Giáo án Bài 2. Tiết 3, 4 (trang 71, 72, 73)

Kích hoạt kiến thức nền và tạo hứng thú trước khi ôn ba nội dung: đọc thơ, Trứng bọ ngựa nở và câu chủ đề.

GV ghi tên bài “Trứng bọ ngựa nở” lên bảng và đặt câu hỏi gợi mở: Em đã từng quan sát con vật nào nở ra từ trứng chưa? Khi nghe tên bài, em hình dung điều gì sẽ xảy ra?

HS nêu được một hình ảnh liên tưởng và xác định được mục tiêu hai tiết ôn tập.

HS nêu được diễn biến bọ ngựa nở theo trình tự thời gian và nhận ra cách tác giả dùng màu sắc, kích thước, hình ảnh so sánh.

HS làm việc nhóm 4, đọc tóm tắt “Trứng bọ ngựa nở” và hoàn thành Phiếu học tập số 1: phần A sắp xếp diễn biến, phần B xác định đúng hoặc sai. Mọi ý trả lời phải dựa trên ngữ liệu, không đoán thêm chi tiết.

Phiếu học tập số 1 hoàn thành. Đáp án phần A: 1. Bọ ngựa non lách ra khỏi ổ; 2. Các con được sợi mảnh đưa xuống rồi cựa động; 3. Chúng tản ra trên cây chanh. Đáp án phần B: Tác giả chứng minh bọ ngựa có quân hàm thật là Sai; hình ảnh gợi liên tưởng đến người lính là cách làm câu văn sinh động là Đúng.

HS hiểu câu chủ đề là câu bao quát các câu khác trong đoạn; biết hỏi câu nào bao quát, không tự mặc định câu đầu là câu chủ đề.

Trò chơi “Ghép đoạn văn”: đoạn mẫu “Cành đậu cạnh cửa sổ thay đổi từng ngày…” được viết trên thẻ rời. Cặp đôi sắp lại thẻ và kiểm tra từng câu bằng câu hỏi: nếu bỏ câu này, đoạn mất ý gì? Câu nào nói đến ý chung của cả đoạn?

Đoạn mẫu được sắp xếp đúng thứ tự; câu chủ đề là “Cành đậu cạnh cửa sổ thay đổi từng ngày.” Lí do: các câu sau đều làm rõ sự thay đổi của cành đậu theo ngày; câu “Em ghi ngày bên cạnh từng hình vẽ để khỏi nhớ lẫn.” là chi tiết hỗ trợ cho việc quan sát.

HS xác định được chủ ngữ, vị ngữ và trạng ngữ chỉ thời gian, chỉ nơi chốn; biết dùng dấu phẩy để tách trạng ngữ đứng đầu câu.

Cặp đôi phân tích hai câu trên bảng: “Bạn Hà đang đọc sách.” và “Chiều nay, tại sân trường, chúng em tập hát.” Hoàn thành Phiếu học tập số 2. Hỏi Ai/cái gì? để tìm chủ ngữ; hỏi đang làm gì/thế nào? để tìm vị ngữ; hỏi Khi nào? và Ở đâu? để tìm trạng ngữ.

Phiếu học tập số 2 hoàn thành. Đáp án: Câu 1: chủ ngữ là Bạn Hà; vị ngữ là đang đọc sách. Câu 2: trạng ngữ thời gian là Chiều nay (trả lời Khi nào?); trạng ngữ nơi chốn là tại sân trường (trả lời Ở đâu?); chủ ngữ là chúng em; vị ngữ là tập hát; có dấu phẩy tách các trạng ngữ đứng đầu câu.

HS củng cố kiến thức về mạch miêu tả, thành phần câu và trạng ngữ, đọc mẫu đoạn văn thông qua trò chơi và tự kiểm tra trên học liệu số.

Chia lớp thành hai đội. Các câu hỏi lấy từ bài tập ôn tập: (1) Mạch miêu tả chính đi theo điều gì? A. Thứ tự từng loài cây trong vườn; B. Diễn biến bọ ngựa ra đời và tản ra; C. So sánh cây chanh với những cây khác. (2) Trong câu “Đàn chim bay về tổ”, “Đàn chim” là gì và “bay về tổ” là gì? (3) “Mùa hè năm ấy” và “Trong khu vườn” là trạng ngữ chỉ loại nào? (4) Nối: “Lúc ra khỏi ổ”, “Trên sợi mảnh”, “Khi xuống cây” với các diễn biến tương ứng. (5) Đọc đoạn mẫu “Cành đậu…”: chi tiết nào cho thấy tác giả ghi theo diễn biến? A. Ghi mầm nhú, rồi hai ngày sau mở lá; B. Chỉ ghi một nhận xét chung là cây đẹp; C. Gom mọi thay đổi thành việc xảy ra một lúc.
Đáp án: (1) B; (2) Đàn chim là chủ ngữ, bay về tổ là vị ngữ; (3) Mùa hè năm ấy là trạng ngữ chỉ thời gian, Trong khu vườn là trạng ngữ chỉ nơi chốn; (4) Lúc ra khỏi ổ – bọ ngựa non lách ra từng đợt; Trên sợi mảnh – bọ ngựa non được đưa xuống; Khi xuống cây – bọ ngựa non tản ra; (5) A. Sau trò chơi, GV cho HS kiểm tra lại trên học liệu số NeoEdu.

Đội có số câu đúng nhiều hơn là đội thắng; HS nêu được đáp án kèm căn cứ, ví dụ: “Em chọn B vì bài tả diễn biến bọ ngựa ra đời.” HS ghi số câu đúng khi làm bài tập tương tác trên NeoEdu.

HS trình bày được một ý trong ngữ liệu trong khoảng 1 phút, có chi tiết minh họa, phát âm rõ và biết trả lời câu hỏi của bạn.

Mỗi HS chọn một ý trong ngữ liệu “Trứng bọ ngựa nở” (ví dụ: quan sát giúp viết sinh động; bọ ngựa được đưa xuống bằng sợi mảnh). HS trình bày trong 1 phút trước bạn trong cặp, rồi bạn hỏi: “Chi tiết nào giúp bạn nghĩ vậy?”. Khi ôn đọc thuộc thơ, dùng đoạn thơ trong sách Tiếng Việt 4 hoặc sách hợp pháp, ghi riêng nhan đề và tác giả; không học thuộc lời tóm tắt này như thơ.

Bài nói 1 phút có thông tin đúng, nêu được ít nhất một chi tiết từ ngữ liệu; người nghe trả lời được câu hỏi “Chi tiết nào giúp bạn nghĩ vậy?”.

HS viết được đoạn văn quan sát một biến đổi nhỏ của cây hoặc con vật có câu chủ đề rõ; góp ý được cho bạn và tự sửa bài.

HS viết một đoạn văn 4 đến 6 câu về biến đổi nhỏ của cây hoặc con vật mà em quan sát được, có câu chủ đề rõ, lùi đầu dòng khi bắt đầu đoạn. Đổi bài với bạn, nêu một điểm rõ và một chỗ cần bổ sung, dùng bút màu khác để sửa. Có thể làm bài tập này ở nhà nếu chưa kịp viết trên lớp. Tham khảo Phiếu học tập số 3 là bảng tiêu chí: đúng kiểu bài, chi tiết có căn cứ, bố cục và liên kết, câu và chính tả.

Đoạn văn của HS có câu chủ đề rõ và các chi tiết theo diễn biến; phiếu góp ý ghi một điểm rõ và một chỗ cần bổ sung; bài sửa có màu khác để nhận ra phần thay đổi. Gợi ý khi chấm: đúng yêu cầu 3 phần, chi tiết và ý có căn cứ 3 phần, bố cục liên kết 2 phần, câu từ chính tả 2 phần; chấp nhận cách viết khác hợp lí.