Giáo án Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 1. Mỗi người một vẻ

Giáo án Bài 6. Nghệ sĩ trống

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được nội dung chính của bài đọc “Nghệ sĩ trống”: Mi-lô yêu tiếng trống, vượt định kiến, kiên trì rèn luyện và trở thành nghệ sĩ trống.
  • Giải thích được vì sao Mi-lô thành công, dựa vào các chi tiết trong bài.
  • Nhận biết được các mục và đặc điểm của một báo cáo thảo luận nhóm (tên báo cáo, người nhận, thời gian, địa điểm, thành viên, nội dung, kết quả thống nhất, người ghi).
  • Vận dụng được cách viết báo cáo thảo luận nhóm và kể lại được câu chuyện “Bốn anh tài” bằng lời riêng, giữ đúng trình tự sự việc và kết thúc.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc hiểu nội dung, chi tiết và mạch kể của bài; đọc hiểu bài mẫu báo cáo; viết được báo cáo ngắn theo mẫu; nói rõ ràng khi kể chuyện “Bốn anh tài”.
  • Năng lực văn học: nhận ra nhân vật Mi-lô và nhân vật Cẩu Khây cùng các bạn qua hành động, ý chí; hiểu ý nghĩa đề cao đam mê, kiên trì, đoàn kết và sự công bằng trong truyện.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS đọc lời tóm tắt, tự đánh dấu mục thông tin trong bài mẫu và tự kiểm tra đáp án các câu hỏi trắc nghiệm.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc nhóm, chia sẻ ý kiến, trình bày kết quả thảo luận và lắng nghe bạn kể chuyện, đặt câu hỏi về nguyên nhân, kết quả.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS phân tích tình huống trong bài, phân biệt chi tiết có trong văn bản với suy nghĩ thêm của bản thân và viết được một phần báo cáo bằng lời riêng.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: kiên trì luyện tập, hoàn thành đầy đủ phiếu học tập, bài viết báo cáo và bài kể chuyện ở nhà.
  • Trách nhiệm: thực hiện đúng phân công trong nhóm, ghi báo cáo trung thực theo kết quả nhóm đã thống nhất.
  • Nhân ái: tôn trọng sự khác biệt giới tính và sở thích của bạn bè, không định kiến khi nhận xét bạn trong hoạt động nhóm.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bảng phụ hoặc slide ghi mạch nội dung bài đọc (ba bước: yêu trống bị ngăn cản; rèn luyện và được học nhạc; tham gia ban nhạc rồi trở thành nghệ sĩ).
  • Bảng phụ ghi bài mẫu “Báo cáo thảo luận nhóm” (tình huống giả định) để cả lớp cùng đọc.
  • Bút dạ, bút đánh dấu, giấy khổ lớn để làm khăn trải bàn.
  • Phiếu học tập số 1 và số 2 (in cho mỗi nhóm).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác, dùng ở hoạt động Khám phá 1 để HS đọc lại lời tóm tắt và làm trắc nghiệm kiểm tra nhanh. Đường dẫn: neoedu.vn/learn/4/vietnamese/tap-1-bai-6-nghe-si-trong
  • Lời tóm tắt “Bốn anh tài” đã chuẩn bị để người lớn (GV) đọc hai lần cho HS nghe.

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 4, tập một, bài 6.
  • Vở ghi, bút chì, bút màu hoặc bút đánh dấu (hai màu).
  • Bảng con để ghi đáp án nhanh.
  • Phiếu học tập số 1 và số 2 (theo nhóm).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ai đang nói về tiếng trống?

Mục tiêu

Tạo hứng thú, kích hoạt vốn hiểu biết của HS về nghề nghiệp và sở thích không phân biệt giới; dẫn dắt vào bài đọc “Nghệ sĩ trống”.

Nội dung

Trò chơi “Đoán nghề” theo nhóm: GV đọc từng câu gợi ý về một nghệ sĩ, HS giơ bảng con đoán nghề. Sau đó GV hỏi: Trong lớp mình, bạn nào thích âm nhạc hoặc một môn nghệ thuật nào đó?

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được ít nhất 2 nghề gắn với âm nhạc hoặc biểu diễn và chia sẻ một sở thích của bản thân; HS hứng thú vào bài học.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nói: Hôm nay chúng ta học bài “Nghệ sĩ trống”. Trước hết, các em chơi trò đoán nghề. GV đọc gợi ý: “Nghề này dùng tay hoặc dùi gõ để tạo nhịp, thường đi biểu diễn cùng ban nhạc.” Các nhóm giơ bảng con ghi đáp án.

    Học sinh

    HS lắng nghe, suy nghĩ và ghi tên nghề vào bảng con (dự kiến: nghệ sĩ trống, nhạc công, ca sĩ hoặc nghệ sĩ biểu diễn).

  2. Giáo viên

    GV hỏi: Bạn nào trong lớp từng nghe tiếng trống trong lễ hội hoặc trường học? Em thấy âm thanh ấy thế nào?

    Học sinh

    HS trả lời tự do (dự kiến: “Em nghe trống trong ngày khai giảng, nghe rất vui và có nhịp.”).

  3. Giáo viên

    GV nhận xét và nêu: Hôm nay chúng ta sẽ gặp một cô bé rất yêu tiếng trống. Cô bé đã làm gì để theo đuổi đam mê của mình?

    Học sinh

    HS lắng nghe và đoán: “Em ấy chắc chắn luyện tập nhiều.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: Để trở thành nghệ sĩ giỏi, cần có đam mê, luyện tập và cơ hội. GV ghi tựa bài lên bảng.

    Học sinh

    HS nhắc lại tựa bài và mở sách Tiếng Việt 4 ở trang bài 6.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Khăn trải bàn: Hành trình của Mi-lô

Mục tiêu

HS hiểu nội dung, chi tiết và mạch của bài đọc “Nghệ sĩ trống”; nhận ra nguyên nhân và kết quả trong hành trình của Mi-lô; hiểu định kiến không phải là quy luật.

Nội dung

Nhóm 4 HS đọc lời tóm tắt “Nghệ sĩ trống” (lời tóm tắt có trong sách, không phải toàn văn). Mỗi nhóm nhận khăn trải bàn có ba ô: Ô 1: Mi-lô yêu trống nhưng bị ngăn cản; Ô 2: Em rèn luyện và được học nhạc; Ô 3: Em tham gia ban nhạc rồi trở thành nghệ sĩ. Mỗi HS viết ý vào ô phù hợp, sau đó cả nhóm thống nhất một câu tóm tắt cho từng ô. Trong lúc đọc, HS dùng Phiếu học tập số 1 để ghi chi tiết và từ khó: đam mê, định kiến, kiên trì. Sau đó GV cho HS vào trang bài học NeoEdu làm nhanh 2 câu trắc nghiệm để kiểm tra hiểu bài.

Sản phẩm dự kiến

Khăn trải bàn có đủ ba mạch nội dung của bài và nghĩa của ba từ khó; Phiếu học tập số 1 hoàn thành; HS nêu được một nguyên nhân và một kết quả trong bài.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu mạch nội dung của bài (ba ô) và nêu nhiệm vụ: Nhóm đọc lời tóm tắt, tìm chi tiết cho từng ô trên khăn trải bàn và điền nghĩa ba từ khó. Thời gian 10 phút. GV phát Phiếu học tập số 1.

    Học sinh

    HS nhận nhiệm vụ, đọc lời tóm tắt thầm rồi đọc thành tiếng từng câu.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, hỗ trợ nhóm gặp khó khăn. GV hỏi gợi ý: Vì sao nhiều người phản đối Mi-lô? Mi-lô đã làm gì để thuyết phục cha? Thầy cô giúp em điều gì?

    Học sinh

    HS thảo luận và ghi ý vào khăn trải bàn. Dự kiến: “Nhiều người cho rằng trống chỉ dành cho con trai.” “Mi-lô kiên trì rèn luyện và thuyết phục cha cho học nhạc.” “Thầy cô nhận thấy tài năng nên giúp em tiến bộ.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày ô 1 và ô 3, các nhóm khác bổ sung. GV hỏi: Câu nào trong bài cho thấy ý kiến phản đối chỉ là định kiến?

    Học sinh

    HS trình bày, nhận xét bạn. Dự kiến: “Ý kiến cản trở là định kiến của một số người, không phải quy luật rằng con gái không thể chơi trống.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: Mi-lô vượt khó nhờ đam mê, kiên trì rèn luyện và được tạo cơ hội. GV giải thích ngắn: định kiến là cách nghĩ có sẵn, thiếu công bằng. Sau đó GV hướng dẫn HS vào trang bài học NeoEdu làm 2 câu tương tác để kiểm tra.

    Học sinh

    HS ghi nghĩa ba từ khó vào vở, làm nhanh 2 câu trắc nghiệm trên thiết bị hoặc bảng con và so đáp án với GV.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 25 phút

Đọc bài mẫu để hiểu cách viết báo cáo thảo luận nhóm

Mục tiêu

HS nhận biết mục đích, cách sắp xếp thông tin và các chi tiết làm rõ mục đích của báo cáo thảo luận nhóm; biết viết một phần báo cáo bằng lời riêng.

Nội dung

GV viết bài mẫu “Báo cáo thảo luận nhóm” (tình huống giả định) lên bảng. HS đọc theo ba câu hỏi: Người viết muốn làm gì? Thông tin sắp theo cách nào? Chi tiết nào làm rõ mục đích? HS dùng bút đánh dấu: màu một cho phần mở (tên báo cáo, người nhận, thời gian, địa điểm, thành viên, nội dung), màu hai cho phần chính (kết quả thống nhất), phần kết (người ghi). Sau đó nhóm đọc Phiếu học tập số 2 và viết một phần (kết quả thống nhất) bằng lời riêng.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành: nhận ra mục đích báo cáo (ghi kết quả nhóm), chỉ ra hai chi tiết phù hợp và viết lại được một mục kết quả thống nhất bằng lời riêng.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nói: Báo cáo thảo luận nhóm ghi lại sự việc có thật, chính xác, ngắn gọn. GV nêu ba câu hỏi và yêu cầu HS đánh dấu bài mẫu theo ba màu.

    Học sinh

    HS đọc bài mẫu thầm, tìm các mục và tô màu theo yêu cầu.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: Vì sao báo cáo này cần ghi thời gian, địa điểm và thành viên? Nếu ghi “Lâm lau kệ vào thứ Sáu” thì người đọc biết điều gì?

    Học sinh

    HS trả lời. Dự kiến: “Để người đọc biết chuyện xảy ra khi nào, ở đâu, ai tham gia.” “Người đọc biết Lâm có việc phải làm vào thứ Sáu.”

  3. Giáo viên

    GV hướng dẫn nhóm viết một phần bằng lời riêng: Nếu nhóm em phân công việc trực góc đọc, em viết mục “Kết quả thống nhất” như thế nào? Mời 2 nhóm đọc.

    Học sinh

    HS viết vào Phiếu học tập số 2 và đọc. Dự kiến: “Kết quả thống nhất: Minh trực góc đọc thứ Ba; Lan xếp sách thứ Năm.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: Báo cáo chỉ ghi quyết định đã được nhóm đồng ý; ý kiến riêng không được coi là kết luận chung. GV nêu ví dụ nhanh: ý kiến riêng “Có lẽ nên họp thêm” không được ghi thành kết quả.

    Học sinh

    HS ghi ý chính vào vở: mục đích, cách sắp xếp, cách ghi kết quả.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Củng cố đọc hiểu và cách viết báo cáo

Mục tiêu

HS củng cố kiến thức đọc hiểu bài “Nghệ sĩ trống” và cách viết báo cáo thảo luận nhóm qua các bài tập đã cho.

Nội dung

Bài tập 1: Mi-lô vượt khó bằng cách nào? A. Chỉ nghe người khác tập thay mình; B. Đợi được công nhận rồi mới học nhạc; C. Kiên trì tập và học nhạc.
Bài tập 2: Nhận xét đúng hay sai: “Mi-lô được tất cả mọi người ủng hộ ngay từ đầu.”
Bài tập 3: Xếp các ý theo mạch: (a) Em tham gia ban nhạc rồi trở thành nghệ sĩ; (b) Mi-lô yêu trống nhưng bị ngăn cản; (c) Em rèn luyện và được học nhạc.
Bài tập 4: Nối từ với nghĩa: đam mê – sự yêu thích mạnh mẽ, lâu dài; định kiến – cách nghĩ có sẵn, thiếu công bằng; kiên trì – bền bỉ theo đuổi việc đã chọn.
Bài tập 5: Trong báo cáo thảo luận nhóm, phần nào không được tự bịa thành kết quả chung? A. Ý kiến riêng chưa được đồng ý; B. Ngày họp thực tế; C. Tên người ghi đã xác nhận.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài tập 1: C (kiên trì tập và học nhạc, căn cứ “kiên trì rèn luyện và thuyết phục cha cho học nhạc”). Bài tập 2: Sai (ý kiến cản trở là định kiến của một số người, không phải quy luật). Bài tập 3: (b) → (c) → (a). Bài tập 4: đam mê – sự yêu thích mạnh mẽ, lâu dài; định kiến – cách nghĩ có sẵn, thiếu công bằng; kiên trì – bền bỉ theo đuổi việc đã chọn. Bài tập 5: A (ý kiến riêng chưa được đồng ý không được ghi thành kết quả chung).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu lần lượt các bài tập 1 đến 5, yêu cầu HS giơ bảng con ghi đáp án và giải thích ngắn bằng một chi tiết trong bài.

    Học sinh

    HS đọc đề, suy nghĩ và chuẩn bị bảng con.

  2. Giáo viên

    GV hỏi bài tập 2: Căn cứ nào cho thấy Mi-lô không được ủng hộ ngay từ đầu?

    Học sinh

    HS trả lời. Dự kiến: “Vì bài đọc nói nhiều người phản đối em, và em phải thuyết phục cha.”

  3. Giáo viên

    GV mời 3 HS nêu đáp án bài tập 3 và giải thích thứ tự các ý; GV hỏi thêm bài tập 5: Vì sao không thể ghi ý kiến riêng chưa được đồng ý vào kết quả nhóm?

    Học sinh

    HS trình bày. Dự kiến: “Vì báo cáo chỉ ghi quyết định đã được nhóm đồng ý.”

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án và khen các bạn làm đúng, đặc biệt những bạn giải thích bằng chi tiết trong bài.

    Học sinh

    HS sửa lại đáp án sai (nếu có) và ghi vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Kể lại “Bốn anh tài” theo nhóm

Mục tiêu

HS kể lại câu chuyện “Bốn anh tài” bằng lời riêng, giữ đúng trình tự sự việc và kết thúc; nêu được một điều rút ra; biết lắng nghe và đặt câu hỏi về nguyên nhân, kết quả.

Nội dung

GV đọc lời tóm tắt “Bốn anh tài” hai lần: lượt một nghe trọn; lượt hai HS ghi tên nhân vật và 3 đến 5 sự việc. Nhóm 4 HS lần lượt kể, mỗi em kể một đoạn. Người nghe hỏi một câu về nguyên nhân hoặc kết quả. Kết thúc, mỗi nhóm nêu một điều em rút ra từ câu chuyện.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS kể được một đoạn bằng lời riêng, giữ đúng nhân vật và kết thúc (Cẩu Khây cùng các bạn vượt được yêu tinh, đem cuộc sống yên ổn trở lại cho dân bản); mỗi nhóm nêu ít nhất một điều rút ra (ví dụ: đoàn kết và phối hợp giúp vượt khó khăn).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nói: Các em nghe truyện hai lần. Lượt một nghe trọn, lượt hai ghi tên nhân vật và 3 đến 5 sự việc. Sau đó kể lại trong nhóm bằng lời riêng.

    Học sinh

    HS lắng nghe lượt một, lượt hai ghi tên nhân vật và sự việc vào vở nháp.

  2. Giáo viên

    GV đi giúp nhóm, nhắc HS kể theo trình tự và giữ đúng kết thúc. GV hỏi gợi ý: Vì sao bốn người đánh bại được yêu tinh?

    Học sinh

    HS kể theo lượt. Người nghe hỏi một câu. Dự kiến: “Vì sao Nắm Tay Đóng Cọc phải đóng cọc?” Trả lời: “Để ngăn nước khi yêu tinh gây ngập.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm kể trước lớp. GV hỏi: Qua câu chuyện em rút ra điều gì?

    Học sinh

    HS kể và nêu ý rút ra. Dự kiến: “Mỗi người có tài năng riêng, khi phối hợp sẽ làm được việc lớn.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét về cách kể, nội dung và cách lắng nghe. GV chốt: Truyện đề cao tài năng gắn với đoàn kết.

    Học sinh

    HS ghi một điều rút ra vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 20 phút

Viết báo cáo thảo luận nhóm về việc chăm góc đọc lớp

Mục tiêu

HS vận dụng cách viết báo cáo thảo luận nhóm vào một tình huống thực tế ở lớp; rèn tinh thần trách nhiệm trong phân công việc nhóm.

Nội dung

Mỗi nhóm thảo luận về việc chăm sóc góc đọc chung của lớp: xếp sách, kiểm tra phiếu mượn, lau kệ. Nhóm thống nhất phân công, ghi thời gian và địa điểm thực tế, sau đó viết báo cáo ngắn theo đúng các mục: tên báo cáo, người nhận, thời gian, địa điểm, thành viên, nội dung, kết quả thống nhất, người ghi. Về nhà, mỗi HS kể lại câu chuyện “Bốn anh tài” cho người thân nghe và ghi lại ý rút ra.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi nhóm có một báo cáo thảo luận ngắn đủ các mục, chỉ ghi quyết định đã thống nhất; HS biết vận dụng cách viết báo cáo vào tình huống thật của lớp.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu nhiệm vụ: Nhóm thảo luận 5 phút về góc đọc lớp, thống nhất phân công, sau đó viết báo cáo theo mẫu đã học. GV nhắc: chỉ ghi quyết định đã được cả nhóm đồng ý.

    Học sinh

    HS nhận nhiệm vụ, phân vai: người ghi, người nói, người kiểm tra mục.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, nhắc HS kiểm tra các mục bắt buộc. GV hỏi: Nếu một bạn chưa đồng ý, nhóm có ghi vào kết quả không?

    Học sinh

    HS thảo luận và viết báo cáo. Dự kiến: “Không ghi, vì đó là ý kiến riêng chưa được đồng ý.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm đọc báo cáo. Các nhóm khác kiểm tra xem báo cáo có đủ mục và có ghi ý kiến riêng thành kết luận chung không.

    Học sinh

    HS đọc báo cáo, nhóm khác góp ý. Dự kiến: “Nhóm thiếu mục thời gian.” “Nhóm đã ghi đúng người ghi báo cáo.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét chung và giao bài về nhà: Kể lại “Bốn anh tài” cho người thân nghe và viết một câu nêu điều em rút ra.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở và hoàn thiện báo cáo của nhóm.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc lời tóm tắt “Nghệ sĩ trống” và hoàn thành các nội dung sau.

  • Ô 1: Mi-lô yêu trống nhưng bị ngăn cản. Ghi 1 chi tiết: ..............................
  • Ô 2: Em rèn luyện và được học nhạc. Ghi 1 chi tiết: ..............................
  • Ô 3: Em tham gia ban nhạc rồi trở thành nghệ sĩ. Ghi 1 chi tiết: ..............................
  • Nghĩa của từ “đam mê”: ..............................
  • Nghĩa của từ “định kiến”: ..............................
  • Nghĩa của từ “kiên trì”: ..............................
  • Câu hỏi: Ý kiến cản trở Mi-lô là gì? Vì sao em nghĩ đó là định kiến? ..............................
  • Câu hỏi: Mi-lô đã làm gì để theo đuổi đam mê? Ghi 2 việc: ..............................
  • Câu hỏi: Điều em hiểu từ bài đọc (dùng ít nhất một chi tiết để giải thích): ..............................

Phiếu học tập số 2

Đọc bài mẫu “Báo cáo thảo luận nhóm” và trả lời.

  • Người viết muốn làm gì? ..............................
  • Thông tin được sắp theo cách nào? (kể các phần theo thứ tự) ..............................
  • Hai chi tiết làm rõ mục đích: 1) .............................. 2) ..............................
  • Mục “Kết quả thống nhất” cần ghi điều gì? ..............................
  • Viết lại một phần bằng lời riêng (phân công trực góc đọc của nhóm em):
    Kết quả thống nhất: ..............................
  • Vì sao không ghi ý kiến riêng chưa được đồng ý vào kết quả nhóm? ..............................

Hướng dẫn về nhà

  • Kể lại câu chuyện “Bốn anh tài” cho người thân nghe theo trình tự sự việc, giữ đúng kết thúc (Cẩu Khây cùng các bạn đem cuộc sống yên ổn trở lại cho dân bản). Nhờ người nghe hỏi một câu về nguyên nhân hoặc kết quả và trả lời.
  • Viết một câu nêu điều em rút ra từ bài “Nghệ sĩ trống” hoặc “Bốn anh tài”, dùng ít nhất một chi tiết trong bài để giải thích.
  • Hoàn thiện báo cáo thảo luận nhóm của nhóm em (nếu chưa xong) theo đúng các mục đã học, chỉ ghi kết quả đã được cả nhóm thống nhất.
  • Ôn lại nghĩa của ba từ: đam mê, định kiến, kiên trì; đặt mỗi từ thành một câu ngắn.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.