NeoEdu
Giáo án Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 9. Ôn tập và đánh giá giữa học kì 2

Giáo án Bài 1. Tiết 1, 2 (trang 70, 71)

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được chủ ngữ là thành phần chính nêu đối tượng được nói đến, thường là danh từ hoặc cụm danh từ có thể gồm nhiều từ.
  • Xác định được vị ngữ nêu hoạt động, trạng thái hoặc đặc điểm của đối tượng và phân biệt được với chủ ngữ.
  • Giải thích được trạng ngữ bổ sung hoàn cảnh (thời gian, nơi chốn, nguyên nhân, mục đích, phương tiện) và nhận biết được dấu phẩy ngăn trạng ngữ đứng đầu câu với phần sau.
  • Viết đúng chính tả bốn khổ thơ đầu trong bài nghe–viết, viết hoa đúng tên đảo và đúng thanh điệu ở các tiếng khó.
  • Vận dụng được cách nêu tình cảm bằng chi tiết cụ thể để viết đoạn về một việc làm thể hiện tình thương; tự sửa bài sau góp ý.
  • Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc hiểu đúng ngữ liệu, nghe–viết đúng bốn khổ thơ, phân tích thành phần câu, viết đoạn có chi tiết và trình bày 1 phút trước bạn, trả lời được câu hỏi “Chi tiết nào giúp bạn nghĩ vậy?”.
  • Năng lực văn học: nhận biết lòng nhân ái qua hình ảnh Hải Thượng Lãn Ông và tình yêu biển đảo qua cảnh đảo, tên đảo, cảm xúc của người đến thăm trong “Cảm xúc Trường Sa”; phân biệt việc nhân vật làm với liên tưởng riêng của người đọc.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự đối chiếu bài làm với đáp án, tự tìm lỗi trong đoạn văn của mình và sửa bằng màu bút khác để nhận ra điều đã thay đổi.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp đôi, lắng nghe bạn đọc đoạn văn, nêu một điểm hay và một chỗ cần bổ sung bằng lời lẽ lịch sự, cụ thể.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS vận dụng cách xác định chủ ngữ, vị ngữ, trạng ngữ để phân tích câu mới và chọn chi tiết cụ thể làm bằng chứng cho cảm xúc của mình.

3. Phẩm chất

  • Nhân ái: thể hiện sự quan tâm, biết ơn người thân qua việc viết đoạn và thực hiện một việc giúp đỡ người thân.
  • Trách nhiệm: hoàn thành phiếu học tập, nghe–viết cẩn thận, góp ý nghiêm túc và sửa bài đến khi đạt yêu cầu.
  • Chăm chỉ: luyện đọc, luyện viết và luyện nói đều đặn, ghi lại ý kiến và bài làm đầy đủ vào vở.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Sách Tiếng Việt 4 (Kết nối tri thức với cuộc sống), tập hai, trang 70, 71 (bản sách hợp pháp để đọc bốn khổ đầu của “Cảm xúc Trường Sa”).
  • Bảng phụ hoặc slide ghi ba câu ngữ liệu, bảng phân tích thành phần câu và đề bài viết.
  • Thẻ từ ghi các thành phần câu: Chủ ngữ, Vị ngữ, Trạng ngữ (mỗi nhóm một bộ).
  • Phiếu học tập số 1 và số 2 đã in đủ cho các cặp.
  • Máy chiếu hoặc bảng tương tác để chiếu bài tập trắc nghiệm, nối và sắp xếp.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/4/vietnamese/on-tap-giua-ki-2-tiet-1-2), dùng ở hoạt động luyện tập.
  • Đồng hồ hoặc đồng hồ điện tử để theo dõi thời gian từng hoạt động.

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 4, tập hai, trang 70, 71.
  • Vở ô li, bút chì, bút mực xanh (viết bài) và bút màu khác (sửa bài sau góp ý).
  • Thẻ từ hoặc phiếu học tập số 1 để nối thành phần câu với bạn.
  • Bút dạ hoặc bút màu để gạch chân trong câu.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Khởi động: Chuyện của yêu thương

Mục tiêu

Gợi nhớ chủ điểm Sống để yêu thương và tạo tâm thế cho tiết ôn tập.

Nội dung

GV đặt câu hỏi gợi mở: “Em nhớ có ai đã làm điều gì để giúp em khi em gặp khó khăn?”. HS nói 1–2 câu về một việc làm thể hiện tình thương mà em nhớ nhất, không cần viết.

Sản phẩm dự kiến

Khoảng 3 đến 5 câu nói của HS về việc làm thể hiện tình thương; HS nhắc được tên chủ điểm Sống để yêu thương.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu câu hỏi khởi động và mời cả lớp suy nghĩ 30 giây. GV nói: “Hôm nay chúng ta ôn lại chủ điểm yêu thương, nghe–viết và phân tích câu.”

    Học sinh

    HS lắng nghe, suy nghĩ về một việc làm thể hiện tình thương mà em nhớ.

  2. Giáo viên

    GV mời 3 đến 4 HS kể ngắn. Gợi ý: “Ai đã làm gì cho em? Lúc đó em cảm thấy thế nào?”.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Mẹ nấu cháo khi em bị ốm, em thấy ấm lòng.” “Cô giáo dặn em ở lại đọc sách khi trời mưa, em rất biết ơn.”

  3. Giáo viên

    GV khen ngợi, nhận xét và dẫn vào bài: “Những việc làm thể hiện tình thương thường được kể bằng câu có đủ chủ ngữ, vị ngữ và có thể có trạng ngữ. Hôm nay chúng ta cùng ôn lại.”

    Học sinh

    HS ghi tên bài vào vở: Ôn tập và đánh giá giữa học kì 2 – Bài 1.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Nhận diện chủ ngữ, vị ngữ và trạng ngữ

Mục tiêu

Hệ thống hoá kiến thức về chủ ngữ, vị ngữ, trạng ngữ; biết dùng câu hỏi “Ai/cái gì?”, “Làm gì?”, “Khi nào?”, “Ở đâu?” để tìm thành phần.

Nội dung

Hoạt động theo cặp đôi kết hợp trò chơi ghép thẻ. Mỗi cặp làm Phiếu học tập số 1 với ba câu: “Những bạn nhỏ trong tổ em cùng đọc sách.”; “Sáng nay, chúng em thăm thư viện.”; “Đàn cò trắng bay qua cánh đồng.” Trước hết tìm nòng cốt Ai/cái gì – làm gì/thế nào, sau đó xét phần thêm thời gian, nơi chốn, lí do, mục đích. Chủ ngữ là cả nhóm từ trả lời “Ai/cái gì?” thực hiện hoạt động.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn thành: “Những bạn nhỏ trong tổ em” là chủ ngữ, “cùng đọc sách” là vị ngữ, không có trạng ngữ; “Sáng nay” là trạng ngữ, “chúng em” là chủ ngữ, “thăm thư viện” là vị ngữ; “Đàn cò trắng” là chủ ngữ, “bay qua cánh đồng” là vị ngữ, không có trạng ngữ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu ba câu ngữ liệu và giải thích cách làm: “Hãy hỏi Ai/cái gì? để tìm chủ ngữ, rồi hỏi làm gì? để tìm vị ngữ, cuối cùng xét Sáng nay, ở đâu, vì sao để tìm trạng ngữ.” GV phát Phiếu học tập số 1 và thẻ từ cho các cặp.

    Học sinh

    HS đọc thầm ba câu, lắng nghe cách đặt câu hỏi và chuẩn bị bút dạ để gạch chân.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, gợi ý khi nhóm lúng túng: “Em hỏi cả nhóm từ nào trả lời được ai đang làm việc gì?”. GV kiểm tra nhanh một số cặp.

    Học sinh

    Cặp đôi thảo luận, đặt thẻ “Chủ ngữ” trước nhóm từ trả lời câu hỏi Ai/cái gì?. HS trả lời dự kiến: “Chủ ngữ là Những bạn nhỏ trong tổ em, không chỉ là bạn, vì cả nhóm từ mới nêu đúng đối tượng.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp đọc kết quả, các cặp khác đối chiếu và góp ý. GV ghi kết quả lên bảng phụ.

    Học sinh

    Đại diện cặp đọc: “Sáng nay là trạng ngữ vì cho biết khi nào chúng em thăm thư viện; chủ ngữ là chúng em, vị ngữ là thăm thư viện.”

  4. Giáo viên

    GV chốt kiến thức: chủ ngữ nêu đối tượng được nói đến, thường là danh từ hoặc cụm danh từ; vị ngữ nêu hoạt động, trạng thái hoặc đặc điểm; trạng ngữ bổ sung hoàn cảnh và thường ngăn với phần sau bằng dấu phẩy khi đứng đầu câu. GV nhấn mạnh: “Nòng cốt của câu là chủ ngữ và vị ngữ; trạng ngữ chỉ thêm thông tin.”

    Học sinh

    HS sửa lại phiếu nếu sai, ghi kết luận ngắn vào vở: chủ ngữ – vị ngữ – trạng ngữ.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Nghe–viết bốn khổ thơ đầu và tên riêng

Mục tiêu

Viết đúng chính tả bốn khổ thơ đầu trong “Cảm xúc Trường Sa”, viết hoa đúng tên đảo và chú ý thanh điệu ở các tiếng dễ sai.

Nội dung

Nghe–viết bốn khổ đầu của “Cảm xúc Trường Sa” theo bản sách hợp pháp ở trang 70. GV đọc từng cụm từ, từng dòng thơ; HS viết vào vở. Sau đó cặp đôi đổi vở, soát lỗi chính tả, đặc biệt các tên riêng và thanh điệu. Lưu ý: cảm xúc trong bài thơ là tình cảm, không phải thông tin địa lí; chỉ rèn đúng chính tả và tên riêng.

Sản phẩm dự kiến

Bài nghe–viết bốn khổ đầu ít lỗi chính tả; tên đảo viết hoa đúng quy tắc; HS nêu được ít nhất hai tiếng cần chú ý thanh điệu hoặc phụ âm đầu.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu: “Các em mở sách trang 70, đọc thầm bốn khổ đầu. Chú ý tên đảo viết hoa và các tiếng có dấu hỏi, dấu ngã.” GV đọc mẫu một lượt.

    Học sinh

    HS mở sách, đọc thầm và chuẩn bị vở ô li, ghi tên bài viết.

  2. Giáo viên

    GV đọc từng cụm 2 đến 3 lần, dừng đủ để HS viết. Sau khi viết xong, GV đọc lại toàn bài một lượt để HS tự soát. Gợi ý: “Tên riêng viết hoa chữ cái đầu của mỗi tiếng.”

    Học sinh

    HS viết theo lời đọc. Khi viết xong, cặp đôi đổi vở, soát lỗi bằng cách đối chiếu với sách. HS trả lời dự kiến: “Em viết hoa tên đảo vì đó là tên riêng.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS đọc tên riêng và nêu tiếng khó đã viết đúng; ghi lên bảng những lỗi phổ biến (nếu có).

    Học sinh

    HS đọc tên riêng, nêu tiếng khó: “Em phải viết đúng dấu hỏi trong tiếng này.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét chung và nhắc: “Khi nghe–viết, các em cần chú ý tên riêng và thanh điệu. Cảm xúc trong thơ không phải là thông tin địa lí, chúng ta chỉ viết đúng chữ.”

    Học sinh

    HS sửa lỗi trong vở bằng bút màu khác, ghi lại tiếng đã sửa.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Luyện tập thành phần câu và đọc hiểu

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức về chủ ngữ, vị ngữ, trạng ngữ và nội dung ngữ liệu để làm bài tập trắc nghiệm, nối và sắp xếp.

Nội dung

Làm các bài tập đã cho: (1) Chọn cách đúng khi tìm thành phần câu. (2) Chủ ngữ của “Đàn cò trắng bay qua cánh đồng”. (3) Trạng ngữ của “Sáng nay, lớp em trồng cây”. (4) Nối chủ ngữ, vị ngữ, trạng ngữ với vai trò tương ứng. (5) Sắp xếp mạch nội dung khi phân tích câu. (6) Đọc mẫu mới và tìm lí do người viết thấy biết ơn. Dùng bài tương tác trên NeoEdu để kiểm tra nhanh.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Câu 1 – C (tìm đối tượng và điều được nói về đối tượng); câu 2 – B (Đàn cò trắng); câu 3 – A (Sáng nay); câu 4 – Chủ ngữ nêu đối tượng được nói tới, vị ngữ nêu hoạt động, trạng thái hoặc đặc điểm, trạng ngữ thêm thông tin hoàn cảnh; câu 5 – nhận đối tượng, tìm hoạt động hoặc đặc điểm, xét phần bổ sung hoàn cảnh; câu 6 – đúng (trạng ngữ có thể bổ sung thời gian hoặc nơi chốn); câu 7 – B (chị chăm sóc và sẵn lòng chờ cùng đọc truyện).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu các câu hỏi lên bảng và hướng dẫn cách làm: “Đọc kĩ câu, xác định nòng cốt trước, rồi mới xét phần thêm vào.” GV mở bài tập tương tác trên NeoEdu cho HS làm nhanh.

    Học sinh

    HS lấy vở, đọc đề và chuẩn bị đáp án.

  2. Giáo viên

    GV cho HS làm cá nhân trong 4 phút, sau đó mời HS làm trên bảng tương tác. GV quan sát và hỗ trợ những HS còn nhầm chủ ngữ với trạng ngữ.

    Học sinh

    HS làm bài. Trả lời dự kiến: “Đàn cò trắng là chủ ngữ vì nó trả lời câu hỏi đối tượng nào bay.” “Sáng nay là trạng ngữ vì cho biết thời gian.”

  3. Giáo viên

    GV mời HS đọc đáp án từng câu, yêu cầu HS giải thích bằng cách chỉ vào câu hỏi Ai/cái gì? hoặc khi nào?.

    Học sinh

    HS đọc đáp án và giải thích. Ví dụ: “Câu 7 chọn B vì đoạn văn nói chị chăm sóc và chờ cùng em đọc truyện.”

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án và nhấn mạnh: “Đáp án phải dựa vào ngữ liệu, không đoán theo cảm tính.” GV yêu cầu HS sửa phần làm sai bằng bút màu khác.

    Học sinh

    HS đối chiếu đáp án, sửa lỗi và ghi kết quả vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 13 phút

Viết đoạn nêu tình cảm và đổi bài góp ý

Mục tiêu

Viết được đoạn nêu tình cảm về một việc làm thể hiện tình thương, dùng chi tiết cụ thể làm bằng chứng; biết góp ý và tự sửa bài.

Nội dung

Đề bài: Viết đoạn về một việc làm thể hiện tình thương, nêu cảm xúc bằng chi tiết. Dàn ý gợi ý: nêu em dành tình cảm cho ai và vì sao; chọn một hai kỉ niệm hoặc hành động cụ thể; nói cảm xúc vừa đủ mức; kết đoạn bằng mong muốn hoặc việc em sẽ làm. Tham khảo mẫu: “Hôm em bị mệt, chị đặt cốc nước bên bàn và nhắc em nghỉ. Chị còn nói sẽ chờ để cùng em đọc nốt quyển truyện. Em thấy sự chăm sóc không nhất thiết là món quà lớn. Nhớ tiếng chị hỏi thăm, em vừa vui vừa biết ơn. Em muốn đáp lại bằng việc giúp chị dọn góc học tập.” HS viết đoạn của riêng mình, không chép nguyên mẫu. Sau đó đổi bài với bạn, nêu một điểm rõ và một chỗ cần bổ sung, sửa bằng màu bút khác. Phiếu học tập số 2 dùng để góp ý.

Sản phẩm dự kiến

Đoạn văn 4 đến 5 câu có ít nhất một chi tiết cụ thể; Phiếu học tập số 2 có một nhận xét điểm rõ và một gợi ý bổ sung; bài sửa có phần thay đổi được đánh dấu bằng màu khác.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu đề bài và dàn ý. GV nói: “Các em viết đoạn của riêng mình, nêu rõ tình cảm dành cho ai và chọn một chi tiết làm bằng chứng. Tránh chỉ lặp lại em rất yêu quý nhiều lần.”

    Học sinh

    HS đọc đề, chọn một việc làm thể hiện tình thương để viết; nêu nhanh ý muốn viết.

  2. Giáo viên

    GV cho HS viết trong 7 phút, nhắc HS dùng từ cảm xúc vừa đủ. Sau đó GV hướng dẫn đổi bài với bạn cùng bàn và điền Phiếu học tập số 2.

    Học sinh

    HS viết đoạn vào vở. Khi đổi bài, HS đọc, ghi vào phiếu một điểm rõ và một chỗ cần bổ sung. Trả lời dự kiến: “Chi tiết cốc nước giúp người đọc hiểu được sự chăm sóc của chị.” “Bạn nên nói rõ vì sao em biết ơn.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS đọc đoạn văn và nêu góp ý đã nhận từ bạn; GV nhận xét chung về chi tiết và cách nêu cảm xúc.

    Học sinh

    HS đọc đoạn và trình bày góp ý. HS sửa bài bằng bút màu khác, đánh dấu chỗ thay đổi.

  4. Giáo viên

    GV nhắc: “Nhận xét cần có chi tiết, không lặp từ cảm xúc. Chỉ thay đổi phần nào thấy cần để bài rõ ý hơn.” GV thu một số bài để nhận xét thêm.

    Học sinh

    HS hoàn thiện bài, ghi nhớ hai điều cần làm khi nhận xét bài bạn.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 12 phút

Trình bày và thực hành yêu thương

Mục tiêu

Trình bày được một ý trong ngữ liệu hoặc bài viết trước bạn bằng lời nói rõ ràng; thực hành việc làm thể hiện tình thương ở nhà.

Nội dung

Mỗi HS chọn một ý trong ngữ liệu hoặc trong đoạn văn của mình, trình bày trong 1 phút trước bạn cùng bàn, rồi trả lời câu hỏi “Chi tiết nào giúp bạn nghĩ vậy?”. Sau đó HS đăng kí một việc làm thể hiện tình thương ở nhà (ví dụ: giúp người thân dọn góc học tập, nhắc người thân nghỉ ngơi) và ghi lại vào vở nhật kí.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS trình bày được một ý kèm chi tiết làm bằng chứng; cam kết một việc làm cụ thể để thực hiện ở nhà và ghi trong vở nhật kí.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu: “Chọn một ý, trình bày trong 1 phút, rõ tiếng, ngắt nghỉ đúng. Bạn nghe sẽ hỏi lại một câu.” GV làm mẫu 30 giây.

    Học sinh

    HS lắng nghe mẫu, chọn ý và chuẩn bị 1 phút nói.

  2. Giáo viên

    GV chia cặp đôi, cho các em trình bày lần lượt. GV đi quanh lớp, nghe một số cặp và nhắc những HS nói quá nhanh.

    Học sinh

    HS trình bày và trả lời bạn. Trả lời dự kiến: “Em chọn việc chị đặt cốc nước, vì đoạn văn có chi tiết chị nhắc em nghỉ.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 đến 3 HS trình bày trước lớp, nhận xét về cách nói và cách nêu chi tiết.

    Học sinh

    HS trình bày trước lớp và nêu việc sẽ làm ở nhà.

  4. Giáo viên

    GV khen ngợi và kết luận: “Yêu thương được thể hiện bằng việc làm cụ thể. Các em hãy thực hiện điều đã hứa ở nhà.”

    Học sinh

    HS ghi việc sẽ làm vào vở nhật kí và lắng nghe nhận xét.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc ba câu sau, xác định chủ ngữ, vị ngữ và trạng ngữ (nếu có):

  • Câu 1: Những bạn nhỏ trong tổ em cùng đọc sách.
  • Câu 2: Sáng nay, chúng em thăm thư viện.
  • Câu 3: Đàn cò trắng bay qua cánh đồng.
    Gợi ý: Hỏi Ai/cái gì? để tìm chủ ngữ; hỏi làm gì? để tìm vị ngữ; hỏi khi nào, ở đâu, vì sao để tìm trạng ngữ.
    Bảng cần điền:
  • Câu | Chủ ngữ | Vị ngữ | Trạng ngữ
  • Câu 1 | …… | …… | ……
  • Câu 2 | …… | …… | ……
  • Câu 3 | …… | …… | ……

Phiếu học tập số 2

Đề bài: Viết đoạn về một việc làm thể hiện tình thương, nêu cảm xúc bằng chi tiết.
Phiếu góp ý dành cho bạn:

  • Điểm rõ nhất của đoạn văn: ……
  • Chỗ cần bổ sung hoặc làm rõ hơn: ……
  • Chi tiết em thích nhất và vì sao: ……
  • Tự kiểm tra: đoạn nêu rõ tình cảm dành cho ai? Có chi tiết cụ thể làm bằng chứng? Có kết đoạn bằng mong muốn hoặc việc sẽ làm?

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thiện đoạn văn về việc làm thể hiện tình thương; sửa phần đã góp ý bằng bút màu khác và chép lại bài vào vở.
  • Đọc lại bốn khổ đầu của “Cảm xúc Trường Sa” trong sách Tiếng Việt 4 trang 70; không học thuộc lời tóm tắt như thơ.
  • Làm lại các câu trắc nghiệm về chủ ngữ, vị ngữ, trạng ngữ trên trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/4/vietnamese/on-tap-giua-ki-2-tiet-1-2), tự kiểm tra đáp án.
  • Thực hiện một việc làm thể hiện tình thương ở nhà như đã hứa và ghi lại trong vở nhật kí ba câu: việc đã làm, người được giúp, cảm xúc của em.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.