học tập, gợi nhớ những người có công dạy dỗ và kết nối với chủ đề biết ơn.

HS trả lời câu hỏi của GV: “Em biết ơn ai nhất trong cuộc sống? Điều gì khiến em nhớ người đó?”. Sau đó GV dẫn vào bài đọc “Chàng trai làng Phù Ủng”.

Một số câu trả lời của HS nêu được người được biết ơn và lí do; HS sẵn sàng vào bài mới.

HS nắm được ba ý chính theo mạch kể và hiểu nghĩa các từ ngữ binh thư, hiền tài, khổ luyện.

GV đọc mẫu lời tóm tắt, ngắt nhịp ở ranh giới cụm từ và dấu câu. HS đọc thầm, sau đó làm việc nhóm 4 trên khăn trải bàn: sắp xếp ba ý theo mạch nội dung, nối từ ngữ với nghĩa. Nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 1. Tham khảo bài giảng và ví dụ trên trang NeoEdu để đối chiếu nghĩa từ.

Phiếu học tập số 1 đã hoàn thành của mỗi nhóm: mạch nội dung gồm ba ý theo đúng thứ tự, ba từ ngữ ghép đúng nghĩa.

HS giải thích được vì sao Trần Hưng Đạo nhận ra tài và nêu được ý nghĩa câu chuyện qua chi tiết trong bài.

HS làm việc cặp đôi, trả lời ba câu hỏi: (1) Vì sao chàng không nhận ra đoàn quân đi qua? (2) Trần Hưng Đạo nhận ra tài của chàng qua điều gì? (3) Câu chuyện muốn nhắn nhủ điều gì? GV lưu ý phân biệt chi tiết có trong văn bản với suy nghĩ, tưởng tượng thêm của người đọc.

Mỗi cặp nêu được: chàng đang mải nghĩ về sách quân sự; Trần Hưng Đạo nhận ra tài qua câu trả lời thông thạo về kiến thức; ý nghĩa là đề cao việc phát hiện, bồi dưỡng hiền tài và ý chí học tập.

HS vận dụng kiến thức đọc hiểu để trả lời trắc nghiệm, đúng/sai, sắp xếp và chọn chi tiết làm căn cứ.

Bài tập 2 (trắc nghiệm): Trần Hưng Đạo nhận ra tài của chàng qua điều gì? A. Cách chàng trang trí chiếc sọt đang đan; B. Lời chàng khoe về gia đình và quê quán; C. Câu trả lời thông thạo về binh thư. Bài tập 3 (đúng/sai): Có cơ hội rèn luyện giúp tài năng Phạm Ngũ Lão phát triển. Bài tập 4: sắp xếp ý theo mạch. Bài tập 5: nối từ với nghĩa. Bài tập 7: chọn chi tiết làm căn cứ cho nhận xét thầy quan tâm lâu bền trong bài mẫu viết đoạn (A. Truyện chỉ tả đồ đạc trong nhà mà không có việc thăm thầy; B. Thầy giữ tờ bài chính tả của học trò qua nhiều năm; C. Người viết chỉ khen hay nhưng không nhắc chi tiết).

Đáp án đúng: Bài 2: C. Bài 3: Đúng. Bài 4: Chàng chuyên tâm nghĩ binh thư → Trần Hưng Đạo hỏi và nhận ra tài → Chàng được rèn luyện rồi trở thành danh tướng. Bài 5: binh thư – sách về quân sự thời xưa; hiền tài – người có tài và đức; khổ luyện – rèn luyện bền bỉ, vất vả. Bài 7: B. Thầy giữ tờ bài chính tả của học trò qua nhiều năm.

HS viết được đoạn văn 6–8 câu nêu lí do yêu thích một câu chuyện về tình yêu thương hoặc lòng biết ơn, có chi tiết làm căn cứ và nhận xét ở cuối đoạn.

Đề: Viết đoạn 6–8 câu nêu lí do yêu thích một câu chuyện về tình yêu thương hoặc lòng biết ơn. Cấu trúc gợi ý: câu mở đầu giới thiệu tên truyện và tác giả/nguồn; 1–2 câu nêu lí do kèm chi tiết; câu kết nhận xét về truyện. Không chỉ kể diễn biến, không đề nghị tổ chức hoạt động. GV có thể tham khảo bài mẫu tự soạn về truyện Người thầy đầu tiên của bố tôi của A-mi-xi.

Mỗi HS có một đoạn văn 6–8 câu đúng yêu cầu. Tiêu chí đánh giá: nội dung đúng nhiệm vụ và đủ chi tiết (0,75 điểm); trình tự, bố cục, liên kết (0,5 điểm); dùng từ, câu phù hợp (0,5 điểm); chính tả, trình bày (0,25 điểm). Đoạn mẫu: “Em thích câu chuyện Người thầy đầu tiên của bố tôi của A-mi-xi vì truyện làm rõ lòng biết ơn…” (bài mẫu tham khảo).

HS đọc một bài thơ về lòng biết ơn, ghi phiếu đọc bằng lời riêng và chia sẻ cảm nhận với bạn.

HS đọc bài thơ “Những bàn tay quanh em” (ngữ liệu mới do nhóm biên soạn). GV đọc mẫu, HS đọc nối tiếp. HS ghi Phiếu học tập số 2: tên bài, tác giả/nguồn, ngày đọc; đối tượng được biết ơn; hình ảnh gợi nhớ; cảm nghĩ và việc có thể làm; một câu hỏi muốn tìm hiểu; mức yêu thích. GV đọc phiếu mẫu minh họa (ngày giả định 6 tháng 9 năm 2026, mức 4/5) để HS hiểu cách ghi; HS ghi ngày và mức yêu thích của mình theo cảm nhận thật. Không chép toàn văn bài thơ vào phiếu.

Phiếu học tập số 2 của mỗi HS với đầy đủ các mục, ghi chi tiết bằng lời riêng; một câu chia sẻ với bạn về điều thú vị hoặc xúc động; có ít nhất một việc em có thể làm để thể hiện lòng biết ơn.