Giáo án Bài 14. Chân trời cuối phố

Tạo tâm thế hứng thú, giúp HS liên hệ với sự tò mò và mong muốn khám phá điều mới.

GV đặt câu hỏi gợi mở về sự tò mò và nơi mình chưa từng đến; HS trả lời nhanh bằng một câu.

Một số câu trả lời nêu được điều HS muốn khám phá; HS sẵn sàng vào bài.

Hiểu nội dung, chi tiết và ý nghĩa bài “Chân trời cuối phố”; nhận ra mạch kể của lời tóm tắt.

HS đọc lời tóm tắt bài “Chân trời cuối phố” (tóm tắt của Trần Đức Tiến, không phải toàn văn). Nhóm 4 HS thực hiện kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi HS điền một ô của phiếu, sau đó thống nhất đáp án chung. Nhiệm vụ: trả lời câu 1–3 trong Phiếu học tập số 1 và sắp xếp ba ý theo mạch nội dung.

Phiếu học tập số 1 hoàn thành. Đáp án: câu 2 là C (Còn nhiều không gian mới chờ khám phá); câu 3 là Sai (cún chưa từng đi hết dãy phố); mạch nội dung: (1) Cún tò mò khi chỉ quanh quẩn ở nhà → (2) Một sáng, chú được chạy ra cuối phố → (3) Cảnh mới giúp chú thấy thế giới rộng hơn.

Nêu được cấu trúc dàn ý ba phần và vận dụng để lập dàn ý cho một câu chuyện đã đọc/nghe.

GV dùng bài mẫu tự soạn về truyện dân gian Bó đũa để hướng dẫn. HS làm việc theo cặp đôi: đọc phần yêu cầu thể loại, xác định nội dung mở bài, thân bài, kết bài, rồi điền vào bảng dàn ý trong Phiếu học tập số 2. Trọng tâm: ghi tên nhân vật, sự việc chính, mỗi ý kèm một chi tiết thật; không cần viết thành câu hoàn chỉnh.

Phiếu học tập số 2 hoàn thành với dàn ý 3 phần cho truyện Bó đũa. Đáp án tham khảo: Mở bài: giới thiệu truyện dân gian Bó đũa. Thân bài: các con bất hòa → cha đưa cả bó đũa, không ai bẻ được → cha tháo dây, từng chiếc bẻ dễ dàng → cha giải thích sức mạnh đoàn kết. Kết bài: các con hiểu, biết nhường nhịn, giúp đỡ nhau; em rút ra bài học biết hợp tác.

Củng cố nghĩa từ, nhận diện chi tiết đúng và nhận biết điều cần giữ khi kể lại câu chuyện.

HS làm các bài tập: nối từ với nghĩa (tò mò, khô ráo, chân trời); chọn điều cần giữ khi kể lại (câu hỏi trong Phiếu học tập số 2 hoặc phiếu riêng). GV có thể mở học liệu số NeoEdu để HS làm thêm bài tập tương tác khi còn thời gian.

Đáp án: tò mò – muốn biết điều chưa rõ; khô ráo – không ướt, lầy; chân trời – đường giới hạn xa trong tầm nhìn, còn gợi điều mới phía trước. Điều cần giữ khi kể lại: A. Nhân vật, sự việc chính và quan hệ nguyên nhân–kết quả (không thêm chi tiết không có trong truyện, không chỉ kể lời thoại).

Thực hành nói và nghe: kể rõ một việc có ích, nêu người cần giúp, việc đã làm và kết quả; biết lắng nghe và đặt câu hỏi.

GV nêu yêu cầu bài nói: nêu ai cần giúp, em đã làm gì, kết quả ra sao; tránh kể như mình luôn giỏi hơn người khác. HS làm việc theo cặp: một bạn nói, một bạn nghe và đặt một câu hỏi về việc đó có an toàn, phù hợp lứa tuổi không. Sau đó đổi vai. HS có thể dựa vào bài nói mẫu về việc sắp xếp góc đọc của lớp.

Mỗi HS nói được 3–4 câu theo đúng ba ý (ai cần giúp, đã làm gì, kết quả). Người nghe đặt được một câu hỏi về tính an toàn và phù hợp lứa tuổi. Tiêu chí tham khảo: đủ nội dung đúng chủ đề; nêu rõ chi tiết; nói rõ ràng; lắng nghe và đáp một câu hỏi.

Vận dụng cách lập dàn ý và cách nói việc có ích vào thực tế đời sống; viết dàn ý kể một câu chuyện HS đã đọc/nghe.

HS chọn một câu chuyện đã đọc hoặc nghe người thân kể (ví dụ truyện cổ tích, truyện dân gian) và lập dàn ý 3 phần. Đồng thời, HS nêu một việc có ích có thể làm ở nhà, ghi rõ ai cần giúp và kết quả dự kiến. Có thể giao hoàn thiện ở nhà, hôm sau chia sẻ với bạn.

Dàn ý 3 phần cho một câu chuyện HS chọn, có ít nhất ba ý lớn, mỗi ý có một chi tiết thật. Một phiếu ghi việc có ích ở nhà với ba nội dung: ai cần giúp, em sẽ làm gì, kết quả mong đợi.