NeoEdu
Giáo án Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 5. Chắp cánh ước mơ

Giáo án Bài 28. Bốn mùa mơ ước

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được nội dung chính của bài “Bốn mùa mơ ước”: bạn nhỏ ước mình hóa thành những điều có ích cho người và cảnh vật, đem niềm vui, dịu mát, hơi ấm đến cuộc sống.
  • Giải thích được quan hệ giữa hình ảnh thiên nhiên và nhu cầu trong bài: cánh én gắn với niềm vui, gió, mây, mưa gắn với dịu mát, lửa gắn với ấm áp.
  • Nêu được ba mạch nội dung của lời tóm tắt và phân biệt được chi tiết có trong văn bản với suy nghĩ, tưởng tượng thêm của người đọc.
  • Lập được dàn ý ba phần cho bài văn tả con vật: mở bài giới thiệu con vật, thân bài tả đặc điểm nổi bật và hoạt động, kết bài nêu tình cảm hoặc cách chăm sóc.
  • Đọc và ghi được phiếu đọc mở rộng cho một bài thơ về ước mơ, gồm tên bài, tác giả hoặc nguồn, ước mơ, hình ảnh, cảm nghĩ.
  • Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc đúng nhịp, ngắt hơi ở ranh giới cụm từ và dấu câu; viết dàn ý ngắn; nói và nghe chia sẻ cảm nhận về bài đọc.
  • Năng lực văn học: nhận biết hình ảnh thiên nhiên gắn với ước mơ, cảm nhận được hình ảnh so sánh “như cánh én” và ý nghĩa mong muốn đem điều tốt đẹp đến cho người khác.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: tự đọc bài và ngữ liệu mở rộng, tự ghi phiếu đọc và tự kiểm tra đáp án bài tập theo gợi ý của GV.
  • Giao tiếp và hợp tác: trao đổi theo cặp, theo nhóm khi xếp ý vào dàn ý và chia sẻ cảm nhận, lắng nghe và nhận xét bạn.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: tìm chi tiết riêng cho con vật em quan sát, nêu ước mơ riêng bằng lời của mình.

3. Phẩm chất

  • Nhân ái: thể hiện mong muốn đem niềm vui, hơi ấm đến cho người và cảnh vật qua ước mơ của bản thân.
  • Trách nhiệm: nêu được cách quan sát con vật từ xa, an toàn, không trêu chọc và cách chăm sóc phù hợp.
  • Chăm chỉ: tự hoàn thành phiếu đọc mở rộng và dàn ý ở nhà đúng thời hạn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Máy tính, máy chiếu hoặc bảng tương tác để trình chiếu lời tóm tắt bài đọc, bài mẫu “Mèo Mơ” và các bài tập.
  • Bốn tranh hoặc thẻ biểu tượng bốn mùa (xuân, hạ, thu, đông) để khởi động.
  • Phiếu học tập số 1, số 2, số 3 (in cho mỗi nhóm hoặc mỗi cặp), khăn trải bàn có chia ba phần cho nhóm làm việc.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/4/vietnamese/tap-1-bai-28-bon-mua-mo-uoc, dùng để chiếu bài tập tương tác ở hoạt động luyện tập.
  • Bảng phụ ghi sẵn các từ khó: ấm nồng, rộn rã, chân trời.

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 4, tập 1, vở ghi, bút chì, bút màu.
  • Phiếu học tập được GV phát và bút màu để gạch chân ý trong bài mẫu.
  • Điện thoại hoặc thiết bị học tập của gia đình (nếu có) để tìm thêm văn bản đọc mở rộng ở nhà, theo sự hướng dẫn của GV.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Mùa em ước điều gì

Mục tiêu

Kết nối trải nghiệm của HS với chủ đề ước mơ và dẫn vào bài đọc.

Nội dung

GV treo bốn tranh hoặc thẻ bốn mùa lên bảng. HS nhìn tranh và nói nhanh một điều em muốn làm cho người hoặc cảnh vật trong mùa đó.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS nói được ít nhất một điều ước gắn với một mùa; HS có hứng thú vào bài đọc.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nói: “Các em nhìn bốn mùa trên bảng. Mùa nào làm em nhớ đến điều gì đẹp? Nếu được ước, em sẽ mang điều gì đến cho mọi người hoặc cảnh vật vào mùa đó?” GV cho HS suy nghĩ 30 giây.

    Học sinh

    HS suy nghĩ, lắng nghe câu hỏi. Dự kiến HS trả lời: “Mùa xuân em muốn mang hoa đến cho bạn”, “Mùa đông em muốn đem chăn ấm cho bà”.

  2. Giáo viên

    GV mời 3 HS chia sẻ, khuyến khích HS nói bằng câu đầy đủ. GV ghi nhanh các ý lên bảng.

    Học sinh

    3 HS lần lượt nói điều ước của mình. Các HS khác lắng nghe và nhận xét một ý hay của bạn.

  3. Giáo viên

    GV nhận xét, nối với bài: “Trong bài hôm nay, bạn nhỏ cũng có những điều ước theo bốn mùa. Các em cùng đọc để biết bạn ước điều gì nhé.” GV ghi tên bài “Bốn mùa mơ ước” lên bảng.

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài và mở sách trang bài học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 20 phút

Đọc hiểu bài Bốn mùa mơ ước

Mục tiêu

HS đọc đúng nhịp, nêu được nội dung chính, các mạch nội dung và ý nghĩa của bài; phân biệt chi tiết có trong bài với suy nghĩ thêm của người đọc.

Nội dung

HS đọc lời tóm tắt bài “Bốn mùa mơ ước” theo nhóm bốn. Lưu ý: đây là lời tóm tắt, không phải toàn văn tác phẩm. Nhóm dùng khăn trải bàn chia ba phần (xuân, hạ, đông) và phần ý nghĩa, hoàn thành Phiếu học tập số 1.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn thành: nêu được điều ước theo từng mùa, ba mạch nội dung và ý nghĩa chung của bài.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu lời tóm tắt, hướng dẫn ngắt hơi ở ranh giới cụm từ, đổi giọng theo cảm xúc. GV giải thích từ khó: ấm nồng, rộn rã, chân trời. GV chiếu Phiếu học tập số 1 và giao nhiệm vụ cho nhóm.

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc thầm rồi đọc thành tiếng theo nhóm, mỗi HS đọc một đoạn. HS nhắc lại nghĩa từ khó bằng lời của mình.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, hỏi các nhóm: “Bạn nhỏ muốn đem gì đến cho cuộc sống vào mùa xuân?”, “Vì sao ngày hạ có gió, mây, mưa mà vẫn là điều ước dịu mát?”. GV nhắc nhóm chỉ ghi chi tiết có trong bài, không thêm câu thơ về mùa chưa có trong phần đọc.

    Học sinh

    Nhóm thảo luận, điền vào khăn trải bàn. Dự kiến trả lời: “Vào xuân, bạn muốn đem niềm vui như cánh én”; “Ngày hạ, bạn muốn như gió, mây, mưa làm dịu nắng”; “Giữa đông, bạn muốn như lửa đem hơi ấm”.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày, một nhóm trình bày mạch nội dung. GV hỏi thêm: “Vì sao hình ảnh thiên nhiên được chọn để nói về ước mơ?”

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày. Dự kiến trả lời: “Cánh én, gió, mây, mưa, lửa là những thứ gần gũi, mang lại niềm vui, sự dịu mát, ấm áp cho người khác.” Nhóm khác bổ sung hoặc nhận xét.

  4. Giáo viên

    GV chốt: bài có ba mạch: đem vui, dịu mát qua thiên nhiên; mơ hơi ấm cho cuộc sống; ước mơ mở theo những miền đất nước. GV nhấn mạnh: mỗi hình ảnh gắn với một nhu cầu, và chỉ dựa vào chi tiết có trong bài khi trả lời.

    Học sinh

    HS ghi ý chốt vào Phiếu học tập số 1, nói lại ý nghĩa chung của bài bằng một câu.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Lập dàn ý bài văn tả con vật

Mục tiêu

HS nhận biết cấu trúc ba phần của bài văn tả con vật và biết xếp ý vào dàn ý kèm chi tiết thật.

Nội dung

GV đọc bài mẫu “Mèo Mơ” (bài mẫu do GV soạn). HS làm việc theo cặp, gạch chân các chi tiết và xếp vào sơ đồ ba phần trong Phiếu học tập số 2: mở bài, thân bài (đặc điểm, hoạt động), kết bài (tình cảm, cách chăm sóc).

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành: sơ đồ ba phần của bài mẫu, mỗi ý lớn kèm ít nhất một chi tiết thật.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc bài mẫu “Mèo Mơ” và hỏi: “Bài có mấy phần? Phần đầu giới thiệu điều gì?” GV nêu yêu cầu: ghi tên đối tượng, xếp ý vào ba phần, mỗi ý lớn có chi tiết thật; dàn ý không cần câu hoàn chỉnh.

    Học sinh

    HS lắng nghe, trả lời: “Bài có ba phần; phần đầu giới thiệu con mèo tên Mơ ở nhà bà.”

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS gạch chân bằng hai màu: màu một cho đặc điểm, màu hai cho hoạt động. GV hỏi: “Chi tiết ‘mảng trắng nhỏ ở ngực’ thuộc ý nào? Vì sao không nên liệt kê mọi bộ phận?”

    Học sinh

    Cặp HS làm việc, xếp chi tiết vào phiếu. Dự kiến trả lời: “Mảng trắng ở ngực là đặc điểm nổi bật, thuộc thân bài”; “Chọn chi tiết riêng để bài ngắn gọn và hay hơn.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp trình bày sơ đồ, nhận xét nhanh về việc chọn chi tiết và thứ tự ý.

    Học sinh

    HS trình bày, các cặp khác nhận xét: ý nào trùng, ý nào nên bỏ.

  4. Giáo viên

    GV chốt: mở bài giới thiệu con vật, thân bài đặc điểm và hoạt động, kết bài tình cảm và cách chăm sóc. GV nhắc quan sát từ xa, an toàn, không chọc con vật để lấy hành động.

    Học sinh

    HS ghi ba phần của dàn ý vào vở, kèm một ví dụ chi tiết thật.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Luyện tập đọc hiểu và xếp dàn ý

Mục tiêu

Củng cố nội dung bài đọc, từ khó và cách xếp ý trong dàn ý.

Nội dung

HS làm các bài tập sau: (1) Điểm chung của các điều ước là gì? A. Chỉ muốn mùa mình thích kéo dài mãi; B. Muốn đem điều tốt đẹp đến cuộc sống; C. Chỉ mong riêng mình có mọi thứ trước bạn. (2) “Ngọn lửa trong mơ gợi mong muốn đem hơi ấm mùa đông” là đúng hay sai? (3) Xếp các ý theo đúng mạch của bài. (4) Nối từ với nghĩa: ấm nồng, rộn rã, chân trời. (5) Chi tiết nào làm con mèo trong bài mẫu khác những con mèo khác? A. Có lông, tai và mắt như những con mèo khác; B. Có mảng lông trắng ở ngực; C. Được một gia đình nuôi trong nhà. Có thể chiếu các bài tương tác trên trang NeoEdu để HS tự kiểm tra.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) B, căn cứ lời tóm tắt: bạn nhỏ muốn hóa thành điều có ích cho người và cảnh vật; (2) Đúng, giữa đông bạn muốn như lửa đem hơi ấm; (3) Mạch đúng: bạn mơ đem vui, dịu mát qua thiên nhiên → bạn mơ hơi ấm cho cuộc sống → ước mơ mở theo những miền đất nước; (4) ấm nồng: có hơi ấm và tình cảm thân thiết; rộn rã: âm thanh, không khí vui và náo nức; chân trời: miền xa trong tầm nhìn hoặc tương lai rộng mở; (5) B, mảng lông trắng ở ngực là chi tiết riêng của con mèo Mơ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu lần lượt các bài tập, đọc yêu cầu và cho HS làm cá nhân trong 3 phút.

    Học sinh

    HS đọc đề, làm cá nhân vào vở hoặc vào bảng con.

  2. Giáo viên

    GV cho HS đổi chéo vở với bạn cùng bàn để kiểm tra, giải thích vì sao chọn đáp án. GV đi kiểm tra các cặp có câu trả lời khác nhau.

    Học sinh

    Cặp HS đối chiếu đáp án, giải thích lí do. Dự kiến: “Mình chọn B vì bài nói bạn muốn đem điều tốt đẹp đến cho người và cảnh vật.”

  3. Giáo viên

    GV mời HS chữa từng câu, chốt đáp án trên máy chiếu. Với câu 3, GV hỏi: “Vì sao ý về đất nước đặt cuối?”

    Học sinh

    HS nêu đáp án và lí do. Dự kiến: “Ý về đất nước đặt cuối vì bài mở rộng dần từ thiên nhiên đến những miền đất xa.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét, nhấn mạnh: chỉ trả lời dựa trên chi tiết có trong bài, không tự thêm tưởng tượng vào văn bản.

    Học sinh

    HS ghi nhận lỗi sai của mình và sửa vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Đọc mở rộng và quan sát con vật thật

Mục tiêu

HS đọc một bài thơ về ước mơ, ghi phiếu đọc mở rộng và vận dụng cách lập dàn ý vào con vật em đã quan sát.

Nội dung

HS đọc bài thơ “Ước mơ cùng lớn” (ngữ liệu mới do nhóm biên soạn sáng tác). HS hoàn thành Phiếu học tập số 3, gồm tên bài, tác giả hoặc nguồn, ngày đọc, ước mơ trong bài, hình ảnh nổi bật, cảm nghĩ và ước mơ riêng. Sau đó HS nói với bạn một điều thú vị và trả lời một câu hỏi bạn đặt ra. Về nhà, HS quan sát một con vật từ xa, an toàn và lập dàn ý ba phần.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 3 hoàn thành bằng lời riêng; dàn ý ba phần về một con vật em đã quan sát, mang về nhà chia sẻ với người thân.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu bài thơ “Ước mơ cùng lớn”, nêu yêu cầu điền Phiếu học tập số 3 và nhắc không chép toàn văn bài thơ vào phiếu.

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc thầm bài thơ, sau đó đọc nhỏ cho bạn nghe.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS điền phiếu, khuyến khích HS ghi ước mơ riêng bằng lời của mình. GV đi quanh lớp hỗ trợ HS yếu.

    Học sinh

    HS làm phiếu cá nhân, sau đó chia sẻ theo cặp. Dự kiến HS ghi: “Ước mơ: làm nhịp cầu để bạn qua lớp không lấm bùn; hình ảnh thích: vườn nhỏ đón ong; cảm nghĩ: bài thơ ước mơ tốt đẹp cho mọi người.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS chia sẻ phiếu trước lớp, cho cả lớp đặt câu hỏi cho bạn.

    Học sinh

    HS chia sẻ, nêu một điều thú vị và trả lời câu hỏi của bạn.

  4. Giáo viên

    GV giao bài về nhà: quan sát một con vật từ xa, an toàn, dùng mắt và tai, lập dàn ý ba phần và đọc phiếu cho người thân nghe. GV nhắc không chọc con vật để lấy hành động.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở, xác nhận sẽ thực hiện.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc lời tóm tắt bài “Bốn mùa mơ ước” và điền vào khăn trải bàn:

  • Vào xuân, bạn nhỏ muốn đem điều gì đến cuộc sống? Vì sao?
  • Vào ngày hạ, bạn muốn như gió, mây, mưa để làm gì?
  • Giữa đông, bạn muốn như lửa để làm gì?
  • Ba mạch nội dung của bài là gì? (1) ……; (2) ……; (3) ……
  • Ý nghĩa chung của bài là gì? Dùng một chi tiết trong bài để giải thích.
  • Chú ý: chỉ ghi chi tiết có trong bài, không thêm tưởng tượng của em.

Phiếu học tập số 2

Đọc bài mẫu “Mèo Mơ” và điền sơ đồ ba phần:

  • Mở bài: giới thiệu điều gì? ……
  • Thân bài, đặc điểm nổi bật: ghi ít nhất hai chi tiết, ví dụ: ……
  • Thân bài, hoạt động: ghi ít nhất một chi tiết, ví dụ: ……
  • Kết bài: tình cảm hoặc cách chăm sóc: ……
  • Gạch chân chi tiết riêng của con mèo Mơ, ví dụ: ……
  • Ghi nhớ: mỗi ý lớn kèm một chi tiết thật; dàn ý không cần câu hoàn chỉnh.

Phiếu học tập số 3

Đọc bài thơ “Ước mơ cùng lớn” và điền phiếu:

  • Tên bài: ……
  • Tác giả hoặc nguồn: nhóm biên soạn (ngữ liệu mới trong học liệu)
  • Ngày đọc: ghi ngày em đọc thật
  • Ước mơ trong bài: ……
  • Hình ảnh nổi bật và lí do em thích: ……
  • Cảm nghĩ của em: ……
  • Ước mơ riêng của em: ghi bằng lời của em
  • Một điều thú vị em muốn kể cho bạn: ……
  • Một câu hỏi em muốn tìm hiểu thêm: ……
  • Mức yêu thích của em (từ 1 đến 5): ……

Hướng dẫn về nhà

  • Quan sát một con vật em đã thấy ở nhà hoặc xung quanh từ xa, an toàn, dùng mắt và tai; không chọc con vật để lấy hành động.
  • Lập dàn ý ba phần cho bài văn tả con vật đó: mở bài giới thiệu con vật; thân bài ghi ít nhất hai đặc điểm nổi bật và một hoạt động; kết bài nêu tình cảm hoặc cách chăm sóc.
  • Chỉ ghi chi tiết em thật sự quan sát được, không thêm chi tiết kì lạ hoặc chuyện phép thuật.
  • Mang Phiếu học tập số 3 và dàn ý chia sẻ với người thân, nghe người thân nhận xét một điều.
  • Nếu có điều kiện, tìm thêm một bài thơ về ước mơ trong sách hoặc thư viện, ghi phiếu đọc mở rộng theo mẫu.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.