Giáo án Bài 24. Người tìm đường lên các vì sao

Kích hoạt hứng thú với chủ đề bay và các vì sao; giúp HS nêu được ước mơ của mình và dẫn vào tên bài.

Trò chơi “Ước mơ trên bầu trời”: GV đưa hình ảnh bầu trời đêm, vì sao và tên lửa; HS nói nhanh một câu về điều các em nghĩ đến khi nhìn bầu trời hoặc về ước mơ của mình. Không nhắc lại ý của bạn đã nói.

3 đến 4 HS nêu được một câu về ước mơ hoặc điều gợi ra từ hình ảnh; HS nhắc lại tên bài “Người tìm đường lên các vì sao”.

HS đọc đúng nhịp, ngắt nghỉ đúng ở ranh giới cụm từ và dấu câu; nắm được ba ý chính theo mạch nội dung của bài.

GV đọc mẫu bản tóm tắt “Người tìm đường lên các vì sao”, hướng dẫn ngắt nghỉ và đổi giọng theo người kể, nhân vật, cảm xúc. HS đọc cặp đôi, luân phiên từng câu, gạch chân chi tiết chính. HS hoàn thành Phiếu học tập số 1 phần mạch nội dung: ba ý, mỗi ý kèm một chi tiết trong bài.

Phiếu học tập số 1 hoàn thành với ba ý theo đúng mạch: (1) Ông sớm có câu hỏi về việc bay; (2) Ông đọc sách và thử nghiệm bền bỉ; (3) Ông đề xuất mô hình tên lửa nhiều tầng, kèm mỗi ý một chi tiết đúng trong bài.

HS giải thích được vì sao Xi-ôn-cốp-xki không nản chí và nêu được ý nghĩa của bài; phân biệt khát vọng với việc nghiên cứu có kiểm soát.

Kĩ thuật khăn trải bàn: 4 nhóm, mỗi nhóm có khăn ghi 4 câu hỏi: (1) Điều gì thôi thúc ông học dù đã bị thương? (2) Ông đã làm gì để tiến gần ước mơ? (3) Vì sao “một giấc mơ không thay cho nghiên cứu”? (4) Em rút ra bài học gì? Mỗi HS viết ý riêng vào ô của mình, sau đó thống nhất ý chung ở giữa khăn.

Khăn trải bàn của mỗi nhóm có ý chung cho 4 câu hỏi; câu trả lời nêu được ý nghĩa: ước mơ tiến gần hiện thực bằng học tập, lao động và kiên trì; không bắt chước các hành động nguy hiểm.

HS nhận biết được các thành phần chính của đơn và hiểu mục đích của đơn là nêu một đề nghị với người có trách nhiệm.

GV dùng bài mẫu “Đơn xin tham gia câu lạc bộ” trên bảng phụ để HS tìm các thành phần: quốc hiệu, tiêu ngữ, địa điểm – ngày, tên đơn, người nhận, thông tin người viết, lí do/nội dung đề nghị, lời cam kết hoặc cảm ơn, chữ kí. HS hoàn thành Phiếu học tập số 2 (dàn ý đơn).

Phiếu học tập số 2 hoàn thành: liệt kê đủ 9 thành phần của đơn và nêu được mục đích của đơn (đề nghị và lí do hợp lí).

HS củng cố nội dung bài, nhận biết chi tiết đúng, sắp xếp mạch nội dung, nối từ với nghĩa và nêu được một điều em hiểu từ bài đọc.

Làm các bài tập đã cho: (2) Yếu tố nào giúp ông theo đuổi việc nghiên cứu? A. Bền bỉ học, thử và tìm tòi; B. Chỉ dựa vào điều nhìn thấy mà không kiểm tra; C. Chọn ý dễ nhất rồi bỏ câu hỏi khó. (3) Đúng hay sai: “Câu chuyện khuyên trẻ thử nhảy từ cửa sổ để học bay.” (4) Xếp các ý theo mạch. (5) Nối từ với nghĩa: lí thuyết, nản chí, mô hình. (6) Nêu một điều em hiểu từ bài đọc và dùng ít nhất một chi tiết để giải thích. Nếu còn thời gian, HS làm thêm bài tương tác trên NeoEdu.

Đáp án: (2) A; (3) Sai, vì bài không khuyên bắt chước nhảy từ cao; (4) Ông sớm có câu hỏi về việc bay → Ông đọc sách và thử nghiệm bền bỉ → Ông đề xuất mô hình tên lửa nhiều tầng; (5) lí thuyết – hệ thống ý giải thích, nguyên tắc của một lĩnh vực; nản chí – mất ý muốn tiếp tục khi gặp khó; mô hình – cách biểu diễn hoặc cấu trúc đề xuất của sự vật; (6) HS nêu được một ý hiểu hợp lí kèm chi tiết đúng trong bài (ví dụ: học nghị lực, một giấc mơ không thay cho nghiên cứu).

HS viết đơn đúng thể thức, viết từ dàn ý, mỗi đoạn một ý chính; đọc thành tiếng và tự kiểm tra bài viết.

HS viết đơn xin tham gia một câu lạc bộ với thông tin giả định, dựa trên Phiếu học tập số 2: đủ người nhận, lí do và lời cam kết. Sau khi viết, HS đọc thành tiếng để phát hiện câu chưa rõ, đổi bài cho bạn; bạn chỉ một chỗ hiểu rõ nhất và một chỗ cần hỏi lại. Kiểm tra theo danh mục: đủ thành phần, liên kết, chữ hoa, dấu câu.

Một lá đơn hoàn chỉnh theo bố cục (đủ 9 thành phần, lời lẽ lễ phép, trung thực). Gợi ý đánh giá: nội dung đúng nhiệm vụ và đủ chi tiết (0,75); trình tự, bố cục, liên kết (0,5); dùng từ, câu phù hợp (0,5); chính tả, trình bày (0,25). Ví dụ bài mẫu: Hòa Bình, ngày 8 tháng 11 năm 2026, đơn gửi “Thầy phụ trách Câu lạc bộ đọc sách”, người viết là Minh An, lớp 4A (thông tin giả định).

HS tự đọc một văn bản cùng thể loại về nhà khoa học, ghi lại thông tin chính bằng lời riêng và chia sẻ với bạn, người thân.

HS đọc văn bản “Con đường nghiên cứu của Ma-ri Quy-ri” (ngữ liệu mới trong học liệu, không phải văn bản SGK). GV chiếu văn bản hoặc phát đoạn trích. HS điền Phiếu học tập số 3: tên bài, tác giả/nguồn, ngày đọc; nhà khoa học; quá trình nghiên cứu; đóng góp; nguồn sự kiện; điều khâm phục. Ghi chi tiết bằng lời riêng, không chép toàn văn. Nói cho bạn một điều thú vị hoặc xúc động và trả lời một câu hỏi của bạn.

Phiếu học tập số 3 hoàn thành, ghi bằng lời riêng: nhà khoa học Ma-ri Quy-ri; hành trình lớn lên ở Vác-sa-va, học ở Pa-ri; hợp tác với Pi-e Quy-ri nghiên cứu hiện tượng phóng xạ; đóng góp nhận diện pô-lô-ni và ra-đi; năm 1903 nhận giải Nobel Vật lí, năm 1911 nhận giải Nobel Hóa học; điều khâm phục là việc học, quan sát, đo đạc và hợp tác nối tiếp nhau.