NeoEdu
Giáo án Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 5. Chắp cánh ước mơ

Giáo án Bài 31. Nếu chúng mình có phép lạ

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được những điều ước của các bạn nhỏ trong bài “Nếu chúng mình có phép lạ” và ý nghĩa mong muốn hòa bình, ấm no, hạnh phúc.
  • Giải thích được vai trò của điệp ý “phép lạ” trong việc tạo nhịp điệu và thể hiện niềm tin, ước mong của trẻ em.
  • Phân biệt được danh từ, động từ, tính từ dựa vào ý nghĩa của từ trong câu.
  • Nêu được bố cục ba phần của bức thư (phần đầu, phần chính, phần cuối) và cách xưng hô nhất quán với người nhận.
  • Vận dụng được cấu trúc bức thư để viết một phần thư (lời chào hoặc lời thăm hỏi) gửi người thân.
  • Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): Đọc đúng, ngắt nghỉ hợp lí đoạn tóm tắt; xác định được mục đích và bố cục bức thư; viết được một đoạn thư có xưng hô và lời thăm hỏi phù hợp; nói được 2–3 câu về điều em tâm đắc.
  • Năng lực văn học: Cảm nhận được niềm tin, ước mơ hồn nhiên và mong muốn hòa bình của trẻ em qua các điều ước trong bài; nhận ra tác dụng của điệp ý trong việc gợi nhịp và nhấn mạnh cảm xúc.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: Tự đọc thầm bài tóm tắt, đánh dấu chi tiết, tự kiểm tra đáp án các bài tập.
  • Giao tiếp và hợp tác: Trao đổi nhóm để thống nhất ý, trình bày ý kiến rõ ràng, lắng nghe và nhận xét bạn.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phân loại từ, sắp xếp ý theo mạch nội dung và viết lời thăm hỏi phù hợp với người nhận.

3. Phẩm chất

  • Nhân ái: Biết quan tâm, hỏi han người thân trong bài viết thư bằng sự quan tâm thật.
  • Trách nhiệm: Hoàn thành phần việc được giao trong nhóm và về nhà viết thư đúng hạn.
  • Chăm chỉ: Tích cực đọc, luyện viết và làm bài tập trong và ngoài giờ học.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bảng phụ hoặc slide ghi câu khởi động, lời tóm tắt bài “Nếu chúng mình có phép lạ” và bài mẫu thư.
  • Phiếu học tập số 1, số 2, số 3 (in cho mỗi nhóm).
  • Bút dạ, băng dính, bảng nhóm.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/4/vietnamese/tap-1-bai-31-neu-chung-minh-co-phep-la (dùng ở hoạt động luyện tập để HS tự kiểm tra).

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 4, tập một.
  • Vở ghi, bút chì, bút màu hoặc bút dạ để đánh dấu văn bản.
  • Thẻ ghi từ (danh từ, động từ, tính từ) và tờ giấy khổ A3 nhỏ để làm khăn trải bàn.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Khởi động: Nếu có phép lạ

Mục tiêu

Tạo hứng thú, kích hoạt trí tưởng tượng và dẫn HS vào chủ đề ước mơ.

Nội dung

HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi: “Nếu chúng mình có phép lạ, em sẽ ước điều gì?”. HS chia sẻ nhanh với bạn cùng bàn.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS nêu được ít nhất một điều ước của mình và lắng nghe được điều ước của bạn.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu câu hỏi “Nếu chúng mình có phép lạ, em sẽ ước điều gì?” và yêu cầu HS suy nghĩ 30 giây.

    Học sinh

    HS suy nghĩ, lắng nghe yêu cầu và chuẩn bị ý kiến của mình.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức chia sẻ theo cặp đôi, mỗi em nói 1 điều ước trong khoảng 30 giây. GV đi quan sát và hỗ trợ những HS còn lúng túng.

    Học sinh

    HS chia sẻ với bạn. Dự kiến HS trả lời: “Em ước cây trong vườn nhà mau lớn cho nhiều quả.”; “Em ước được đi khắp biển trời.”; “Em ước không còn chiến tranh.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 cặp chia sẻ trước lớp và khen ngợi những điều ước giàu tưởng tượng.

    Học sinh

    Đại diện 2–3 HS trình bày điều ước của cặp mình.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét và dẫn: “Hôm nay chúng ta cùng đọc bài thơ của bạn nhỏ có những điều ước rất đẹp về phép lạ.” GV ghi tên bài lên bảng.

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài “Nếu chúng mình có phép lạ” và mở sách ở trang bài học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 20 phút

Đọc hiểu: Những điều ước đẹp của trẻ thơ

Mục tiêu

HS hiểu nội dung, chi tiết và ý nghĩa của bài “Nếu chúng mình có phép lạ”, nhận ra tác dụng của điệp ý.

Nội dung

Đọc lời tóm tắt bài “Nếu chúng mình có phép lạ” (tác giả Định Hải; đây là bản tóm tắt, không phải toàn văn tác phẩm). Hoạt động nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn: nhóm đọc, tìm chi tiết và điền vào các ô của khăn trải bàn theo ba mạch nội dung: (1) Các bạn mơ cây quả và trưởng thành nhanh; (2) Ước mơ mở tới thế giới ấm áp; (3) Các bạn mong không còn bom đạn. Ô giữa ghi ý nghĩa chung của bài.

Sản phẩm dự kiến

Khăn trải bàn của mỗi nhóm có đủ ba mạch nội dung, chi tiết minh chứng và một câu nêu ý nghĩa của bài; HS nêu được tác dụng của điệp ý về phép lạ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu đoạn tóm tắt, hướng dẫn cách ngắt nghỉ ở ranh giới cụm từ và dấu câu. Sau đó chia lớp thành nhóm 4, phát khăn trải bàn và giao nhiệm vụ: đọc thầm, gạch chân chi tiết và điền vào các ô.

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc thầm đoạn tóm tắt, gạch chân các chi tiết về điều ước và ghi vào khăn trải bàn.

  2. Giáo viên

    GV đặt câu hỏi gợi ý và đi quan sát các nhóm: (1) Các bạn nhỏ ước cây mau lớn để làm gì? (2) Điều ước của các bạn hướng tới điều gì? (3) Vì sao tác giả lặp lại nhiều lần chữ “phép lạ”? Ý nghĩa của điệp ý là gì?

    Học sinh

    HS thảo luận nhóm và trả lời. Dự kiến: (1) Để có nhiều quả ăn, để trưởng thành và đi khám phá biển, trời. (2) Hướng tới đủ đầy, hạnh phúc và hòa bình. (3) Điệp ý làm bài có nhịp hào hứng, thể hiện niềm tin và ước mong chung của trẻ em.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày khăn trải bàn. GV yêu cầu nhóm khác bổ sung hoặc đặt câu hỏi.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày; các nhóm khác nhận xét, bổ sung ý.

  4. Giáo viên

    GV chốt: Các điều ước trong bài có nét hồn nhiên, đều hướng tới cuộc sống an toàn, ấm no và hòa bình. Đây không phải là quy luật khoa học mà là mong ước của con người, đồng thời gợi ý rằng hành động thật có thể bắt đầu từ việc vừa sức và tử tế. GV nhắc lại nghĩa của từ “hòa bình”, “điệp”, “ấm no”.

    Học sinh

    HS ghi ý chính vào vở và nhắc lại nghĩa của các từ khó.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Luyện từ và câu: Nhận diện danh từ, động từ, tính từ

Mục tiêu

HS phân loại được danh từ, động từ, tính từ dựa vào ý nghĩa của từ trong câu.

Nội dung

Trò chơi “Ai nhanh tay phân loại” với Phiếu học tập số 2. GV đưa câu mẫu “Bạn Nam chăm chỉ đọc sách” và câu “Lan đọc quyển sách mới”; HS xác định loại từ và giải thích căn cứ. Lưu ý: không kết luận chỉ dựa vào vị trí từ trong câu.

Sản phẩm dự kiến

HS phân loại đúng: Nam, bạn, sách là danh từ; đọc là động từ; chăm chỉ là tính từ; Lan là danh từ, mới là tính từ; có giải thích dựa vào ý nghĩa.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV ghi câu “Bạn Nam chăm chỉ đọc sách” lên bảng, nêu quy tắc: danh từ gọi tên người, vật; động từ chỉ việc làm, trạng thái; tính từ chỉ đặc điểm. Phát Phiếu học tập số 2 cho nhóm.

    Học sinh

    HS lắng nghe quy tắc và nhận phiếu học tập số 2.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức trò chơi: mỗi nhóm nhận thẻ từ, đặt thẻ vào cột danh từ, động từ, tính từ và giải thích ngắn gọn. GV hỏi: Vì sao “đọc” là động từ? Vì sao “chăm chỉ” là tính từ?

    Học sinh

    HS đặt thẻ, giải thích. Dự kiến: “Đọc” là hoạt động, việc làm nên là động từ; “chăm chỉ” nêu đặc điểm của Nam nên là tính từ.

  3. Giáo viên

    GV mời các nhóm báo cáo kết quả, nhận xét và sửa lỗi nếu có.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày kết quả, nhóm khác nhận xét.

  4. Giáo viên

    GV chốt: Muốn phân loại từ, cần đặt từ vào câu và xét ý nghĩa của nó. Cùng một từ có thể thuộc loại khác nhau tùy vai trò trong câu.

    Học sinh

    HS ghi nhớ quy tắc và ví dụ vào vở.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 15 phút

Tìm hiểu cách viết thư qua bài mẫu

Mục tiêu

HS nhận diện được bố cục, cách xưng hô và các chi tiết thể hiện sự quan tâm trong bức thư.

Nội dung

HS đọc bài mẫu thư của Lan gửi bà, trả lời ba câu hỏi trong Phiếu học tập số 3: Người viết muốn làm gì? Thông tin được sắp xếp theo cách nào? Chi tiết nào làm rõ mục đích? HS dùng bút đánh dấu phần đầu, phần chính, phần kết của bức thư.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 3 được hoàn thành với ba câu trả lời đúng; bài mẫu được đánh dấu đủ ba phần; HS nêu được vì sao câu hỏi “Dạo này chân bà còn đau không ạ?” thể hiện sự quan tâm.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu bài mẫu thư lên bảng, nêu yêu cầu đọc theo ba câu hỏi trong Phiếu học tập số 3 và dùng bút đánh dấu các phần.

    Học sinh

    HS đọc bài mẫu, nhận Phiếu học tập số 3 và chuẩn bị bút đánh dấu.

  2. Giáo viên

    GV đi quan sát, hỏi từng nhóm: Phần đầu thư có những gì? Phần cuối thư có những gì? Vì sao Lan xưng “cháu”, gọi “bà”? Dự kiến HS trả lời: Phần đầu có địa điểm “Hà Nội”, ngày tháng, lời chào “Bà kính yêu!”; phần cuối có lời chúc “Cháu chúc bà luôn khỏe” và tên người gửi “Lan”; Lan xưng cháu, gọi bà để thể hiện tình cảm và nhất quán trong toàn bộ thư.

    Học sinh

    HS thảo luận, đánh dấu văn bản và trả lời câu hỏi trong phiếu.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày câu trả lời, các nhóm khác bổ sung.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày; các nhóm khác nhận xét.

  4. Giáo viên

    GV chốt bố cục thư: phần đầu (ghi địa điểm, ngày, lời chào), phần chính (thăm hỏi, kể hoặc trao đổi điều cần nói), phần cuối (lời chúc, hẹn, tên người gửi). GV nhắc: hỏi han phải có sự quan tâm thật, không chỉ kể về mình; bản luyện tập không ghi địa chỉ, điện thoại thật.

    Học sinh

    HS ghi bố cục thư vào vở.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Luyện tập: Đọc hiểu và nối từ với nghĩa

Mục tiêu

Củng cố nội dung bài đọc, mạch ý và nghĩa của từ khó.

Nội dung

Thực hiện các bài tập 2, 3, 4, 5 trong Phiếu học tập số 1 và kiểm tra trên trang bài học số NeoEdu. Bài 2: Các bạn muốn thay bom đạn bằng điều gì? A. Những món đồ chơi chiến đấu mới; B. Các buổi thi xem ai mạnh nhất; C. Điều ngọt lành, vô hại. Bài 3: Nhận xét “Những điều ước hướng tới cuộc sống hòa bình, ấm no” là đúng hay sai. Bài 4: Sắp xếp các ý theo mạch của lời tóm tắt. Bài 5: Nối từ với nghĩa.

Sản phẩm dự kiến

Bài 2: C (Điều ngọt lành, vô hại). Bài 3: Đúng. Bài 4: (1) Các bạn mơ cây quả và trưởng thành nhanh; (2) Ước mơ mở tới thế giới ấm áp; (3) Các bạn mong không còn bom đạn. Bài 5: hòa bình – không có chiến tranh; điệp – lặp có chủ đích để nhấn mạnh, gợi nhịp; ấm no – có đủ điều kiện ăn mặc, sống ổn định.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 1, hướng dẫn HS làm bài 2 đến bài 5 trong 10 phút, làm việc cá nhân rồi đối chiếu với bạn cùng bàn.

    Học sinh

    HS đọc đề, làm bài cá nhân và đối chiếu với bạn.

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu HS giải thích căn cứ trong bài khi chọn đáp án. Hướng dẫn HS mở trang bài học số NeoEdu để tự kiểm tra các bài tập tương tác.

    Học sinh

    HS đưa ra đáp án và chỉ ra câu văn làm căn cứ. Dự kiến: bài 2 chọn C vì “biến đồ gây hại thành quà ngọt”; bài 3 đúng vì “hướng tới đủ đầy, hạnh phúc và hòa bình”.

  3. Giáo viên

    GV mời một số HS đọc đáp án, cả lớp kiểm tra và sửa lỗi.

    Học sinh

    HS đọc đáp án, cả lớp nhận xét và sửa.

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án và nhắc HS: trả lời đọc hiểu cần dựa vào chi tiết có trong văn bản, không lấy suy nghĩ thêm của mình.

    Học sinh

    HS ghi đáp án đúng vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Luyện tập: Phân loại từ và phân tích bài mẫu thư

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức về danh từ, động từ, tính từ và cấu trúc bức thư để phân tích bài mẫu.

Nội dung

Thực hiện bài tập 6, 7, 8. Bài 6: Nối từ trong “Lan đọc quyển sách mới” với loại từ. Bài 7: Phần nào thể hiện sự quan tâm đến người nhận? A. Kể công việc ở lớp của người gửi; B. Hỏi tình hình sức khỏe của bà; C. Kí tên người gửi ở cuối thư. Bài 8: Phân tích bài mẫu: chỉ ra mục đích, hai chi tiết phù hợp và một điều có thể áp dụng vào bài em.

Sản phẩm dự kiến

Bài 6: Lan – danh từ; đọc – động từ; mới – tính từ (Lan gọi người; đọc chỉ hoạt động; mới nêu đặc điểm). Bài 7: B (Hỏi tình hình sức khỏe của bà). Bài 8: người viết là Lan, người nhận là bà; hai chi tiết như “Dạo này chân bà còn đau không ạ?” và “Khi tìm thấy cuốn truyện bà từng kể, cháu nhớ bà nhiều lắm”; điều áp dụng: vừa thăm hỏi người nhận vừa kể một việc phù hợp.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS làm bài 6 và 7 theo nhóm đôi, sau đó làm bài 8 cá nhân rồi chia sẻ trong nhóm. Nhắc HS dùng Phiếu học tập số 3 để đối chiếu bố cục thư.

    Học sinh

    HS đọc đề, làm bài theo nhóm đôi và ghi ý kiến của mình.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: Vì sao “Lan” là danh từ? Vì sao câu hỏi “Dạo này chân bà còn đau không ạ?” thể hiện sự quan tâm? GV gợi ý HS nêu mục đích viết thư là thăm hỏi, kể việc và hẹn về đọc cho bà nghe.

    Học sinh

    HS trả lời. Dự kiến: “Lan” gọi tên người nên là danh từ; câu hỏi về sức khỏe thể hiện sự quan tâm thật; mục đích là thăm hỏi bà và chia sẻ việc của cháu.

  3. Giáo viên

    GV mời các nhóm báo cáo bài 8, khuyến khích HS nêu điều áp dụng vào thư của mình.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày; các nhóm khác bổ sung.

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án và nhấn mạnh: khi viết thư, cần thăm hỏi người nhận bằng sự quan tâm thật và kể việc phù hợp, không chỉ kể về bản thân.

    Học sinh

    HS ghi chốt kiến thức và đáp án vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Vận dụng: Viết thư và chia sẻ điều ước gửi người thân

Mục tiêu

Vận dụng cấu trúc bức thư và kiến thức về từ loại để viết một phần thư gửi người thân; đọc lời tóm tắt và nói điều tâm đắc.

Nội dung

Trong lớp, HS viết phần đầu (địa điểm, ngày, lời chào) và phần chính gồm 2–3 câu thăm hỏi, kể một việc em đã làm để giúp đỡ gia đình hoặc lớp học. Sau đó HS đọc lời tóm tắt bài “Nếu chúng mình có phép lạ” cho bạn nghe và nói 2–3 câu giải thích điều em tâm đắc. Hoàn thiện bức thư ở nhà. Lưu ý: không ghi địa chỉ, số điện thoại thật.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS viết được phần đầu và phần chính của bức thư với lời xưng hô nhất quán; đọc được đoạn tóm tắt rõ ràng và nói được 2–3 câu có chi tiết về điều em tâm đắc.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu viết 6–8 dòng gồm phần đầu và phần chính, gợi ý người nhận là ông bà hoặc người thân; nhắc HS nhất quán cách xưng hô.

    Học sinh

    HS chọn người nhận, viết nháp phần đầu và phần chính vào vở.

  2. Giáo viên

    GV mời 3 HS đọc phần thư viết của mình, các bạn nhận xét về lời chào và câu thăm hỏi. Sau đó GV mời HS đọc lời tóm tắt và nói điều tâm đắc; người nghe đánh giá theo ba tiêu chí: đọc chính xác, ngắt nghỉ và âm lượng, ý giải thích có chi tiết.

    Học sinh

    HS đọc bài viết, bạn nhận xét. HS đọc lời tóm tắt và nói 2–3 câu. Dự kiến: “Em tâm đắc nhất điều ước muốn không còn bom đạn vì mọi người cần được sống hòa bình.”

  3. Giáo viên

    GV nhận xét chung, khen những thư có lời thăm hỏi tự nhiên và những bài đọc diễn cảm.

    Học sinh

    HS lắng nghe nhận xét và rút kinh nghiệm.

  4. Giáo viên

    GV giao bài về nhà: hoàn thiện bức thư đủ ba phần và đọc lời tóm tắt cho người thân nghe.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc lời tóm tắt bài “Nếu chúng mình có phép lạ” và làm các bài sau.

  • Bài 2: Các bạn muốn thay bom đạn bằng điều gì? A. Những món đồ chơi chiến đấu mới; B. Các buổi thi xem ai mạnh nhất; C. Điều ngọt lành, vô hại.
  • Bài 3: Khoanh tròn Đúng hoặc Sai: “Những điều ước hướng tới cuộc sống hòa bình, ấm no.”
  • Bài 4: Sắp xếp các ý theo mạch của lời tóm tắt:
    • Các bạn mong không còn bom đạn.
    • Các bạn mơ cây quả và trưởng thành nhanh.
    • Ước mơ mở tới thế giới ấm áp.
  • Bài 5: Nối từ với nghĩa.
    • hòa bình
    • điệp
    • ấm no
      Nghĩa: lặp có chủ đích để nhấn mạnh, gợi nhịp; có đủ điều kiện ăn mặc, sống ổn định; không có chiến tranh.

Phiếu học tập số 2

Trò chơi phân loại từ. Đặt các từ vào đúng cột.
Câu: Bạn Nam chăm chỉ đọc sách. / Lan đọc quyển sách mới.

  • Từ cần phân loại: Nam, bạn, sách, đọc, chăm chỉ, Lan, mới.
  • Bảng phân loại:
    • Danh từ: ……………………
    • Động từ: ……………………
    • Tính từ: ……………………
  • Giải thích ngắn gọn vì sao em xếp từ “đọc” vào cột động từ.

Phiếu học tập số 3

Đọc bài mẫu thư của Lan gửi bà và trả lời các câu hỏi.

  • Người viết muốn làm gì? ……………………
  • Thông tin được sắp xếp theo cách nào? (Ghi tên ba phần: phần đầu, phần chính, phần cuối) ……………………
  • Chi tiết nào làm rõ mục đích viết thư? Ghi hai chi tiết: ……………………
  • Dùng bút đánh dấu: phần đầu bằng màu xanh, phần chính bằng màu vàng, phần cuối bằng màu đỏ.

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thiện bức thư gửi ông bà hoặc người thân đủ ba phần: phần đầu (địa điểm, ngày, lời chào), phần chính (thăm hỏi và kể một việc em đã làm), phần cuối (lời chúc, hẹn và tên người gửi). Giữ cách xưng hô nhất quán trong thư.
  • Không ghi địa chỉ hoặc số điện thoại thật trong bài luyện tập.
  • Đọc lời tóm tắt bài “Nếu chúng mình có phép lạ” cho người thân nghe, sau đó nói 2–3 câu về điều em tâm đắc nhất.
  • Gạch chân danh từ, động từ, tính từ trong 3 câu em tự viết và ghi rõ căn cứ phân loại.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.