Giáo án Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 3. Ôn tập và đánh giá giữa học kì 1

Giáo án Bài 2. Tiết 3, 4 (trang 70, 71)

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Đọc thuộc lòng được bài thơ đã học trong SGK, đọc đúng nhịp thơ và rõ ràng.
  • Nêu được câu chủ đề và các câu chi tiết trong một đoạn văn, nhận ra câu chủ đề có thể đứng ở đầu hoặc cuối đoạn.
  • Nhận biết được động từ chỉ hoạt động, động từ chỉ trạng thái trong câu và trong ngữ cảnh cụ thể.
  • Vận dụng được cách tra từ điển theo thứ tự chữ cái để tìm cách viết và nghĩa của từ phù hợp với câu đang đọc.
  • Viết được đoạn văn 4–5 câu có câu chủ đề và ít nhất 3 động từ, đúng quy cách lùi đầu dòng và xuống dòng khi kết thúc đoạn.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc thuộc thơ và đọc hiểu đoạn văn; nói trình bày một ý kiến kèm chi tiết minh chứng; viết đoạn văn có câu chủ đề và động từ chỉ hoạt động, trạng thái.
  • Năng lực văn học: nhận ra hình tượng nhân vật (gà, trẻ miền núi) bước qua giới hạn để mở rộng hiểu biết về thế giới; liên hệ cảm nhận của bản thân khi đọc thơ và viết văn.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: Tự ôn lại kiến thức đã học, tự đối chiếu bài làm với đáp án và tự sửa lỗi sau góp ý của bạn.
  • Giao tiếp và hợp tác: Trao đổi theo cặp, theo nhóm; đổi bài và góp ý cho bạn bằng một nhận xét cụ thể, lịch sự.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Chọn chi tiết phù hợp để chứng minh ý kiến; viết đoạn văn về một trải nghiệm của bản thân theo cách riêng.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: tích cực ôn tập, luyện đọc thuộc thơ và hoàn thành đầy đủ các bài tập.
  • Trách nhiệm: nghiêm túc góp ý cho bạn, sửa bài theo góp ý và hoàn thành bài viết ở nhà.
  • Trung thực: đối chiếu đáp án và nhận lỗi của mình; chỉ nhận xét dựa trên chi tiết có trong bài viết của bạn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Sách giáo khoa Tiếng Việt 4, tập một (trang 70, 71).
  • Bảng phụ hoặc slide ghi ngữ liệu: đoạn văn mẫu “Buổi quan sát vườn trường…” và các câu hỏi ôn tập.
  • Thẻ màu hoặc phiếu in để tổ chức mảnh ghép và trò chơi.
  • Bút dạ, băng dính nam châm để gắn thẻ lên bảng.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/4/vietnamese/on-tap-giua-ki-1-tiet-3-4). Dùng ở hoạt động Luyện tập để HS tự kiểm tra đáp án.

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 4, tập một.
  • Vở ghi, bút chì, bút màu đỏ và xanh (dùng để sửa bài và đánh dấu sửa đổi).
  • Từ điển tiếng Việt (nếu có) hoặc bảng chữ cái để tra từ.
  • Phiếu học tập số 1 và số 2 do GV phát.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ai bước qua giới hạn để biết thêm thế giới?

Mục tiêu

Huy động kiến thức nền về hai bài đọc đã học và tạo hứng thú ôn tập.

Nội dung

Trò chơi “Đoán nhân vật”: GV đọc từng gợi ý ngắn về con gà trong quả trứng và trẻ em miền núi trên đường đến lớp; HS giơ thẻ đoán tên bài đọc và nhân vật.

Sản phẩm dự kiến

HS gọi đúng tên hai bài đọc “Bầu trời trong quả trứng” và “Gặt chữ trên non”, nêu được nhân vật bước ra ngoài giới hạn để biết thêm điều mới.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu luật chơi: “Cô đọc gợi ý, các em giơ thẻ đoán bài đọc. Ai đoán đúng và giải thích được vì sao thì được cộng điểm nhóm.” Sau đó GV đặt câu hỏi: “Nhân vật trong hai bài đã làm gì để biết thêm thế giới?”

    Học sinh

    HS lắng nghe luật chơi, lấy thẻ đoán và chuẩn bị trả lời.

  2. Giáo viên

    GV đọc lần lượt 3–4 gợi ý, ví dụ: “Nhân vật sống trong một thế giới nhỏ hẹp, rồi lần đầu thấy bầu trời rộng.” Mời HS giơ thẻ và nói lý do.

    Học sinh

    HS giơ thẻ, trả lời dự kiến: “Đó là bài Bầu trời trong quả trứng, con gà bước ra thấy bầu trời rộng.”

  3. Giáo viên

    GV chốt: “Trong cả hai bài, nhân vật đều bước qua giới hạn để biết thêm thế giới. Đây là ý chính để chúng ta ôn tập hôm nay.”

    Học sinh

    HS nhắc lại ý chính và mở vở ghi tựa đề bài ôn tập.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Đọc thuộc thơ và nhận diện đoạn văn, câu chủ đề

Mục tiêu

Ôn lại cách đọc thuộc thơ đúng nhịp và nhận ra cấu trúc đoạn văn gồm câu chủ đề và câu chi tiết.

Nội dung

Kĩ thuật mảnh ghép: Nhóm 4 HS. Các nhóm nhận Phiếu học tập số 1 gồm: (1) đọc thuộc một khổ thơ đã học trong SGK, giữ nhịp thơ; (2) đọc đoạn mẫu “Buổi quan sát vườn trường…”, tìm câu chủ đề và các câu chi tiết; (3) giải thích vì sao không ghép các câu về nhiều việc không liên quan vào cùng một đoạn.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 đã điền: khổ thơ đọc thuộc đúng nhịp; câu chủ đề của đoạn mẫu là “Buổi quan sát vườn trường giúp em hiểu thêm về chiếc lá.”; các câu còn lại là chi tiết làm rõ ý đó.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chia lớp thành các nhóm 4, phát Phiếu học tập số 1. Nêu yêu cầu: “Trong nhóm, mỗi bạn nhận một nhiệm vụ. Sau đó các bạn sẽ chia sẻ với bạn của nhóm khác (mảnh ghép).” Hướng dẫn: đọc thuộc phải giữ đúng nhịp thơ, không đọc thành văn xuôi.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, chia nhiệm vụ trong nhóm và đọc thầm yêu cầu.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Khi đọc thuộc thơ, em nên ngắt nghỉ ở đâu để giữ nhịp?” và “Vì sao câu chủ đề cần bao quát được các câu còn lại?” GV đi quanh lớp hỗ trợ các nhóm đang thảo luận.

    Học sinh

    HS làm việc nhóm: đọc thuộc khổ thơ, gạch chân câu chủ đề. Dự kiến trả lời: “Em ngắt nghỉ sau mỗi dòng thơ để giữ nhịp; câu chủ đề nêu ý chung nên các câu sau đều liên quan đến ý đó.”

  3. Giáo viên

    GV tổ chức mảnh ghép: HS cùng nhiệm vụ tụ lại thành nhóm chuyên gia, rồi quay về nhóm gốc chia sẻ. GV mời 2 nhóm trình bày trước lớp.

    Học sinh

    HS chia sẻ kết quả, lắng nghe và bổ sung. Dự kiến: “Câu chủ đề là câu ‘Buổi quan sát vườn trường giúp em hiểu thêm về chiếc lá.’ Các câu sau kể việc nhìn, nhặt, hỏi, ghi lại.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Đoạn văn gồm câu chủ đề nêu ý bao quát và các câu chi tiết làm rõ ý đó. Câu chủ đề có thể ở đầu hoặc cuối đoạn. Khi đọc thuộc thơ, cần giữ nhịp thơ, không tập nhịp bằng lời tóm tắt.”

    Học sinh

    HS ghi ý chốt vào vở, sửa phiếu nếu cần.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 12 phút

Hệ thống hoá động từ và cách tra từ điển

Mục tiêu

Phân biệt động từ chỉ hoạt động và chỉ trạng thái; biết tra từ điển theo thứ tự chữ cái và chọn nghĩa phù hợp với câu.

Nội dung

Thảo luận cặp đôi: phân loại các từ đọc, chạy, trồng, lo lắng, yêu, nhớ; tìm động từ trong câu “Bà tưới cây, em đứng nhìn”; sắp xếp các từ bạn, cây, đò, hoa theo thứ tự chữ cái; giải thích vì sao phải chọn nghĩa của từ “gồ ghề” phù hợp câu đang đọc.

Sản phẩm dự kiến

Bảng phân loại đúng: hoạt động gồm đọc, chạy, trồng; trạng thái gồm lo lắng, yêu, nhớ. Trong câu mẫu, các động từ là tưới, đứng, nhìn. Thứ tự tra từ: bạn → cây → đò → hoa.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết lên bảng các từ đọc, chạy, trồng, lo lắng, yêu, nhớ và câu “Bà tưới cây, em đứng nhìn”. Hỏi: “Từ nào chỉ việc con người làm, từ nào chỉ cảm xúc hay trạng thái bên trong?”

    Học sinh

    HS suy nghĩ, chia cặp để thảo luận.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn tra từ điển: “Tìm theo chữ cái của tiếng đầu, đọc trọn mục từ, không chỉ nhìn một dòng gần giống.” GV nêu ví dụ “gồ ghề”: “Nghĩa của từ này là gì? Có phải là rất rộng không?”

    Học sinh

    HS làm việc cặp đôi và điền kết quả vào phiếu. Dự kiến: “Đọc, chạy, trồng là hoạt động; lo lắng, yêu, nhớ là trạng thái. ‘Gồ ghề’ nghĩa là bề mặt không bằng phẳng, không phải rất rộng.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp trình bày, các cặp khác nhận xét. GV hỏi thêm: “Từ ‘nhìn’ trong câu mẫu thuộc loại nào?”

    Học sinh

    HS trình bày và nhận xét. Dự kiến: “Nhìn là động từ chỉ hoạt động, cho biết việc em đang làm.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Động từ chỉ hoạt động hoặc trạng thái. Cần nhận diện từ trong ngữ cảnh. Khi tra từ điển, đọc trọn mục từ và chọn nghĩa đúng với câu.”

    Học sinh

    HS ghi ý chốt vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Luyện tập trắc nghiệm và sắp xếp kiến thức

Mục tiêu

Củng cố kiến thức về câu chủ đề, động từ, từ điển và chiến lược đọc hiểu qua các bài tập có đáp án.

Nội dung

Làm Phiếu học tập số 2 gồm các câu hỏi trắc nghiệm và sắp xếp. Sau khi làm, HS đối chiếu với đáp án và tự chữa lỗi. GV có thể cho HS luyện thêm trên học liệu số NeoEdu.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 đã làm đúng. Đáp án: Câu 1: C (mở thêm hiểu biết, cuộc sống). Câu 2: Đúng. Câu 3: C (nhớ là trạng thái). Câu 4: bạn → cây → đò → hoa. Câu 5: B (Buổi quan sát vườn trường giúp em hiểu thêm về chiếc lá.).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 2 và nêu yêu cầu: “Làm cá nhân trong 8 phút, sau đó đổi chéo với bạn cùng bàn để đối chiếu.”

    Học sinh

    HS làm bài cá nhân.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, gợi ý khi HS lúng túng: “Em hãy đọc lại lời tóm tắt, tìm từ khoá rồi so với đáp án A, B, C.”

    Học sinh

    HS làm bài và đối chiếu. Dự kiến: “Em chọn C vì hai bài đều nói về mở thêm hiểu biết và cuộc sống mới.”

  3. Giáo viên

    GV đọc đáp án từng câu, mời HS giải thích lựa chọn. Với câu 5, GV hỏi: “Vì sao câu này nêu được ý bao quát của đoạn?”

    Học sinh

    HS trả lời. Dự kiến: “Câu đó nói về việc chính của cả đoạn, các câu sau làm rõ việc ấy.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Câu chủ đề nêu ý bao quát; động từ gọi hoạt động hoặc trạng thái; khi tra từ, phải đọc trọn mục từ.” GV nhận xét kết quả chung của lớp.

    Học sinh

    HS sửa bài sai bằng bút màu khác và ghi nhớ lỗi thường gặp.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 18 phút

Viết đoạn văn về một lần khám phá và góp ý đổi bài

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức đoạn văn, câu chủ đề và động từ để viết một đoạn văn có căn cứ; biết góp ý và tự sửa bài.

Nội dung

Đề: Viết đoạn 4–5 câu về một lần khám phá, có câu chủ đề và ít nhất 3 động từ. Sau khi viết, HS đổi bài với bạn cùng bàn, nêu một điểm rõ và một chỗ cần bổ sung, rồi tự sửa bằng bút màu khác. Tiêu chí tham khảo: đúng yêu cầu kiểu bài; chi tiết có căn cứ; bố cục và liên kết; câu, từ, chính tả.

Sản phẩm dự kiến

Một đoạn văn 4–5 câu có câu chủ đề, ít nhất 3 động từ, lùi đầu dòng và xuống dòng khi kết thúc; một nhận xét góp ý cho bạn và phần chỉnh sửa có màu khác. Có thể tham khảo mẫu “Buổi quan sát vườn trường giúp em hiểu thêm về chiếc lá.” Chấp nhận cách viết khác hợp lí.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu đề và các tiêu chí đánh giá. Nhắc: “Câu chủ đề nêu ý chung, các câu sau phải có chi tiết liên quan. Đừng ghép các việc không liên hệ vào cùng một đoạn.”

    Học sinh

    HS đọc đề, chọn một lần khám phá của bản thân và viết nháp.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Em đã dùng những động từ nào để kể hoạt động? Câu nào là câu chủ đề?” GV nhắc HS lùi đầu dòng khi bắt đầu đoạn.

    Học sinh

    HS viết đoạn văn, sau đó đổi bài với bạn. Dự kiến: “Câu chủ đề của em là ‘Hôm qua em cùng bạn khám phá con suối sau trường.’ Các động từ là đi, nhặt, quan sát.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS đọc đoạn văn của mình, các bạn nhận xét theo tiêu chí và nêu một điểm rõ, một chỗ cần bổ sung.

    Học sinh

    HS đọc, nhận xét bạn. Dự kiến: “Đoạn của bạn có câu chủ đề rõ; em đề nghị bổ sung chi tiết về màu sắc của lá.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Đoạn văn tốt là đoạn có câu chủ đề và chi tiết đúng ý. Hãy tự sửa theo góp ý và viết lại một bản sạch ở nhà.” GV thu một số bài để nhận xét.

    Học sinh

    HS sửa bài bằng bút màu khác, đánh dấu chỗ thay đổi và ghi vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ 1: Đọc thuộc lòng một khổ thơ đã học trong SGK, giữ đúng nhịp thơ.
Nhiệm vụ 2: Đọc đoạn văn “Buổi quan sát vườn trường giúp em hiểu thêm về chiếc lá. Em nhìn đường gân rồi so sánh hai mặt lá. Hà nhặt một chiếc lá rụng để cả nhóm cùng xem. Chúng em ghi lại điều khác nhau và hỏi cô tên cây. Nhờ quan sát, em thấy góc vườn quen cũng có nhiều điều mới.”

  • Câu chủ đề là: ……………………
  • Các câu chi tiết là: ……………………
    Nhiệm vụ 3: Vì sao câu chủ đề cần bao quát được các câu còn lại?
    Nhiệm vụ 4: Tìm 3 động từ trong đoạn văn và ghi rõ là động từ chỉ hoạt động hay chỉ trạng thái.

Phiếu học tập số 2

Câu 1. Điểm gần nhau của hai bài theo tóm tắt là gì?

  • A. Chỉ cùng miêu tả nơi ở chật hẹp.
  • B. Chỉ kể việc nghỉ ngơi sau ngày học.
  • C. Mở thêm hiểu biết, cuộc sống.
    Câu 2. Theo ngữ liệu, câu chủ đề cần bao quát những câu còn lại trong đoạn. Đúng hay sai?
    Câu 3. Từ chỉ trạng thái trong câu “Em nhớ bà” là:
  • A. em
  • B. bà
  • C. nhớ
    Câu 4. Sắp xếp các từ theo thứ tự chữ cái: hoa, đò, bạn, cây.
    Câu 5. Trong đoạn “Buổi quan sát vườn trường giúp em hiểu thêm về chiếc lá…”, câu nào nêu ý bao quát của đoạn?
  • A. Hà nhặt một chiếc lá rụng để cả nhóm cùng xem.
  • B. Buổi quan sát vườn trường giúp em hiểu thêm về chiếc lá.
  • C. Em nhìn đường gân rồi so sánh hai mặt lá.

Hướng dẫn về nhà

  • Viết lại đoạn văn về một lần khám phá theo góp ý của bạn, bằng bút màu khác đánh dấu chỗ đã sửa; nộp vở vào tiết sau.
  • Đọc thuộc lòng khổ thơ đã học trong SGK, luyện đọc đúng nhịp thơ trước người thân và ghi lại nhận xét của người nghe.
  • Tìm trong 2 trang sách hoặc báo em đọc được 5 động từ, ghi rõ là chỉ hoạt động hay chỉ trạng thái, và tra một từ bất kì trong từ điển để ghi lại nghĩa đúng với câu.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.