Giáo án Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 8. Uống nước nhớ nguồn

Giáo án Bài 11. Sáng tháng Năm

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được nội dung chính, các chi tiết và mạch cảm xúc của lời tóm tắt bài “Sáng tháng Năm”: từ cảnh thiên nhiên, đến hình ảnh Bác, đến cái nắm tay và cảm xúc của người kể.
  • Giải thích được ý nghĩa bài thơ: tình cảm kính yêu, gần gũi của người kể đối với Bác Hồ, được thể hiện qua những chi tiết đời thường.
  • Nhận biết được trạng ngữ trong câu, nêu được ý nghĩa bổ sung của trạng ngữ (thời gian, nơi chốn, nguyên nhân, mục đích, phương tiện) và vận dụng được việc thêm trạng ngữ vào câu.
  • Nêu được cấu trúc ba phần (mở bài, thân bài, kết bài) của bài văn kể lại một câu chuyện lịch sử; phân biệt được chi tiết có trong nguồn với suy nghĩ của người kể.
  • Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc đúng, ngắt nghỉ theo cụm từ và dấu câu; nói 2–3 câu về điều em tâm đắc; dùng trạng ngữ đúng vị trí và dấu phẩy; viết câu kể rõ diễn biến.
  • Năng lực văn học: cảm nhận hình ảnh thơ đời thường (suối, nương ngô, nhà sàn, con chim bồ câu, đôi bàn tay) và tình cảm kính yêu Bác Hồ được gợi qua những hình ảnh ấy.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: đọc lời tóm tắt, tự tìm chi tiết trả lời câu hỏi trong phiếu học tập và tự kiểm tra lại kết quả theo đáp án.
  • Giao tiếp và hợp tác: làm việc nhóm theo kĩ thuật mảnh ghép, cặp đôi kiểm tra chéo phiếu; trình bày ý kiến rõ ràng, lắng nghe và nhận xét bạn.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: sửa câu kể sai diễn biến, chỉ rõ căn cứ sửa; kể lại câu chuyện bằng lời của mình.

3. Phẩm chất

  • Yêu nước: thể hiện lòng kính yêu, tự hào về Bác Hồ và tinh thần vì đất nước qua câu chuyện lịch sử đã đọc.
  • Trung thực: không tự thêm chi tiết, lời thoại hay sự kiện khi đọc hiểu và khi kể lại; phân biệt rõ điều có trong văn bản với suy nghĩ của mình.
  • Trách nhiệm: hoàn thành phiếu học tập và bài kể chuyện ở nhà đúng thời hạn; biết nhận xét và góp ý cho bài của bạn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Sách Tiếng Việt 4 (tập 2), bài 11 “Sáng tháng Năm”; lời tóm tắt bài đọc ghi trên bảng phụ hoặc slide.
  • Tranh minh họa (chuẩn bị trên slide): dòng suối, nương ngô, nhà sàn, con chim bồ câu.
  • Bộ thẻ câu có trạng ngữ và thẻ câu hỏi “Khi nào?”, “Ở đâu?”, “Vì sao?”, “Để làm gì?”, “Bằng gì?” cho các nhóm.
  • Phiếu học tập số 1 và số 2 (in sẵn cho từng HS hoặc nhóm).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/4/vietnamese/tap-2-bai-11-sang-thang-nam, dùng để chiếu bài tập tương tác khi kiểm tra đáp án.

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 4, vở ghi, bút chì, bút mực.
  • Giấy A4 hoặc bảng nhóm nhỏ và bút dạ để ghi kết quả mảnh ghép.
  • Phiếu học tập số 1 và số 2 do GV phát.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Hình ảnh quê hương Việt Bắc

Mục tiêu

Tạo hứng thú, gợi không gian Việt Bắc và liên hệ đến chủ điểm “Uống nước nhớ nguồn”.

Nội dung

Trò chơi “Nhìn hình đoán cảnh”: GV chiếu lần lượt 4 hình ảnh (suối, nương ngô, nhà sàn, con chim bồ câu), HS nói tên sự vật và nêu cảm giác khi nhìn thấy.

Sản phẩm dự kiến

HS kể được 3–4 hình ảnh gợi không gian Việt Bắc và nêu được một cảm xúc ban đầu về chủ điểm bài học.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu hình ảnh, nói: “Các em hãy quan sát và nói nhanh tên sự vật trong hình. Hình ảnh nào khiến em thấy gần gũi?”

    Học sinh

    HS quan sát, giơ tay phát biểu. Dự kiến: “Dòng suối trong, nương ngô xanh, nhà sàn gỗ, con chim bồ câu.”

  2. Giáo viên

    GV hỏi thêm: “Nếu được đến nơi có những cảnh này, em sẽ cảm thấy thế nào?” GV ghi nhanh các ý lên bảng.

    Học sinh

    HS trả lời. Dự kiến: “Em thấy yên bình, trong lành.” “Em nghĩ đây là nơi rất giản dị.”

  3. Giáo viên

    GV nhận xét và dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta đọc bài thơ kể về một buổi lên Việt Bắc thăm Bác Hồ. Các hình ảnh này giúp chúng ta hiểu vì sao người kể rất xúc động.”

    Học sinh

    HS lắng nghe, mở SGK trang bài 11.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Đọc hiểu nội dung bài “Sáng tháng Năm”

Mục tiêu

Hiểu nội dung, chi tiết và mạch cảm xúc của bài; nêu được ý nghĩa bài thơ; đọc ngắt nghỉ đúng cụm từ và dấu câu.

Nội dung

Kĩ thuật mảnh ghép. Lớp chia thành 3 nhóm chuyên gia, mỗi nhóm nhận một phần của lời tóm tắt: nhóm 1 cảnh suối, nương ngô, gió núi; nhóm 2 Bác trong nhà sàn và con chim bồ câu; nhóm 3 cái nắm tay và cảm xúc của người kể. Sau đó HS ghép nhóm mới gồm đủ 3 chuyên gia để chia sẻ. Hoàn thành Phiếu học tập số 1, phần A và câu 1. Lưu ý: đây là lời tóm tắt, không phải toàn văn bài thơ; muốn đọc đúng nhịp thơ, HS mở SGK.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 (phần A, câu 1) hoàn thành; HS nêu được mạch nội dung (người kể lên Việt Bắc thăm Bác → Bác hiện ra giản dị trong nhà sàn → cái nắm tay gợi tình thân và sự kính yêu) và ý nghĩa: tình cảm kính yêu, gần gũi với Bác qua chi tiết đời thường.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu lời tóm tắt, nhấn giọng ở chỗ thể hiện cảm xúc (“gần gũi”, “ấm áp”). Hướng dẫn: “Các em ngắt nghỉ ở ranh giới cụm từ và dấu câu. Khi đọc lời người kể, giọng nhẹ và ấm; khi tả Bác, giọng trang trọng nhưng gần gũi.” Giao nhiệm vụ mảnh ghép và phát Phiếu học tập số 1.

    Học sinh

    HS lắng nghe, theo dõi trên SGK. Nhận nhiệm vụ nhóm chuyên gia và phiếu học tập.

  2. Giáo viên

    GV theo dõi các nhóm chuyên gia, gợi ý khi cần: “Chi tiết nào cho thấy không gian trong trẻo? Bác hiện ra trong khung cảnh nào?” Khi các nhóm xong, GV mời HS ghép nhóm mới để từng người chia sẻ phần mình tìm được.

    Học sinh

    Nhóm chuyên gia tìm chi tiết và ghi vào phiếu. Dự kiến nhóm 1: “Cảnh suối, nương ngô và gió núi mở không gian trong trẻo.” Nhóm 2: “Bác hiện ra trong nhà sàn giản dị, bên công việc và con chim bồ câu.” Nhóm 3: “Cử chỉ gọi người khách đến gần, nắm tay đem cảm giác thân thiết như cha con.” Các thành viên ghép nhóm mới chia sẻ cho nhau.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS trình bày mạch nội dung và chi tiết, rồi hỏi: “Vì sao chỉ một cái nắm tay mà người kể vẫn thấy tình cảm rất lớn?” GV khuyến khích HS nói theo ý mình, có căn cứ trong bài.

    Học sinh

    HS trình bày. Dự kiến: “Cái nắm tay gần gũi như tình cha con, cho thấy Bác thân thiết với mọi người.” “Chi tiết đời thường làm em thấy Bác rất giản dị, gần dân.”

  4. Giáo viên

    GV chốt mạch nội dung: người kể lên Việt Bắc thăm Bác → Bác hiện ra giản dị trong nhà sàn → cái nắm tay gợi tình thân và sự kính yêu. Chốt ý nghĩa: từ chi tiết đời thường, người kể cảm nhận tầm vóc và tình yêu đất nước rộng lớn ở Bác. GV giải nghĩa nhanh: đơn sơ (giản dị, không cầu kì), kính yêu (vừa kính trọng vừa yêu mến), tầm vóc (mức lớn lao về ảnh hưởng, giá trị tinh thần).

    Học sinh

    HS ghi mạch nội dung và ý nghĩa vào vở, nhắc lại ba từ khó. Dự kiến HS nêu: “Bài thơ thể hiện tình cảm kính yêu Bác Hồ.”

Hoạt động 2.2: Khám phá · 20 phút

Trạng ngữ trong câu

Mục tiêu

Nhận biết trạng ngữ, nêu được ý nghĩa bổ sung của trạng ngữ và biết vị trí, dấu phẩy khi dùng trạng ngữ.

Nội dung

Trò chơi “Tìm thẻ đúng”: GV đưa câu “Sáng nay, chúng em thăm thư viện.” và một số câu khác có trạng ngữ chỉ thời gian, nơi chốn, nguyên nhân, mục đích, phương tiện. Nhóm tìm trạng ngữ và gắn thẻ câu hỏi phù hợp (khi nào? ở đâu? vì sao? để làm gì? bằng gì?).

Sản phẩm dự kiến

HS xác định được trạng ngữ “Sáng nay” trong câu “Sáng nay, chúng em thăm thư viện.” và nêu được trạng ngữ này trả lời cho câu hỏi “Khi nào?”; nhận ra trạng ngữ thường đứng đầu câu, ngăn với phần sau bằng dấu phẩy và có thể đứng ở vị trí khác.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết câu “Sáng nay, chúng em thăm thư viện.” lên bảng và hỏi: “‘Sáng nay’ bổ sung cho câu điều gì? Chủ ngữ và vị ngữ của câu là gì?” GV giao bộ thẻ câu và thẻ câu hỏi cho mỗi nhóm.

    Học sinh

    HS quan sát và trả lời. Dự kiến: “Sáng nay” cho biết việc xảy ra khi nào. Chủ ngữ là “chúng em”, vị ngữ là “thăm thư viện”.

  2. Giáo viên

    GV theo dõi các nhóm ghép thẻ, nhắc: “Hãy gạch chân trạng ngữ, rồi tự hỏi câu này trả lời cho câu hỏi nào?” Sau đó GV đưa ví dụ về vị trí: “Chúng em thăm thư viện sáng nay.” và hỏi về dấu phẩy.

    Học sinh

    Nhóm ghép thẻ, xác định trạng ngữ. Dự kiến: “Lớp em trồng cây vào buổi sáng.” – trạng ngữ “vào buổi sáng” chỉ thời gian. HS nhận xét: khi trạng ngữ đứng cuối câu thì không cần dấu phẩy trước nó.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày kết quả và nhận xét chéo. GV khuyến khích HS đặt thêm một câu có trạng ngữ chỉ nơi chốn.

    Học sinh

    HS trình bày. Dự kiến: “Ở sân trường, các bạn chơi bóng.” – trạng ngữ “Ở sân trường” chỉ nơi chốn.

  4. Giáo viên

    GV chốt: trạng ngữ bổ sung hoàn cảnh cho câu (thời gian, nơi chốn, nguyên nhân, mục đích, phương tiện); trạng ngữ thường đứng đầu câu, ngăn với phần sau bằng dấu phẩy, cũng có thể đứng ở vị trí khác. Chủ ngữ và vị ngữ là phần nòng cốt của câu.

    Học sinh

    HS ghi quy tắc vào vở; nhắc lại: trạng ngữ không phải là phần nòng cốt của câu.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 15 phút

Cấu trúc bài văn kể lại câu chuyện lịch sử

Mục tiêu

Nêu được ba phần của bài văn kể chuyện lịch sử; phân biệt chi tiết có trong nguồn với suy nghĩ của người kể.

Nội dung

Phân tích bài mẫu “Anh Ba theo Trần Dân Tiên”. HS xác định mở bài, thân bài, kết bài và đánh dấu câu thể hiện suy nghĩ của người kể. Hoàn thành Phiếu học tập số 2, phần B.

Sản phẩm dự kiến

HS xác định được: mở bài nêu tên nhân vật, nguồn câu chuyện và điều em nhớ nhất; thân bài kể các sự việc theo trình tự; kết bài nêu điều em hiểu và cảm nhận. HS phân biệt chi tiết trong nguồn (đèn điện, chiếu bóng, lời mời đi cùng, nỗi lo của anh Lê, anh Lê không dám theo) với suy nghĩ của người kể (câu “Câu chuyện giúp em hiểu…”).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu câu hỏi gợi mở: “Một bài văn kể lại câu chuyện lịch sử cần có mấy phần? Nêu tên nhân vật và nguồn câu chuyện ở phần nào?” Giao cặp đôi đọc bài mẫu và làm phần B của Phiếu học tập số 2.

    Học sinh

    HS suy nghĩ, trao đổi trong cặp. Dự kiến: “Có ba phần: mở bài, thân bài, kết bài. Nguồn câu chuyện nêu ở mở bài.”

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, hỏi: “Câu nào là suy nghĩ của người kể, câu nào là chi tiết trong câu chuyện?” GV nhắc: không tự thêm chiến công hay lời thoại rồi coi là sự kiện.

    Học sinh

    HS phân loại. Dự kiến: suy nghĩ người kể là câu “Câu chuyện giúp em hiểu lòng yêu nước gắn với ý chí và việc làm” và câu nêu cảm xúc khâm phục; chi tiết trong nguồn là các sự việc về đèn điện, chiếu bóng, lời mời của anh Ba, nỗi lo của anh Lê.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp trình bày cách phân loại và căn cứ. GV hỏi: “Nếu viết thêm ‘Anh Ba nói một bài diễn văn dài trước đám đông’, điều đó có đúng với nguồn không?”

    Học sinh

    HS trình bày và trả lời. Dự kiến: “Không đúng, vì câu chuyện không có chi tiết này, đó là sự việc tự bịa thêm.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: bài văn có ba phần rõ ràng; chỉ kể những chi tiết có trong nguồn; câu nêu cảm nhận, suy nghĩ của người kể phải tách bạch với sự việc. GV nhấn mạnh tính trung thực khi kể lại.

    Học sinh

    HS ghi vào vở: mở bài – thân bài – kết bài; phân biệt chi tiết trong nguồn với suy nghĩ của người kể.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Luyện tập đọc hiểu, từ ngữ và trạng ngữ

Mục tiêu

Củng cố kiến thức về nội dung bài đọc, nghĩa từ và trạng ngữ qua các bài tập đã cho.

Nội dung

Làm bài tập 2–6 trong Phiếu học tập số 1: chọn đáp án đúng về không gian sinh hoạt của Bác; đúng/sai về cử chỉ nắm tay; xếp mạch ý; nối từ với nghĩa; chọn trạng ngữ trong câu “Sáng nay, lớp em trồng cây”. Cặp đôi đổi phiếu kiểm tra chéo. HS có thể dùng bài tập tương tác NeoEdu để tự kiểm tra.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án: (2) Không gian sinh hoạt của Bác được tả thế nào? A. Nhà sàn đơn sơ; B. Một ngôi nhà rộng với nhiều đồ quý; C. Một căn nhà được sửa sang để tiếp khách sang trọng → Đáp án A (căn cứ: “Bác hiện ra trong nhà sàn giản dị”). (3) Cử chỉ nắm tay gợi sự gần gũi và ấm áp → Đúng (căn cứ: “nắm tay đem cảm giác thân thiết như cha con”). (4) Xếp ý: người kể lên Việt Bắc thăm Bác → Bác hiện ra giản dị trong nhà sàn → cái nắm tay gợi tình thân và sự kính yêu. (5) Nối từ: đơn sơ – giản dị, không cầu kì; kính yêu – vừa kính trọng vừa yêu mến; tầm vóc – mức lớn lao về ảnh hưởng, giá trị tinh thần. (6) Trạng ngữ trong “Sáng nay, lớp em trồng cây” là B. Sáng nay (chỉ thời gian diễn ra việc trồng cây).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu các bài tập 2–6 lên bảng hoặc slide, giao làm bài cá nhân trong 5 phút, sau đó đổi phiếu với bạn cùng bàn để kiểm tra.

    Học sinh

    HS làm bài cá nhân, ghi đáp án vào phiếu.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS kiểm tra chéo, yêu cầu bạn nêu căn cứ khi chọn đáp án. GV đi quan sát và hỗ trợ các cặp còn lúng túng.

    Học sinh

    Cặp đôi đổi phiếu, đọc đáp án và nêu căn cứ từ bài. Dự kiến: “Mình chọn A vì bài nói Bác ở nhà sàn giản dị.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS nêu đáp án bài 2 và bài 6, các bạn khác nhận xét. GV chiếu đáp án để HS đối chiếu.

    Học sinh

    HS nêu đáp án và căn cứ, nhận xét bạn.

  4. Giáo viên

    GV khen ngợi những HS có căn cứ rõ ràng và nhắc: đọc kĩ câu hỏi và tìm căn cứ trong văn bản trước khi chọn đáp án.

    Học sinh

    HS sửa lại phiếu nếu sai và ghi nhớ đáp án đúng.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Sửa câu kể sai và nhận diện chi tiết đúng nguồn

Mục tiêu

Sửa được câu kể sai diễn biến trong bài văn kể chuyện lịch sử và chỉ rõ căn cứ sửa; biết giữ đúng chi tiết trong nguồn.

Nội dung

Làm bài tập 7 và 8 dựa trên bài mẫu “Anh Ba theo Trần Dân Tiên”, thực hiện Phiếu học tập số 2, phần C: sửa câu “Anh Lê đã cùng anh Ba đi trọn hành trình.” và chỉ rõ căn cứ; sau đó trả lời: chi tiết nào cần giữ đúng khi kể lại chuyện anh Ba?

Sản phẩm dự kiến

Đáp án bài 7: các chi tiết cần giữ đúng gồm anh Ba được bạn đưa đi xem đèn điện, chiếu bóng; anh Ba muốn ra nước ngoài tìm hiểu để giúp đồng bào; anh Ba hỏi anh Lê có đi cùng không; anh Lê lo không có tiền; anh Ba giải thích có thể làm việc để kiếm sống; anh Lê lúc đầu nhận lời nhưng sau không dám theo; anh Ba vẫn quyết tâm lên đường. Đáp án bài 8: Trước: “Anh Lê đã cùng anh Ba đi trọn hành trình.” Sau: “Anh Lê lúc đầu nhận lời nhưng sau không dám theo; anh Ba vẫn quyết tâm lên đường.” Căn cứ: lời kể cho biết người bạn không giữ lời hứa vì lo mạo hiểm; bản sửa không thêm người đồng hành trái nguồn.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu câu lệnh: “Hãy đọc câu ‘Anh Lê đã cùng anh Ba đi trọn hành trình.’ Câu này đúng hay sai với diễn biến câu chuyện? Nếu sai, em sửa thế nào và dựa vào căn cứ nào?”

    Học sinh

    HS đọc câu, suy nghĩ cá nhân trong 2 phút, sau đó trao đổi nhóm 2.

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu nhóm đọc lại bài mẫu, tìm câu nói về việc anh Lê không đi tiếp, rồi viết câu sửa vào phiếu. GV nhắc HS không tự thêm lời thoại hay sự kiện mới.

    Học sinh

    Nhóm tìm căn cứ trong bài mẫu, viết câu sửa. Dự kiến: “Anh Lê lúc đầu nhận lời nhưng sau không dám theo; anh Ba vẫn quyết tâm lên đường.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày câu sửa và căn cứ, sau đó mời HS khác bổ sung chi tiết cần giữ đúng khi kể lại.

    Học sinh

    HS trình bày, nhận xét. Dự kiến: “Chi tiết cần giữ là anh Lê lo không có tiền và không dám theo.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: khi kể lại chuyện lịch sử, phải giữ đúng sự việc chính và trình tự theo nguồn; nếu sửa câu sai thì phải nêu căn cứ. GV nêu tiêu chí đánh giá bài kể: nội dung đúng nhiệm vụ và đủ chi tiết; trình tự, bố cục và liên kết; dùng từ, câu; chính tả, trình bày.

    Học sinh

    HS ghi tiêu chí vào vở và rút kinh nghiệm cho bài viết của mình.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Đọc và chia sẻ điều em tâm đắc

Mục tiêu

Vận dụng đọc thành tiếng và nói về cảm xúc, ý nghĩa của bài đọc; liên hệ với truyền thống “uống nước nhớ nguồn”.

Nội dung

Cặp đôi đọc thành tiếng lời tóm tắt bài “Sáng tháng Năm” (mỗi HS đọc một đoạn), sau đó lần lượt nói 2–3 câu về điều em tâm đắc trong bài. GV giao bài về nhà: kể lại cho người thân nghe một câu chuyện về nhân vật lịch sử đã đọc hoặc nghe, viết theo bố cục ba phần.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc được lời tóm tắt với ngắt nghỉ hợp lí; nói được 2–3 câu có chi tiết về điều em tâm đắc (ví dụ: chi tiết đôi bàn tay gần gũi, hình ảnh Bác giản dị trong nhà sàn); có kế hoạch kể chuyện ở nhà.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV hướng dẫn: “Mỗi bạn đọc một đoạn, bạn kia lắng nghe và nhận xét về cách ngắt nghỉ. Sau đó mỗi em nói 2–3 câu về điều mình tâm đắc.”

    Học sinh

    HS nhận nhiệm vụ, đọc theo cặp đôi.

  2. Giáo viên

    GV mời 2–3 cặp đọc và nói trước lớp; khen ngợi HS đọc đúng nhịp và nói có căn cứ.

    Học sinh

    HS đọc và nói. Dự kiến: “Em tâm đắc chi tiết nắm tay như cha con, vì nó cho thấy Bác rất gần gũi với mọi người.”

  3. Giáo viên

    GV giao bài về nhà: chọn một nhân vật lịch sử đã đọc hoặc nghe, kể lại câu chuyện theo bố cục mở bài – thân bài – kết bài, nêu rõ nguồn câu chuyện.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét tiết học, nhắc HS luôn ghi nhớ “uống nước nhớ nguồn” qua những câu chuyện mình kể.

    Học sinh

    HS lắng nghe và tự nhận xét mức độ hoàn thành của bản thân.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc lời tóm tắt bài “Sáng tháng Năm” trong SGK, rồi thực hiện các yêu cầu sau.
A. Mảnh ghép (nhóm chuyên gia): Nhóm em tìm chi tiết cho phần được giao, ghi chi tiết và một câu nhận xét.

  • Nhóm 1: cảnh suối, nương ngô, gió núi.
  • Nhóm 2: Bác trong nhà sàn, con chim bồ câu.
  • Nhóm 3: cái nắm tay và cảm xúc của người kể.
    Câu 1: Người kể lên Việt Bắc để làm gì?
    Câu 2: Không gian sinh hoạt của Bác được tả thế nào? Khoanh tròn đáp án đúng: A. Nhà sàn đơn sơ; B. Một ngôi nhà rộng với nhiều đồ quý; C. Một căn nhà được sửa sang để tiếp khách sang trọng.
    Câu 3: Đánh dấu Đúng hoặc Sai: Cử chỉ nắm tay gợi sự gần gũi và ấm áp. Em chọn ……; nêu căn cứ trong bài.
    Câu 4: Sắp xếp lại các ý theo đúng mạch nội dung:
  • Cái nắm tay gợi tình thân và sự kính yêu.
  • Người kể lên Việt Bắc thăm Bác.
  • Bác hiện ra giản dị trong nhà sàn.
    Câu 5: Nối từ với nghĩa đúng:
  • đơn sơ – vừa kính trọng vừa yêu mến; mức lớn lao về ảnh hưởng, giá trị tinh thần; giản dị, không cầu kì.
  • kính yêu – (chọn nghĩa phù hợp trong các nghĩa trên).
  • tầm vóc – (chọn nghĩa phù hợp trong các nghĩa trên).
    Câu 6: Trạng ngữ trong câu “Sáng nay, lớp em trồng cây” là: A. lớp em; B. Sáng nay; C. trồng cây.

Phiếu học tập số 2

Đọc bài mẫu “Anh Ba theo Trần Dân Tiên” rồi thực hiện các yêu cầu sau.
Bài mẫu: Em đã đọc câu chuyện về anh Ba theo Trần Dân Tiên. Em nhớ nhất cuộc trò chuyện cho thấy ý chí lên đường giúp đồng bào của anh. Khi ở Sài Gòn, anh Ba được một người bạn đưa đi xem những điều mới như đèn điện và chiếu bóng. Anh muốn ra nước ngoài tìm hiểu cuộc sống, cách làm việc để sau này giúp người dân mình. Anh hỏi người bạn tên Lê có muốn cùng đi không. Anh Lê lo không có tiền cho chuyến đi xa. Anh Ba giơ tay, giải thích rằng mình có thể làm việc để kiếm sống và tiếp tục hành trình. Sự hăng hái của anh khiến bạn lúc đầu nhận lời. Nhưng sau khi cân nhắc những mạo hiểm, anh Lê không dám theo. Anh Ba vẫn quyết tâm lên đường; về sau, người thanh niên ấy được biết là Chủ tịch Hồ Chí Minh. Câu chuyện giúp em hiểu lòng yêu nước gắn với ý chí và việc làm. Em khâm phục tinh thần tự lực, đồng thời biết rằng đây là lời kể mới dựa vào câu chuyện đã đọc, không phải lời thoại lịch sử em tự ghi lại.
B. Phân tích bài mẫu:

  • Câu 1: Đánh dấu phần mở bài, thân bài, kết bài trong bài mẫu.
  • Câu 2: Tìm tên nhân vật và nguồn câu chuyện. Nguồn câu chuyện là gì?
  • Câu 3: Gạch dưới những câu thể hiện suy nghĩ của người kể; khoanh tròn những câu kể chi tiết có trong câu chuyện.
    C. Sửa câu và chi tiết cần giữ:
  • Câu 4: Câu “Anh Lê đã cùng anh Ba đi trọn hành trình.” đúng hay sai? Nếu sai, viết lại câu đúng và nêu căn cứ trong bài.
  • Câu 5: Kể tên ba chi tiết cần giữ đúng khi kể lại chuyện anh Ba.

Hướng dẫn về nhà

  • Chọn một nhân vật lịch sử em đã đọc hoặc nghe (ví dụ: Bác Hồ, anh Ba, các anh hùng dân tộc khác), nêu rõ nguồn câu chuyện.
  • Viết bài văn kể lại câu chuyện theo ba phần: mở bài (giới thiệu nhân vật và nguồn), thân bài (kể các sự việc theo trình tự), kết bài (nêu điều em hiểu và cảm nhận).
  • Chỉ kể những chi tiết có trong nguồn; phân biệt rõ câu nêu suy nghĩ của mình với sự việc; không tự bịa thêm chiến công hay lời thoại.
  • Đọc lại lời tóm tắt bài “Sáng tháng Năm” trước gương hoặc cho người thân nghe, chú ý ngắt nghỉ đúng cụm từ và dấu câu.
  • Dùng học liệu NeoEdu (neoedu.vn/learn/4/vietnamese/tap-2-bai-11-sang-thang-nam) để tự kiểm tra kiến thức về trạng ngữ và bài đọc.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.