Giáo án Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 5. Chắp cánh ước mơ

Giáo án Bài 29. Ở vương quốc tương lai

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được nội dung chính của đoạn kịch “Ở vương quốc tương lai”: Tin-tin và Mi-tin đến xứ sở tưởng tượng, nơi các em bé sắp ra đời nghĩ và làm ra những sáng chế hướng tới hạnh phúc con người.
  • Giải thích được vì sao đây là thế giới nghệ thuật, không phải danh sách sản phẩm khoa học đã có thật.
  • Nhận biết và đặt được dấu gạch ngang đầu dòng để đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật và đánh dấu các ý liệt kê.
  • Nêu được bố cục ba phần của bài văn tả con vật (mở bài, thân bài, kết bài) và viết được một đoạn văn theo dàn ý có một ý chính.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc hiểu văn bản kịch dựa vào tên nhân vật, lời thoại và chỉ dẫn sân khấu; sử dụng đúng dấu gạch ngang; viết đoạn văn tả con vật theo dàn ý và đọc soát bài của bạn.
  • Năng lực văn học: nhận biết đặc điểm kịch và cảm nhận ước mơ về một tương lai tốt đẹp qua các sáng chế được hình dung trong bài.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự đọc tóm tắt, tự đối chiếu đáp án trong phiếu học tập và tự rút ra cách kiểm tra bài viết của mình.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc nhóm 4, cặp đôi; biết nêu ý kiến, lắng nghe bạn và góp ý cho bạn bằng câu nhận xét cụ thể.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS hình dung một sáng chế cho tương lai và chọn chi tiết riêng khi viết về con vật em quan sát.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: hoàn thành đủ phiếu học tập, bài luyện tập và bài viết ở nhà.
  • Trách nhiệm: quan sát con vật từ xa an toàn, không trêu chọc hay làm hại con vật khi quan sát và chăm sóc.
  • Trung thực: phân biệt chi tiết có trong văn bản với điều HS tự tưởng tượng, và ghi đúng chi tiết thật khi tả con vật em đã quan sát.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Máy tính, máy chiếu hoặc bảng phụ ghi đoạn tóm tắt, bảng ghi nhớ về dấu gạch ngang và dàn ý bài văn tả con vật.
  • Tranh minh họa chủ điểm “Chắp cánh ước mơ” trong SGK (in hoặc chiếu).
  • Phiếu học tập số 1 đã photo đủ cho các nhóm; bút dạ, bảng nhóm.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/4/vietnamese/tap-1-bai-29-o-vuong-quoc-tuong-lai, dùng để chiếu ví dụ và kiểm tra nhanh phần trắc nghiệm.

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 4, vở ghi, bút chì, bút mực, bút màu.
  • Bảng con hoặc tờ giấy nháp để ghi đáp án nhanh.
  • Bút dạ và tờ giấy khổ A4 (hoặc bảng nhóm) cho hoạt động nhóm.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Chuyến đi đến tương lai

Mục tiêu

Tạo hứng thú, kết nối trải nghiệm của HS với chủ điểm “Chắp cánh ước mơ” và dẫn vào bài đọc.

Nội dung

GV đặt câu hỏi gợi mở: “Nếu được đi đến tương lai, em muốn nhìn thấy điều gì?” HS nêu ý kiến miệng trong thời gian ngắn.

Sản phẩm dự kiến

Từ 3 đến 4 ý tưởng về tương lai do HS nêu, ví dụ đi học bằng xe bay, có thuốc giúp khỏe mạnh lâu hơn.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo tranh minh họa chủ điểm và nêu câu hỏi gợi mở: “Nếu được đi đến tương lai, em muốn nhìn thấy điều gì?”

    Học sinh

    HS quan sát tranh và suy nghĩ khoảng 30 giây.

  2. Giáo viên

    GV mời 3 HS chia sẻ và khuyến khích bạn khác bổ sung. Câu hỏi bổ sung: “Điều đó giúp ích gì cho cuộc sống của mọi người?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Em muốn có xe bay để đi học nhanh hơn.” “Em muốn có thuốc giúp ông bà khỏe mạnh.” HS tiếp tục bổ sung ý tưởng của bạn.

  3. Giáo viên

    GV ghi nhanh các ý tưởng lên bảng và nhận xét: những ước mơ đó đều hướng tới cuộc sống tốt đẹp hơn.

    Học sinh

    HS lắng nghe, nhận ra ý tưởng của mình có điểm chung với các bạn.

  4. Giáo viên

    GV dẫn vào bài: “Hôm nay, chúng ta cùng đến Ở vương quốc tương lai, nơi các em bé đang nghĩ ra những điều kì diệu.” GV ghi tên bài lên bảng.

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài và mở sách ở trang bài học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Khám phá đoạn kịch “Ở vương quốc tương lai”

Mục tiêu

Hiểu nội dung, chi tiết chính và ý nghĩa của đoạn kịch; phân biệt chi tiết có trong văn bản với tưởng tượng của người đọc.

Nội dung

HS làm việc nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn. Nhóm đọc đoạn tóm tắt trong SGK, hoàn thành Phiếu học tập số 1 (đã nêu ở phần worksheets), sau đó chọn một bạn đại diện trình bày. Lưu ý: đây là lời tóm tắt, không phải toàn văn tác phẩm, nên HS chỉ dựa vào chi tiết có trong tóm tắt khi trả lời.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 của mỗi nhóm đã điền đủ; kết luận của lớp về nội dung và ý nghĩa đoạn kịch, ví dụ: “Các sáng chế trong kịch thể hiện ước mơ làm cho cuộc sống con người tốt đẹp hơn.”

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chia lớp thành các nhóm 4, phát Phiếu học tập số 1, hướng dẫn: “Mỗi bạn đọc thầm đoạn tóm tắt, ghi ý riêng vào ô của mình, sau đó cả nhóm thống nhất đáp án ở giữa khăn trải bàn.”

    Học sinh

    HS nhận phiếu, đọc thầm đoạn tóm tắt khoảng 3 phút và ghi ý riêng vào ô của mình.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, gợi ý nhóm chưa rõ: “Trong đoạn tóm tắt, ai là người đến xứ sở tưởng tượng?” “Vì sao lời tóm tắt nói đây là thế giới nghệ thuật?”

    Học sinh

    Nhóm thảo luận và thống nhất đáp án. Dự kiến: “Tin-tin và Mi-tin đến xứ sở tưởng tượng của những em bé sắp ra đời.” “Vì đây là thế giới tưởng tượng, không phải danh sách sản phẩm đang có thật.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày. Sau mỗi nhóm, GV hỏi: “Bạn nào thấy ý kiến khác? Vì sao?”

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày; các nhóm khác bổ sung hoặc hỏi lại. Dự kiến: “Nhóm em nghĩ các sáng chế như máy bay, máy tìm kho báu đều hướng tới cuộc sống hạnh phúc của mọi người.”

  4. Giáo viên

    GV chốt mạch nội dung: Tin-tin, Mi-tin đến công xưởng tưởng tượng; các em bé lần lượt giới thiệu sáng chế; người đọc hình dung tương lai tốt đẹp hơn. GV nhấn mạnh: chi tiết trong tóm tắt là cơ sở để trả lời, còn suy nghĩ của mình cần ghi riêng.

    Học sinh

    HS ghi mạch nội dung vào vở và nhắc lại phần chốt của GV.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Dấu gạch ngang trong lời nói và liệt kê

Mục tiêu

Nhận biết vị trí, tác dụng của dấu gạch ngang đầu dòng khi đánh dấu lời nói trực tiếp và các ý liệt kê.

Nội dung

GV dùng bảng phụ ghi hai ví dụ: “– Cậu cần giúp không?” và “– Tớ cảm ơn!”. GV hướng dẫn HS quan sát vị trí dấu gạch ngang, mỗi lượt lời xuống dòng và mở đầu bằng gạch ngang. Sau đó GV đưa ví dụ về danh sách liệt kê. Lưu ý không nhầm dấu gạch ngang với gạch nối trong tên phiên âm.

Sản phẩm dự kiến

Ghi nhớ của lớp: dấu gạch ngang đầu dòng đánh dấu lời nói trực tiếp hoặc các ý liệt kê; mỗi lượt lời xuống dòng và mở đầu bằng gạch ngang.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu hai ví dụ lời thoại và hỏi: “Dấu gạch ngang nằm ở đâu trong hai câu này?” “Mỗi dấu gạch ngang báo hiệu điều gì?”

    Học sinh

    HS quan sát và trả lời. Dự kiến: “Dấu gạch ngang nằm đầu dòng, báo hiệu có một người đang nói.”

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS viết lại đoạn hội thoại ngắn vào vở, mỗi lượt lời xuống dòng và mở đầu bằng gạch ngang. Sau đó GV đưa ví dụ liệt kê: “Vật liệu: – giấy màu; – keo dán; – kéo.”

    Học sinh

    HS viết vào vở và so sánh. Dự kiến: HS nhận ra danh sách vật liệu cũng dùng gạch ngang để các mục rõ ràng.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS đọc to đoạn hội thoại đã viết, cả lớp nhận xét về cách xuống dòng.

    Học sinh

    HS đọc và nhận xét bạn, ví dụ: “Bạn xuống dòng đúng chỗ mỗi lượt lời.”

  4. Giáo viên

    GV chốt ghi nhớ, nhắc lỗi thường gặp: không dùng gạch ngang để nối tên phiên âm, ví dụ Mát-téc-lích.

    Học sinh

    HS ghi ghi nhớ vào vở.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 15 phút

Cấu trúc bài văn tả con vật

Mục tiêu

Nhận biết bố cục ba phần của bài văn tả con vật và vai trò của từng phần qua bài mẫu.

Nội dung

GV đọc bài mẫu “Nhà bà em nuôi một chú mèo vàng tên Mơ”. HS tìm nội dung của mở bài, thân bài và kết bài, chỉ ra một chi tiết nổi bật mà bài mẫu chọn để tả. GV nhắc: quan sát từ xa, an toàn; chọn chi tiết riêng thay vì liệt kê mọi bộ phận.

Sản phẩm dự kiến

Sơ đồ ba phần của bài văn tả con vật do HS vẽ hoặc ghi vào vở: mở bài giới thiệu con vật; thân bài tả đặc điểm và hoạt động; kết bài nêu tình cảm, cách chăm sóc.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc to bài mẫu, hỏi: “Đoạn đầu giới thiệu điều gì?” “Đoạn giữa tả những đặc điểm và hoạt động nào?” “Đoạn cuối thể hiện điều gì?”

    Học sinh

    HS lắng nghe và trả lời. Dự kiến: “Đoạn đầu giới thiệu chú mèo tên Mơ.” “Đoạn giữa tả lông, tai, mắt và cách Mơ bước đi, ngẩng đầu khi nghe tiếng hộp thức ăn.” “Đoạn cuối nói tình cảm và mong muốn của em.”

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS vẽ sơ đồ ba phần và ghi ý chính của từng đoạn. Hỏi: “Chi tiết nào làm con mèo Mơ khác với những con mèo khác?”

    Học sinh

    HS vẽ sơ đồ vào vở, ghi ý chính. Dự kiến: “Chi tiết mảng lông trắng nhỏ ở ngực làm Mơ khác các con mèo khác.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS trình bày sơ đồ, nhận xét và bổ sung.

    Học sinh

    HS trình bày sơ đồ và lắng nghe bạn góp ý.

  4. Giáo viên

    GV chốt: mỗi đoạn văn nên có một ý chính; chi tiết riêng làm bài văn sinh động; có thể so sánh hoặc nhân hóa vừa phải, nhưng vẫn phải tả đúng con vật thật.

    Học sinh

    HS ghi ý chính vào vở và chuẩn bị cho phần luyện tập.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Luyện đọc hiểu, từ vựng và dấu gạch ngang

Mục tiêu

Củng cố kiến thức về nội dung bài đọc, nghĩa từ và dấu gạch ngang qua các bài tập trắc nghiệm và nối.

Nội dung

HS làm việc theo cặp đôi, làm lần lượt các bài tập: câu 2 (chọn đáp án về mục đích các sáng chế), câu 3 (nhận xét đúng sai về máy móc trong đoạn kịch), câu 4 (xếp thứ tự các ý), câu 5 (nối từ với nghĩa), câu 6 (chọn công dụng của dấu gạch ngang), câu 7 (chọn chi tiết làm con mèo mẫu khác những con mèo khác). Đề và đáp án được ghi ở product để GV đối chiếu.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Câu 2: C (Làm con người hạnh phúc hơn). Câu 3: Sai (Đoạn kịch là thế giới tưởng tượng, không xác nhận các máy móc đã có ngoài đời). Câu 4: Tin-tin, Mi-tin tới công xưởng tưởng tượng → Các em bé lần lượt giới thiệu sáng chế → Người đọc hình dung tương lai tốt đẹp hơn. Câu 5: cảnh trí – bối cảnh được bày trên sân khấu; lời thoại – lời nhân vật nói; sáng chế – tạo ra giải pháp, sản phẩm mới. Câu 6: A (đánh dấu lời nhân vật). Câu 7: C (có mảng lông trắng ở ngực).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu lần lượt các câu hỏi trắc nghiệm trên học liệu NeoEdu hoặc bảng phụ, đọc yêu cầu từng câu và nhắc: “Trước khi chọn, các em đọc lại đoạn tóm tắt để tìm căn cứ.”

    Học sinh

    HS đọc đề, tìm căn cứ trong đoạn tóm tắt và thảo luận với bạn trong cặp đôi.

  2. Giáo viên

    GV hỏi nhanh: “Vì sao câu 3 là sai?” “Dấu gạch ngang trong câu 6 đánh dấu điều gì?”

    Học sinh

    HS trả lời. Dự kiến: “Vì trong đoạn kịch, các máy móc là sản phẩm tưởng tượng, không phải danh sách đã có thật.” “Dấu gạch ngang đánh dấu lời nhân vật.”

  3. Giáo viên

    GV mời các cặp báo đáp án bằng bảng con, GV chiếu đáp án để đối chiếu và sửa lỗi cho HS.

    Học sinh

    HS giơ bảng con, đối chiếu và sửa đáp án sai nếu có.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét chung, nhấn mạnh: căn cứ vào chi tiết trong văn bản để trả lời và phân biệt với suy nghĩ riêng.

    Học sinh

    HS ghi lại các điểm cần nhớ vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Viết đoạn văn tả con vật theo dàn ý

Mục tiêu

Viết được một đoạn văn tả con vật theo dàn ý, giữ một ý chính; biết đọc soát và góp ý cho bạn.

Nội dung

HS chọn một con vật quen thuộc (chó, mèo, gà, cá…) và lập dàn ý ngắn gồm mở bài, một đặc điểm nổi bật và một hoạt động. Sau đó HS viết một đoạn văn 4 đến 5 câu theo dàn ý. Hai bạn trong cặp đọc thành tiếng bài của nhau, chỉ một chỗ hay nhất và một chỗ cần hỏi lại.

Sản phẩm dự kiến

Một đoạn văn 4 đến 5 câu viết theo dàn ý, có một ý chính; một nhận xét hay nhất và một câu hỏi lại trong cặp đôi.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu: “Chọn một con vật em đã quan sát, viết dàn ý ngắn, sau đó viết đoạn văn. Mỗi đoạn giữ một ý chính.”

    Học sinh

    HS chọn con vật và lập dàn ý ngắn vào vở nháp.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, gợi ý: “Câu mở đoạn đã giới thiệu con vật chưa?” “Em đã chọn chi tiết riêng nào của con vật?”

    Học sinh

    HS viết đoạn văn. Dự kiến: “Nhà em nuôi một chú gà trống tên Vàng. Vàng có bộ lông đỏ rực và chiếc mào cao.”

  3. Giáo viên

    GV hướng dẫn đọc soát theo cặp: đọc to, chỉ một chỗ hay nhất, một chỗ cần hỏi lại. Mời 2 HS đọc đoạn văn trước lớp.

    Học sinh

    HS đọc cho bạn nghe, góp ý theo hướng dẫn và ghi nhận xét vào vở.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét chung: đoạn văn có ý chính rõ, chi tiết riêng, câu đúng dấu câu. Nhắc HS sửa bài trước khi nộp.

    Học sinh

    HS sửa lại đoạn văn của mình theo góp ý của bạn và của GV.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Quan sát và kể về con vật em yêu thích

Mục tiêu

Vận dụng cách quan sát từ xa an toàn, cách chọn chi tiết riêng và bố cục ba phần để chuẩn bị bài văn tả con vật hoàn chỉnh; đọc thành tiếng đoạn kịch cho người thân nghe.

Nội dung

HS lập kế hoạch quan sát con vật ở nhà hoặc nơi em sống (không chọc phá, quan sát bằng mắt và tai). HS ghi lại 2 đặc điểm và 1 hoạt động, nêu tình cảm hoặc cách chăm sóc để hoàn thiện bài văn ở nhà. Về nhà, HS đọc thành tiếng đoạn tóm tắt cho người thân nghe và nói 2 đến 3 câu về điều em tâm đắc.

Sản phẩm dự kiến

Kế hoạch quan sát ghi trong vở; bài văn tả con vật hoàn chỉnh khoảng 12 đến 15 câu, có đủ mở bài, thân bài, kết bài; 2 đến 3 câu nói về điều em tâm đắc trong bài đọc.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu nhiệm vụ về nhà và nhắc các quy tắc quan sát: an toàn, không chọc con vật, chọn chi tiết riêng.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ vào vở và nêu lại các quy tắc quan sát.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Em sẽ quan sát con vật vào lúc nào, ở đâu?” “Em sẽ tả đặc điểm và hoạt động nào?”

    Học sinh

    HS trả lời. Dự kiến: “Em sẽ quan sát chú chó vào buổi chiều, khi chú nằm ở hiên nhà.”

  3. Giáo viên

    GV mời 3 HS chia sẻ kế hoạch, nhận xét về sự rõ ràng của chi tiết.

    Học sinh

    HS chia sẻ kế hoạch trước lớp và lắng nghe góp ý.

  4. Giáo viên

    GV dặn HS hoàn thiện bài văn và đọc thành tiếng đoạn tóm tắt cho người thân nghe, sau đó nộp bài vào tiết sau.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc đoạn tóm tắt “Ở vương quốc tương lai” trong SGK, sau đó trả lời các câu hỏi sau:

  • Câu 1: Tin-tin và Mi-tin đến đâu trong đoạn kịch?
  • Câu 2: Các em bé trong xứ sở tưởng tượng đang làm gì?
  • Câu 3: Kể tên ít nhất ba sáng chế được giới thiệu trong đoạn tóm tắt.
  • Câu 4: Vì sao lời tóm tắt nói đây là thế giới nghệ thuật?
  • Câu 5: Viết lại mạch nội dung của đoạn kịch theo ba bước.
    Đáp án gợi ý:
  • Câu 1: Xứ sở tưởng tượng của những em bé sắp ra đời (công xưởng tưởng tượng).
  • Câu 2: Đang nghĩ và làm ra những sáng chế hướng tới hạnh phúc con người.
  • Câu 3: Vật giúp sống tốt hơn; thuốc kéo dài sự sống; ánh sáng lạ; máy bay; máy tìm kho báu ở Mặt Trăng.
  • Câu 4: Vì đây là thế giới tưởng tượng, không phải danh sách những sản phẩm khoa học đang có thật.
  • Câu 5: Tin-tin, Mi-tin tới công xưởng tưởng tượng → Các em bé lần lượt giới thiệu sáng chế → Người đọc hình dung tương lai tốt đẹp hơn.

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thiện bài văn tả con vật em đã quan sát, khoảng 12 đến 15 câu, có mở bài giới thiệu con vật, thân bài tả đặc điểm và hoạt động, kết bài nêu tình cảm hoặc cách chăm sóc.
  • Đọc thành tiếng đoạn tóm tắt “Ở vương quốc tương lai” cho người thân nghe, ngắt nghỉ đúng ở chỗ có dấu câu và nói 2 đến 3 câu về điều em tâm đắc.
  • Tìm và ghi lại 2 câu có dấu gạch ngang trong một truyện hoặc sách em đọc, cho biết dấu gạch ngang đánh dấu lời nói hay ý liệt kê.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.