Giáo án Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 4. Niềm vui sáng tạo

Giáo án Bài 22. Bức tường có nhiều phép lạ

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được nội dung chính của bài: Quy gặp đề tả mưa nhưng chưa có ý, cha gợi nhớ các kỉ niệm về mưa, Quy nhớ chi tiết và tự viết.
  • Giải thích được nhan đề “Bức tường có nhiều phép lạ” theo nghĩa bóng: phép lạ nằm ở trí nhớ, quan sát và tưởng tượng, không nằm ở bức tường.
  • Sắp xếp đúng ba mạch nội dung của bài đọc và nêu được chi tiết trong văn bản, phân biệt với suy nghĩ thêm của người đọc.
  • Nêu được cấu trúc bài viết hướng dẫn làm đồ chơi: tên đồ chơi, chuẩn bị, các bước đánh số theo thứ tự và lưu ý an toàn.
  • Kể lại được câu chuyện “Nhà phát minh và bà cụ” bằng lời riêng, giữ nguyên kết thúc và nêu được một điều rút ra.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc hiểu lời tóm tắt để tìm chi tiết, quan hệ nguyên nhân – kết quả; viết hướng dẫn làm đồ chơi có tên, chuẩn bị, các bước đánh số và lưu ý an toàn; nói rõ ràng khi kể chuyện và nghe, đáp một câu hỏi của bạn.
  • Năng lực văn học: nhận ra cách nhan đề gợi tò mò rồi được giải thích theo nghĩa bóng; cảm nhận tình cảm cha con qua cách người cha gợi để con tự nhớ lại trải nghiệm; nhận ra việc lắng nghe nhu cầu con người và giữ lời hứa trong câu chuyện kể.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: tự đọc lời tóm tắt, ghi lại chi tiết và tự kiểm tra đáp án bằng cách đối chiếu với văn bản.
  • Giao tiếp và hợp tác: trao đổi theo cặp đôi, nói rõ ý, lắng nghe và đặt câu hỏi về nguyên nhân, kết quả khi nghe bạn kể chuyện.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: chọn đồ chơi giấy yêu thích, sắp xếp các bước làm và viết hướng dẫn rõ ràng, an toàn cho người khác làm theo.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: tập trung đọc, ghi chép chi tiết và hoàn thiện bài viết hướng dẫn đến các bước cuối cùng.
  • Trách nhiệm: viết lưu ý an toàn khi làm đồ chơi, dùng kéo có người lớn hỗ trợ và không dán lên da.
  • Nhân ái: biết lắng nghe nhu cầu của người khác như nhà phát minh lắng nghe bà cụ, và thể hiện điều đó khi kể lại câu chuyện.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Slide hoặc bảng phụ ghi lời tóm tắt “Bức tường có nhiều phép lạ” và lời kể tóm tắt “Nhà phát minh và bà cụ”.
  • Bài mẫu “Làm con rối thỏ đeo ngón tay” được ghi sẵn trên bảng phụ hoặc slide.
  • Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm), bút dạ, giấy khổ A3 cho khăn trải bàn.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/4/vietnamese/tap-1-bai-22-buc-tuong-co-nhieu-phep-la; dùng ở hoạt động Khám phá 1 và Luyện tập để HS kiểm tra đáp án.

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 4, tập 1 (Kết nối tri thức với cuộc sống), vở ghi, bút chì, bút màu.
  • Giấy nháp, bút dạ để ghi ý khi kể chuyện và viết bài hướng dẫn.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 10 phút

Trò chơi “Mưa kí ức”

Mục tiêu

Gợi nhớ trải nghiệm về mưa của HS, tạo tâm thế vào bài đọc “Bức tường có nhiều phép lạ”.

Nội dung

HS chơi theo đội: GV đọc câu gợi ý “Khi trời mưa, em thường thấy gì, nghe gì, làm gì?”. Mỗi đội cử một bạn nói nhanh một chi tiết, các bạn khác nhớ thêm chi tiết mới. Đội nói được nhiều chi tiết nhất thắng cuộc.

Sản phẩm dự kiến

Danh sách 6–8 chi tiết về mưa do lớp ghi trên bảng (ví dụ: tiếng mưa rơi trên mái tôn, thuyền giấy trôi theo dòng nước, áo ướt, đường đất lầy).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chia lớp thành 4 đội, nêu luật chơi: mỗi đội cử một bạn nói một chi tiết về mưa, không lặp lại chi tiết đã có. GV hỏi: “Các em có nhớ trận mưa nào làm em thích thú không?”

    Học sinh

    HS lắng nghe luật chơi, cử đại diện đội lên sẵn sàng.

  2. Giáo viên

    GV điều khiển trò chơi, ghi các chi tiết lên bảng theo từng đội và khích lệ bằng lời khen cụ thể.

    Học sinh

    Đại diện mỗi đội nói chi tiết, cả đội nhớ và bổ sung. Dự kiến HS nói: “Tiếng mưa đập trên mái tôn”, “Em thả thuyền giấy trên vũng nước”, “Cả nhà bị ướt áo khi đi học về”.

  3. Giáo viên

    GV mời 1–2 HS đọc lại danh sách trên bảng và hỏi: “Khi nhớ lại, em thấy việc gì giúp các em tìm ra nhiều ý hơn?”

    Học sinh

    HS trả lời: “Nhắm mắt nhớ lại cảnh cũ”, “Nghe bạn kể thì nhớ thêm”.

  4. Giáo viên

    GV dẫn vào bài: “Quy cũng gặp một tình huống như vậy. Hôm nay chúng ta cùng tìm xem bạn ấy đã tìm ý viết bằng cách nào.”

    Học sinh

    HS lắng nghe, ghi tên bài vào vở.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Đọc hiểu: Quy tìm ý viết như thế nào

Mục tiêu

Hiểu nội dung, chi tiết và ý nghĩa của bài đọc; sắp xếp đúng ba mạch nội dung; giải thích nhan đề theo nghĩa bóng.

Nội dung

GV đọc lời tóm tắt bài đọc hai lần. HS làm việc theo cặp với Phiếu học tập số 1: tìm chi tiết trả lời các câu hỏi, sắp xếp ba mạch nội dung và giải thích vì sao phép lạ nằm ở trí nhớ, quan sát, tưởng tượng. Kĩ thuật: cặp đôi kết hợp “phiếu học tập”.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 đã điền: mạch nội dung theo thứ tự (1. Quy nhìn tường mà chưa tìm được ý; 2. Cha gợi các kỉ niệm về mưa; 3. Quy nhớ chi tiết và tự viết) và một câu giải thích nhan đề theo nghĩa bóng.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 1, đọc lời tóm tắt hai lần và hỏi: “Vì sao Quy tưởng bức tường có cách giúp mình làm bài?”

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc thầm lời tóm tắt. Dự kiến trả lời: “Vì Quy thấy cha thường nhìn tường trước khi viết.”

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu cặp đôi thảo luận 5 phút để hoàn thành phần sắp xếp mạch nội dung và tìm câu trả lời trong bài. GV đi quanh lớp, gợi ý: “Trước khi có ý, Quy đã làm gì? Người cha đã làm gì để giúp con?”

    Học sinh

    Cặp đôi trao đổi, tìm chi tiết trong văn bản. Dự kiến HS nói: “Cha gợi nhớ những trận mưa, thuyền giấy, người ướt áo.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 cặp trình bày. Hỏi thêm: “Vì sao cha không đọc sẵn một bài văn cho Quy chép?”

    Học sinh

    HS trình bày. Dự kiến trả lời: “Vì cha muốn Quy tự nhớ lại trải nghiệm của mình, bài văn sẽ là của chính Quy.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: phép lạ nằm ở trí nhớ, quan sát và tưởng tượng của con người, không ở bức tường. GV yêu cầu HS ghi vào vở mạch nội dung đúng.

    Học sinh

    HS ghi ba mạch nội dung và ý nghĩa nhan đề vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 20 phút

Cấu trúc bài viết hướng dẫn làm đồ chơi

Mục tiêu

Nhận biết cấu trúc của bài viết hướng dẫn thực hiện một công việc; phân biệt làm ra đồ chơi với chỉ hướng dẫn dùng một đồ vật có sẵn.

Nội dung

HS đọc bài mẫu “Làm con rối thỏ đeo ngón tay”, làm việc nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi bạn ghi ý kiến vào ô của mình rồi thống nhất vào ô trung tâm. Hoàn thành Phiếu học tập số 2 gồm bảng cấu trúc và các lưu ý an toàn.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 đã điền: tên đồ chơi; phần chuẩn bị (vật liệu, dụng cụ); các bước đánh số theo thứ tự; lưu ý an toàn (dùng kéo có người lớn hỗ trợ, không dán lên da, không đưa giấy hoặc hồ vào miệng) và kết luận: “Đây là bài hướng dẫn làm ra đồ chơi”.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo bài mẫu lên bảng, nêu nhiệm vụ: “Bài viết có những phần nào? Phần nào cho biết cách làm, phần nào nhắc an toàn?”

    Học sinh

    HS đọc thầm bài mẫu, nhận nhiệm vụ trong nhóm 4.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn nhóm dùng khăn trải bàn: mỗi bạn ghi một ý, sau đó cả nhóm thống nhất. GV hỏi gợi ý: “Bước 2 có nhắc đến người lớn không? Vì sao phải nhắc?”

    Học sinh

    HS thảo luận, ghi ý. Dự kiến trả lời: “Vì phải dùng kéo, cần người lớn hỗ trợ để đảm bảo an toàn.”

  3. Giáo viên

    GV mời một nhóm trình bày và cho nhóm khác bổ sung. Hỏi: “Nếu chỉ hướng dẫn cách dùng đồ vật đã có thì khác gì so với làm đồ chơi?”

    Học sinh

    HS trình bày. Dự kiến trả lời: “Làm đồ chơi thì phải có các bước tạo ra sản phẩm; chỉ dùng đồ vật có sẵn thì mô tả cách sử dụng.”

  4. Giáo viên

    GV tóm tắt cấu trúc bài viết hướng dẫn gồm tên đồ chơi, chuẩn bị, các bước đánh số và lưu ý an toàn; mỗi bước phải có thao tác cụ thể để người khác làm được.

    Học sinh

    HS ghi cấu trúc bài viết vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 25 phút

Luyện đọc hiểu và kể chuyện “Nhà phát minh và bà cụ”

Mục tiêu

Củng cố hiểu nội dung bài đọc qua bài tập trắc nghiệm, đúng – sai, nối từ; thực hành kể chuyện bằng lời riêng, giữ nguyên kết thúc.

Nội dung

Phần 1: HS làm bài tập 1–3 (xác định đúng sai, chọn đáp án, nối từ với nghĩa) trên Phiếu hoặc vở; kiểm tra bằng học liệu số NeoEdu. Phần 2: GV đọc lời kể tóm tắt “Nhà phát minh và bà cụ” hai lần; HS ghi tên nhân vật và 3–5 sự việc, rồi kể lại theo cặp; bạn nghe hỏi một câu về nguyên nhân hoặc kết quả.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) Chọn A: Nhớ lại những trận mưa đã biết; (2) Sai: Bức tường không tự nói cho Quy từng câu văn; (3) Nối: kí ức – những điều được lưu lại trong trí nhớ; gợi – khơi lên điều đã biết, đã cảm; cắm cúi – chăm chú cúi vào việc đang làm. Phần kể chuyện: HS kể đủ nhân vật Ê-đi-xơn và bà cụ, 3–5 sự việc, kết thúc “ông mời bà đi chuyến đầu như đã hứa” và nêu một điều rút ra (ví dụ: cần lắng nghe nhu cầu người khác và giữ lời hứa).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu bài tập 1–3, hướng dẫn HS làm trong 6 phút rồi đối chiếu đáp án trên học liệu số NeoEdu.

    Học sinh

    HS làm bài tập vào vở hoặc phiếu, dùng thiết bị để đối chiếu đáp án.

  2. Giáo viên

    GV đọc lời kể tóm tắt “Nhà phát minh và bà cụ” hai lần; yêu cầu HS ghi tên nhân vật và 3–5 sự việc vào giấy nháp. Sau đó HS kể theo cặp.

    Học sinh

    HS lắng nghe, ghi ý chính. Trong cặp, HS kể lại; người nghe hỏi: “Vì sao bà cụ mệt?” Dự kiến trả lời: “Vì bà đi bộ rất xa để xem đèn điện.”

  3. Giáo viên

    GV mời 3 HS kể trước lớp, khuyến khích kể bằng lời riêng và giữ đúng kết thúc. Hỏi: “Điều gì khiến em muốn lắng nghe nhu cầu của người khác?”

    Học sinh

    HS kể và trả lời. Dự kiến: “Vì nhờ lắng nghe, nhà phát minh mới làm được xe điện giúp bà cụ.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét về nội dung, cách kể, sự rõ ràng khi trả lời; chốt điều rút ra của câu chuyện.

    Học sinh

    HS nghe nhận xét, tự sửa lỗi trong bài làm của mình.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 25 phút

Viết hướng dẫn làm đồ chơi giấy em yêu thích

Mục tiêu

Vận dụng cấu trúc bài viết hướng dẫn để viết các bước làm một đồ chơi giấy; nêu rõ chuẩn bị, thao tác và lưu ý an toàn.

Nội dung

Mỗi HS chọn một đồ chơi giấy em yêu thích, lập dàn ý theo cấu trúc đã học (tên đồ chơi, chuẩn bị, các bước đánh số, lưu ý an toàn), viết bài khoảng 5–7 bước. Sau khi viết xong, HS đổi bài với bạn để đọc và góp ý. Phần hoàn thiện có thể làm ở nhà, mang đến lớp đọc cho người thân nghe.

Sản phẩm dự kiến

Bài viết hướng dẫn làm một đồ chơi giấy: có tên đồ chơi, dụng cụ/vật liệu, các bước đánh số theo thứ tự, mỗi bước có thao tác cụ thể và có ít nhất một lưu ý an toàn (ví dụ: dùng kéo có người lớn hỗ trợ, không dán lên da).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu viết bài, nhắc lại cấu trúc và các lưu ý an toàn; hỏi: “Đồ chơi em chọn cần những vật liệu gì?”

    Học sinh

    HS chọn đồ chơi và lập dàn ý ngắn. Dự kiến: “Em chọn làm thuyền giấy vì em đã từng thả thuyền giấy khi trời mưa.”

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, hỗ trợ HS chưa hình dung được thao tác; gợi ý: “Bước này đã đủ để bạn làm theo chưa?”

    Học sinh

    HS viết bài. Đổi bài với bạn, bạn đọc và chỉ ra bước nào chưa rõ.

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS đọc bài trước lớp; các bạn nhận xét về tính rõ ràng và an toàn của bài.

    Học sinh

    HS đọc và nhận xét. Dự kiến: “Bạn nên ghi rõ phải dùng kéo có người lớn hỗ trợ.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét chung, giao HS hoàn thiện bài và làm thử đồ chơi tại nhà với sự hỗ trợ của người lớn.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc lời tóm tắt “Bức tường có nhiều phép lạ” và trả lời:

  • Câu 1. Sắp xếp các mạch nội dung theo thứ tự đúng: (a) Quy nhớ chi tiết và tự viết; (b) Cha gợi các kỉ niệm về mưa; (c) Quy nhìn tường mà chưa tìm được ý.
  • Câu 2. Điều gì giúp Quy bắt đầu viết? Khoanh vào đáp án đúng: A. Nhớ lại những trận mưa đã biết; B. Chờ bức tường hiện sẵn từng câu chữ; C. Chép cách tả mưa của người khác.
  • Câu 3. Chi tiết nào cho thấy cha không đọc sẵn bài văn cho Quy chép? Ghi lại một chi tiết trong bài.
  • Câu 4. Theo em, phép lạ thật sự nằm ở đâu? Dùng một chi tiết trong bài để giải thích.
  • Câu 5. Ghi một chi tiết trong bài là chi tiết có thật trong văn bản, và một suy nghĩ thêm của em (nếu có).

Phiếu học tập số 2

Đọc bài mẫu “Làm con rối thỏ đeo ngón tay” và điền bảng sau:

  • Tên đồ chơi: ……
  • Phần chuẩn bị (vật liệu, dụng cụ): ……
  • Các bước theo thứ tự: Bước 1 …; Bước 2 …; Bước 3 …; Bước 4 …; Bước 5 ……
  • Lưu ý an toàn (ghi ít nhất hai lưu ý): ……
  • Câu hỏi thảo luận: Vì sao bước 2 cần người lớn hỗ trợ? Làm đồ chơi khác với chỉ hướng dẫn dùng đồ vật có sẵn ở điểm nào?

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thiện bài viết hướng dẫn làm một đồ chơi giấy em yêu thích, đủ tên đồ chơi, chuẩn bị, các bước đánh số và lưu ý an toàn; làm thử đồ chơi với sự hỗ trợ của người lớn nếu có thể.
  • Kể lại câu chuyện “Nhà phát minh và bà cụ” cho người thân nghe bằng lời riêng, giữ nguyên kết thúc, nêu điều em rút ra và hỏi người nghe một câu về nguyên nhân, kết quả.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.