Giáo án Bài 16. Trước ngày xa quê

Huy động trải nghiệm cá nhân về cảm xúc khi phải rời xa một nơi quen thuộc, tạo tâm thế đọc bài.

Trò chơi “Nhớ điều gì nhất?”: GV đặt câu hỏi gợi mở, HS suy nghĩ rồi giơ tay chia sẻ ngắn gọn. Quan sát tranh minh họa chủ điểm trong SGK để đoán tâm trạng nhân vật.

Khoảng 3 HS nói được một kỉ niệm hoặc cảm xúc khi phải xa nơi quen thuộc; HS nêu được tên bài sẽ học.

Đọc đúng ngắt nhịp, nêu được nội dung chính, các chi tiết tiêu biểu và mạch nội dung của bài đọc.

Đọc lời tóm tắt “Trước ngày xa quê” (tác giả Kao Sơn). Lưu ý đây là bản tóm tắt, không phải toàn văn tác phẩm. HS làm nhóm 4 với Phiếu học tập số 1 (câu 1–4).

Phiếu học tập số 1 hoàn thành đúng: nêu lí do bạn nhỏ phải chuyển đi, đánh số đúng ba mạch nội dung, trả lời được câu hỏi về buổi chia tay. Nhóm trình bày được nội dung chính của bài trong 2–3 câu.

Giải thích được tâm trạng nhân vật bằng chi tiết có trong bài và nhận ra hai cảm xúc có thể cùng tồn tại.

Làm việc theo cặp đôi: tìm chi tiết thể hiện tâm trạng bạn nhỏ (ít cười, không muốn chia tay, nhớ cảnh quê) và giải thích vì sao. Phân biệt chi tiết có trong bài với suy đoán thêm của người đọc.

Mỗi cặp nêu được ít nhất 3 chi tiết và giải thích tâm trạng nhân vật; HS rút ra được kết luận: vừa buồn khi rời quê vừa dần thích nghi nơi mới.

Củng cố nội dung bài đọc, sắp xếp đúng mạch nội dung và hiểu nghĩa từ trong bài.

Làm bài tập 2, 3, 4, 5 trong trang bài học NeoEdu hoặc trên bảng. Bài 2: chọn đáp án về lí do buổi chia tay ít tiếng cười. Bài 3: nhận xét đúng/sai về việc về thăm quê vào kì nghỉ hè. Bài 4: sắp xếp ba mạch nội dung. Bài 5: nối từ với nghĩa.

Đề và đáp án: Bài 2: C (mọi người buồn vì sắp xa nhau). Bài 3: Đúng (thầy an ủi rằng hè em có thể trở về). Bài 4: (1) bạn biết mình sắp lên thành phố học → (2) thầy và bạn bè đến tiễn, nhắc kỉ niệm → (3) bạn lưu luyến quê và chờ dịp trở về. Bài 5: lưu luyến – không nỡ rời xa vì gắn bó; gồ ghề – lồi lõm, không bằng phẳng; an ủi – nói, làm để người buồn được nhẹ lòng.

Đọc nhận xét, đánh dấu được một chỗ đúng và một chỗ cần sửa, sửa câu theo ba mặt: nội dung, trình tự liên kết, từ–câu–chính tả.

Đọc bài mẫu kể lại truyện Bó đũa và nhận xét mẫu của người lớn. Dùng bút xanh đánh dấu một chỗ đúng, bút đỏ đánh dấu một chỗ cần sửa. Nhóm sửa một câu đã chọn, ghi câu cũ, câu mới và lí do theo Phiếu học tập số 2. Yêu cầu của thể loại: mở bài giới thiệu chuyện; thân bài kể sự việc theo trình tự; kết bài nêu kết thúc và điều em hiểu; giữ nhân vật, sự việc chính và quan hệ nguyên nhân–kết quả.

Phiếu học tập số 2 có ít nhất 1 cặp câu “cũ → mới” kèm lí do. Ví dụ: Trước: “Người cha bẻ bó đũa nên các con đoàn kết.” Sau: “Sau khi không bẻ được cả bó nhưng bẻ từng chiếc rất dễ, các con hiểu lời cha khuyên phải đoàn kết.” Lí do: câu sau giữ đúng người thực hiện việc bẻ (các con bẻ, người cha tháo dây) và mối quan hệ nguyên nhân–kết quả.

Đọc hiểu một văn bản trải nghiệm mới, lập phiếu ghi tên bài, nhân vật, sự việc theo thứ tự và điều rút ra; liên hệ với trải nghiệm đi lại của bản thân.

Đọc ngữ liệu “Chiếc vé xe buýt” (ngữ liệu mới do nhóm biên soạn). Làm Phiếu học tập số 3 theo nhóm đôi. Tình huống thực tế: đi xe buýt lần đầu cần chú ý điều gì.

Phiếu học tập số 3 có: tên bài, nguồn, ngày đọc; nhân vật An và bố; 3–4 sự việc theo thứ tự (kiểm tra số tuyến và hướng xe → chờ người xuống rồi mới lên → hỏi cách giữ vé, ngồi gọn → chuẩn bị xuống đúng trạm); điều rút ra: quan sát, hỏi người có trách nhiệm, đi cùng người lớn khi chưa thạo.