Giáo án Bài 3. Anh em sinh đôi

Tạo hứng thú cho HS, giúp HS nhận ra rằng người giống nhau bề ngoài vẫn có thể khác nhau về tính cách, từ đó dẫn vào bài đọc.

GV chọn hai HS có vẻ ngoài gần giống nhau (hoặc hai HS cùng bàn có kiểu tóc, màu áo tương tự) đứng cạnh nhau. Cả lớp quan sát, sau đó đoán xem bạn nào hay cười, bạn nào nói chậm rãi. HS trả lời bằng cách nêu một đặc điểm tính cách quan sát được trong giờ học hoặc giờ ra chơi (không nói về người không có mặt).

HS nêu được ít nhất một điều khác nhau về tính cách của hai bạn được quan sát và nói được câu “Bề ngoài giống nhau nhưng mỗi người có nét riêng”.

HS hiểu nội dung, chi tiết và mạch nội dung của lời tóm tắt; nhận ra diễn biến cảm xúc của Long và ý nghĩa của câu chuyện.

HS đọc thầm lời tóm tắt, sau đó làm việc nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn với Phiếu học tập số 1. Mỗi HS viết ý kiến của mình vào một ô trên khăn trải bàn ở phần “Mạch nội dung”, sau đó nhóm thống nhất ý kiến chung. Nhiệm vụ gồm: trả lời câu hỏi về cách bạn bè phân biệt hai anh em; xếp ba ý theo mạch nội dung; nêu sự thay đổi cảm xúc của Long.

Phiếu học tập số 1 hoàn thành có đáp án: bạn bè phân biệt hai anh em nhờ tính cách và cách hành động; mạch nội dung là Long khó chịu vì bị gọi nhầm → Ở hội thao, bạn bè vẫn nhận ra hai anh em → Long hiểu và vui với nét riêng của mình; cảm xúc của Long đi từ khó chịu đến ngạc nhiên rồi thoải mái.

HS phân biệt được danh từ chung và danh từ riêng, nêu được quy tắc viết hoa danh từ riêng.

GV dùng thẻ từ và Phiếu học tập số 2. HS làm việc theo cặp đôi: đọc các thẻ từ, phân loại vào hai cột “Danh từ chung” và “Danh từ riêng”. Sau đó HS tìm thêm danh từ trong câu “Bạn Mai sống ở Hải Phòng” và trong lời tóm tắt bài đọc.

Phiếu học tập số 2 hoàn thành: Danh từ chung gồm anh em, hội thao, bạn bè, dòng sông; danh từ riêng gồm Khánh, Long, Hà Nội, sông Hồng. HS nêu được quy tắc: tên người, tên địa lí Việt Nam viết hoa chữ cái đầu mỗi tiếng; không viết hoa tùy ý danh từ chung.

HS biết cách tìm ý để viết đoạn văn nêu lí do thích một câu chuyện, gồm tên truyện, nhận xét và lí do có chi tiết minh họa.

GV đọc bài mẫu tự soạn về truyện dân gian Bó đũa. HS làm việc cá nhân rồi nhóm đôi với Phiếu học tập số 3: chọn một truyện về tình cảm gia đình hoặc con vật, ghi tên truyện, nêu một nhận xét và chọn lí do có chi tiết minh họa. Lưu ý: nhiệm vụ là giải thích lí do thích, không phải kể lại toàn bộ truyện.

Phiếu học tập số 3 có ít nhất bốn ý, ví dụ: Ý 1: chọn truyện dân gian Bó đũa về gia đình. Ý 2: thích cách cha kiên nhẫn dạy con. Ý 3: dẫn phép thử cả bó không bẻ được, từng chiếc dễ gãy. Ý 4: thích sự thay đổi của các con. Ý 5: muốn nhường nhịn người thân hơn.

HS củng cố hiểu nội dung bài đọc, nghĩa của từ và khả năng suy luận từ chi tiết trong văn bản.

HS làm bài tập 2 đến bài tập 5 trong SGK theo nhóm đôi, sau đó đối chiếu với đáp án. Bài 2: chọn đáp án đúng về cách bạn bè phân biệt hai anh em. Bài 3: xác định câu đúng hay sai. Bài 4: xếp ba ý theo mạch nội dung. Bài 5: nối từ với nghĩa.

Đáp án: Bài 2: B (Tính cách và cách hành động). Bài 3: Đúng (Long hiểu rằng giống nhau bên ngoài không có nghĩa giống nhau mọi mặt; bề ngoài giống nhau không làm mất cá tính). Bài 4: Long khó chịu vì bị gọi nhầm → Ở hội thao, bạn bè vẫn nhận ra hai anh em → Long hiểu và vui với nét riêng của mình. Bài 5: cá tính – nét tính cách riêng của mỗi người; nhanh nhảu – nhanh trong nói năng, hành động; băn khoăn – chưa yên lòng vì còn điều cần nghĩ.

HS vận dụng kiến thức về danh từ chung, danh từ riêng và chọn được chi tiết minh họa phù hợp cho đoạn văn nêu lí do thích.

HS làm bài tập 6 và bài tập 7 trong SGK. Bài 6: nối danh từ với loại. Bài 7: chọn chi tiết minh họa cho lí do thích cách dạy của người cha trong bài mẫu Bó đũa.

Đáp án: Bài 6: dòng sông – danh từ chung (gọi loại); sông Hồng – danh từ riêng (xác định một dòng sông cụ thể). Bài 7: A. Cho các con thử bẻ cả bó đũa rồi từng chiếc (đây là chi tiết minh họa; B và C không đúng với nội dung bài mẫu).

HS liên hệ nội dung bài với bản thân, biết trân trọng nét riêng của mình và của người khác; luyện đọc và nói.

HS đọc thành tiếng lời tóm tắt, sau đó nói 2–3 câu giải thích điều em tâm đắc nhất. GV giao nhiệm vụ về nhà: viết đoạn văn 5–7 câu nêu lí do thích một câu chuyện, dựa trên dàn ý đã tìm ở Phiếu học tập số 3.

HS đọc lời tóm tắt rõ ràng, ngắt nghỉ đúng; nói được 2–3 câu về điều tâm đắc, ví dụ: “Em tâm đắc câu Long hiểu rằng bề ngoài giống nhau không làm mất cá tính, vì em cũng có nét riêng của mình.”