NeoEdu
Giáo án Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 12. Ôn tập và đánh giá cuối năm học

Giáo án Bài 1. Tiết 1, 2 (trang 134, 135, 136)

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được tám chủ điểm theo đúng thứ tự và giải thích được mạch hành trình đi từ nhận ra bản thân tới hiểu cộng đồng, quê hương và thế giới.
  • Ghép được bài đọc với nội dung, chi tiết hoặc việc làm tương ứng của chủ điểm.
  • Nhận biết được danh từ, động từ, tính từ qua vị trí và ý nghĩa của từ trong câu; xác định được chủ ngữ, vị ngữ bằng câu hỏi Ai/cái gì? và đang làm gì/thế nào?.
  • Viết được đoạn nêu ý kiến gồm mở đoạn, hai lí do có chi tiết minh chứng và câu kết đoạn; sửa được bài theo góp ý của bạn.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc hiểu ngữ liệu và bài tập ôn; nói trình bày 1 phút có chi tiết minh chứng; viết đoạn nêu ý kiến rõ mở đoạn, lí do và kết đoạn; nghe và phản hồi ý kiến bạn.
  • Năng lực văn học: nhận ra ý nghĩa nhân văn của các chủ điểm (trân trọng nét riêng, biết ơn người đi trước, hướng tới hòa bình); nhận xét được nét khác nhau giữa hai bài có chi tiết cụ thể.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự ôn lại tên chủ điểm, từ loại và thành phần câu; tự đối chiếu đáp án và tự sửa bài viết sau góp ý.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc nhóm, cặp đôi; trình bày ý kiến trước bạn, lắng nghe và góp ý bằng lời lẽ lịch sự, cụ thể.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS vận dụng kiến thức để phân loại từ, tìm chủ ngữ, vị ngữ và viết đoạn nêu ý kiến có căn cứ.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: hoàn thành đầy đủ phiếu học tập và đoạn viết nháp trong thời gian quy định.
  • Trách nhiệm: góp ý cho bạn nghiêm túc, chỉ ra một điểm rõ và một chỗ cần bổ sung; tự chịu trách nhiệm sửa bài sau góp ý.
  • Nhân ái: thể hiện sự trân trọng nét riêng của bạn bè và lòng biết ơn người hướng dẫn qua nhận xét và lời góp ý.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Tám thẻ chủ điểm (ghi tên: Mỗi người một vẻ; Trải nghiệm và khám phá; Niềm vui sáng tạo; Chắp cánh ước mơ; Sống để yêu thương; Uống nước nhớ nguồn; Quê hương trong tôi; Vì một thế giới bình yên).
  • Bảng phụ hoặc slide ghi câu ngữ liệu: “Lan đọc quyển sách mới”, “Đàn chim bay về tổ”, “Bạn Hà đang đọc sách”, “Bạn Nam chăm chỉ đọc sách”.
  • Bảng phụ ghi đoạn mẫu “Điều kì diệu và Người thầy đầu tiên của bố tôi…” và ba bước cấu trúc đoạn ý kiến.
  • Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm).
  • Máy chiếu hoặc bảng phụ; học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/4/vietnamese/on-tap-cuoi-nam-tiet-1-2) dùng để chiếu đáp án và kiểm tra nhanh sau hoạt động luyện tập.

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 4, tập ghi chép, vở nháp.
  • Bút chì, bút màu hai màu khác nhau (ví dụ xanh và đỏ) để sửa bài.
  • Bảng nhóm nhỏ và bút dạ (dùng cho sơ đồ trục chủ điểm).
  • Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2 (theo nhóm, cặp đôi).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Xếp thẻ hành trình tám chủ điểm

Mục tiêu

Gợi nhớ tên và thứ tự tám chủ điểm của sách Tiếng Việt 4, tạo không khí ôn tập vui vẻ.

Nội dung

GV đưa tám thẻ chủ điểm đã xáo trộn; các nhóm 4 HS xếp lại đúng thứ tự, sau đó đọc to tên từng chủ điểm.

Sản phẩm dự kiến

Dãy tám thẻ chủ điểm đúng thứ tự: Mỗi người một vẻ → Trải nghiệm và khám phá → Niềm vui sáng tạo → Chắp cánh ước mơ → Sống để yêu thương → Uống nước nhớ nguồn → Quê hương trong tôi → Vì một thế giới bình yên.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát mỗi nhóm một bộ tám thẻ đã xáo trộn và nói: “Các nhóm hãy xếp tám chủ điểm theo đúng thứ tự trong sách, trong 2 phút.”

    Học sinh

    Các nhóm nhận thẻ, thảo luận và xếp lại; HS có thể nhìn mục lục sách nếu chưa chắc.

  2. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm đọc to dãy thẻ đã xếp và quan sát các nhóm khác đối chiếu.

    Học sinh

    Đại diện nhóm đọc: “Mỗi người một vẻ, Trải nghiệm và khám phá, Niềm vui sáng tạo, Chắp cánh ước mơ, Sống để yêu thương, Uống nước nhớ nguồn, Quê hương trong tôi, Vì một thế giới bình yên.” Các nhóm khác nhận xét, bổ sung nếu sai.

  3. Giáo viên

    GV hỏi: “Hành trình tám chủ điểm đi từ đâu tới đâu?” và chốt lại mạch từ nhận ra bản thân đến hiểu cộng đồng, quê hương và thế giới.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Đi từ nhận ra bản thân tới hiểu cộng đồng, quê hương và thế giới ạ.”

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

Sơ đồ trục hành trình tám chủ điểm

Mục tiêu

Hệ thống hóa thứ tự và mạch nội dung của tám chủ điểm bằng sơ đồ trực quan.

Nội dung

Mỗi nhóm vẽ một trục thời gian gồm tám ô, ghi tên chủ điểm vào ô và đánh dấu bốn giai đoạn: nhận ra bản thân; quan hệ với người xung quanh; quê hương và cội nguồn; trách nhiệm với thế giới. Nhóm ghi thêm một từ khóa cho mỗi chủ điểm. Hoàn thành theo Phiếu học tập số 1, phần 1.

Sản phẩm dự kiến

Sơ đồ trục tám ô có tên chủ điểm, từ khóa và bốn giai đoạn đánh dấu rõ ràng trên bảng nhóm.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu nhiệm vụ: “Vẽ trục tám ô, ghi tên chủ điểm theo thứ tự, đánh dấu bốn giai đoạn và ghi một từ khóa cho mỗi chủ điểm.” GV phát Phiếu học tập số 1 phần 1.

    Học sinh

    Các nhóm nhận phiếu, phân công người viết, người vẽ, người kiểm tra thứ tự.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, gợi ý bằng câu hỏi: “Chủ điểm nào nói về bản thân? Chủ điểm nào nói về quê hương?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Mỗi người một vẻ nói về bản thân ạ.”; “Uống nước nhớ nguồn và Quê hương trong tôi nói về cội nguồn, quê hương ạ.”; “Vì một thế giới bình yên nói về trách nhiệm với thế giới ạ.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm treo sơ đồ lên bảng và giải thích mạch từ bản thân đến thế giới.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày; các nhóm khác góp ý bổ sung từ khóa.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Nhớ tên chưa đủ; cần hiểu mạch nội dung và ý nghĩa của từng chủ điểm.”

    Học sinh

    HS ghi vào vở một câu tóm tắt mạch hành trình.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 10 phút

Ghép bài với nội dung và chủ điểm

Mục tiêu

Nối được chủ điểm với nội dung, chi tiết hoặc việc làm tương ứng; biết dựa vào ngữ liệu để kết luận.

Nội dung

Cặp đôi làm Phiếu học tập số 1, phần 2: ghép từng chủ điểm với nội dung phù hợp. Ví dụ: Mỗi người một vẻ – Trân trọng nét riêng; Uống nước nhớ nguồn – Nhớ ơn người đi trước; Vì một thế giới bình yên – Hướng tới hòa bình, bảo vệ sự sống. GV nhấn mạnh: nhớ tên bài không đủ, cần nói được chi tiết và ý nghĩa.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 phần 2 đã ghép đúng ba cặp trở lên và có một câu giải thích căn cứ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu nhiệm vụ: “Ghép chủ điểm với nội dung, sau đó ghi căn cứ bằng một câu ngắn.” GV phát phiếu.

    Học sinh

    Cặp đôi đọc phiếu, thảo luận và ghép.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Vì sao em ghép Uống nước nhớ nguồn với Nhớ ơn người đi trước?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Vì chủ điểm nhắc cội nguồn, người đi trước đã giúp mình học tập và trưởng thành ạ.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp trình bày kết quả ghép; các cặp khác so sánh và sửa nếu cần.

    Học sinh

    Đại diện cặp đọc các cặp đã ghép; cả lớp đối chiếu với đáp án trên học liệu số NeoEdu.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Mỗi chủ điểm có nội dung và ý nghĩa riêng; khi nói về bài, em cần nêu được nội dung và chi tiết.”

    Học sinh

    HS sửa phiếu bằng bút màu khác nếu có chỗ ghép chưa đúng.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 10 phút

Trò chơi Ai nhanh, ai đúng: từ loại và thành phần câu

Mục tiêu

Phân loại được danh từ, động từ, tính từ trong câu; xác định được chủ ngữ và vị ngữ.

Nội dung

Mỗi nhóm nhận Phiếu học tập số 2. Một bạn đọc câu có từ in đậm, bạn kia gọi tên từ loại và nói căn cứ. Với câu “Đàn chim bay về tổ”, nhóm xác định chủ ngữ (Đàn chim) bằng câu hỏi Ai/cái gì? và vị ngữ (bay về tổ) bằng câu hỏi đang làm gì/thế nào?. Lưu ý: không kết luận từ loại chỉ dựa vào vị trí từ trong câu.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành: phân loại đúng từ trong ba câu và xác định đúng chủ ngữ, vị ngữ của hai câu.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giới thiệu luật chơi: “Bạn đọc câu, bạn kia gọi từ loại và nói căn cứ; sau đó đổi vai.” GV chiếu câu “Lan đọc quyển sách mới” làm mẫu.

    Học sinh

    HS lắng nghe luật chơi và theo dõi ví dụ mẫu.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Trong câu Lan đọc quyển sách mới, từ nào gọi người? từ nào chỉ hoạt động? từ nào nêu đặc điểm?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Lan là danh từ vì gọi người; đọc là động từ vì chỉ hoạt động; mới là tính từ vì nêu đặc điểm ạ.”

  3. Giáo viên

    GV mời 3 cặp chơi trước lớp; GV hỏi thêm câu “Bạn Hà đang đọc sách”: chủ ngữ là gì, vị ngữ là gì?

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Chủ ngữ là Bạn Hà, vị ngữ là đang đọc sách ạ.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Danh từ gọi người, vật; động từ chỉ việc làm, trạng thái; tính từ nêu đặc điểm. Chủ ngữ trả lời Ai/cái gì?; vị ngữ trả lời đang làm gì/thế nào?.”

    Học sinh

    HS ghi vào vở bảng tóm tắt ba từ loại và hai thành phần chính của câu.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Luyện tập bài tập ôn tập

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức về chủ điểm, từ loại và thành phần câu để làm đúng các bài tập 1 đến 7.

Nội dung

Các nhóm làm lần lượt bài tập 2 đến 7 trong Sách Tiếng Việt 4. Bài 1 là đọc ngữ liệu tóm tắt để nhận ra mạch ôn tập; bài 3 yêu cầu đối chiếu thông tin trong ngữ liệu, không đoán. Sau khi làm xong, GV chiếu học liệu số NeoEdu để đối chiếu.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án đúng: Bài 2: A (Uống nước nhớ nguồn). Bài 3: Sai (chủ điểm cuối nói về bình yên thế giới, không chỉ chuyện riêng). Bài 4: Nét riêng của bản thân → Tình thân, cội nguồn và quê hương → Trách nhiệm với thế giới. Bài 5: Lan – danh từ; đọc – động từ; mới – tính từ. Bài 6: Đàn chim – chủ ngữ; bay về tổ – vị ngữ. Bài 7: Mỗi người một vẻ – Trân trọng nét riêng; Uống nước nhớ nguồn – Nhớ ơn người đi trước; Vì một thế giới bình yên – Hướng tới hòa bình, bảo vệ sự sống.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu nhiệm vụ: “Làm bài 2 đến 7 trong sách; mỗi bài cần có căn cứ.” GV nhắc: “Không chọn đáp án chỉ vì đoán.”

    Học sinh

    Nhóm đọc đề, xác định yêu cầu từng bài và thảo luận.

  2. Giáo viên

    GV hỏi bài 3: “Vì sao không thể kết luận chủ điểm cuối chỉ nói về chuyện riêng của một người?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Vì ngữ liệu nói chủ điểm cuối hướng tới bình yên thế giới, không chỉ nói một người ạ.”

  3. Giáo viên

    GV mời mỗi nhóm báo cáo một bài; chiếu đáp án trên NeoEdu để cả lớp đối chiếu và sửa.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày đáp án và căn cứ; cả lớp đối chiếu, tự sửa bằng bút màu.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét và chốt những lỗi hay gặp: nhầm từ loại khi chỉ nhìn vị trí; nhớ nhan đề nhưng không nói được nội dung.

    Học sinh

    HS ghi lại các lỗi đã sửa vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Viết đoạn nêu ý kiến và đổi bài góp ý

Mục tiêu

Viết được đoạn nêu ý kiến có lí do và chi tiết minh chứng; góp ý và tự sửa bài sau góp ý.

Nội dung

HS chọn hai bài ở hai chủ điểm khác nhau, viết đoạn gồm: mở đoạn nêu rõ nhận xét; hai lí do có chi tiết minh chứng; câu kết khẳng định lại hoặc đề nghị hành động. Dùng em nghĩ, theo em, cần; không viết như mệnh lệnh. Đổi bài với bạn, nêu một điểm rõ và một chỗ cần bổ sung; sửa bằng màu khác.

Sản phẩm dự kiến

Đoạn ý kiến 4 đến 6 câu có ba phần rõ ràng; một phiếu góp ý ghi một điểm rõ và một chỗ cần bổ sung; bản sửa bằng bút màu khác.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu đoạn mẫu “Điều kì diệu và Người thầy đầu tiên của bố tôi…” và hỏi: “Đoạn này có mấy phần? Lí do đưa ra là gì?”

    Học sinh

    HS đọc mẫu và trả lời: “Có ba phần: mở đoạn, hai lí do, kết đoạn ạ.”

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu HS viết nháp trong 5 phút; nhắc dùng từ theo em, em nghĩ và chi tiết cụ thể.

    Học sinh

    HS viết đoạn nháp; có thể dùng ví dụ “Bài thứ nhất chú ý nét riêng trong nhóm bạn.”

  3. Giáo viên

    GV hướng dẫn đổi bài: “Ghi một điểm rõ, một chỗ cần bổ sung vào phiếu, sau đó bạn sửa bằng màu khác.”

    Học sinh

    Cặp đổi bài, góp ý; HS sửa bằng màu khác và đọc lại đoạn.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Nhận xét cần có chi tiết; khi sửa, em phải nhận ra được điều đã thay đổi.”

    Học sinh

    HS nêu một điều mình đã sửa sau góp ý bạn.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 8 phút

Nói một ý trước bạn và trả lời câu hỏi chi tiết

Mục tiêu

Trình bày được một ý kiến về ngữ liệu trước bạn; nêu được chi tiết minh chứng; trả lời được câu hỏi của bạn.

Nội dung

Mỗi HS chọn một ý trong ngữ liệu ôn tập, trình bày 1 phút trước bạn, mở đầu bằng: “Theo em, …” Sau đó trả lời câu hỏi: “Chi tiết nào giúp bạn nghĩ vậy?”. Không học thuộc lời tóm tắt như thơ.

Sản phẩm dự kiến

Bài nói 1 phút của mỗi HS có ý kiến rõ, một chi tiết minh chứng và câu trả lời cho bạn.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu: “Chọn một ý, nói 1 phút với bạn cùng bàn, sau đó bạn hỏi một câu và trả lời.”

    Học sinh

    HS chọn ý, chuẩn bị nhanh 30 giây.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, lắng nghe và gợi ý khi HS bí: “Em có thể nhắc đến một chủ điểm và một chi tiết trong bài.”

    Học sinh

    HS trình bày, ví dụ: “Theo em, Uống nước nhớ nguồn nhắc chúng ta biết ơn người thầy đã dạy mình, như trong mẫu về thầy giáo qua nhiều năm.”

  3. Giáo viên

    GV nhận xét về ý kiến, chi tiết và cách lắng nghe; khen những HS nêu được chi tiết cụ thể.

    Học sinh

    HS lắng nghe nhận xét và ghi nhớ: nhận xét cần chi tiết; bản tóm tắt không thay nguyên văn thơ.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Phần 1. Sơ đồ hành trình tám chủ điểm

  • Sắp xếp tám chủ điểm theo thứ tự trong sách: Mỗi người một vẻ; Trải nghiệm và khám phá; Niềm vui sáng tạo; Chắp cánh ước mơ; Sống để yêu thương; Uống nước nhớ nguồn; Quê hương trong tôi; Vì một thế giới bình yên.
  • Đánh dấu bốn giai đoạn: nhận ra bản thân; quan hệ với người xung quanh; quê hương và cội nguồn; trách nhiệm với thế giới.
  • Ghi một từ khóa cho mỗi chủ điểm.

Phần 2. Ghép bài với nội dung

  • Mỗi người một vẻ – ……………………………
  • Uống nước nhớ nguồn – ……………………………
  • Vì một thế giới bình yên – ……………………………
  • Căn cứ (một câu ngắn): ……………………………………………………

Phần 3. Mạch nội dung

  • Xếp theo thứ tự từ nhận biết đến hiểu ý nghĩa: Trách nhiệm với thế giới; Nét riêng của bản thân; Tình thân, cội nguồn và quê hương.

Phiếu học tập số 2

Phần 1. Phân loại từ trong câu “Lan đọc quyển sách mới”

  • Lan: ……………… (danh từ / động từ / tính từ) – căn cứ: ……………………
  • đọc: ……………… – căn cứ: ……………………
  • mới: ……………… – căn cứ: ……………………

Phần 2. Chủ ngữ và vị ngữ

  • Câu “Đàn chim bay về tổ”: chủ ngữ là ……………………; vị ngữ là ……………………
  • Câu “Bạn Hà đang đọc sách”: chủ ngữ là ……………………; vị ngữ là ……………………

Phần 3. Trò chơi Ai nhanh, ai đúng

  • Bạn 1 đọc câu có từ in đậm; bạn 2 gọi từ loại và nói căn cứ. Đổi vai và ghi kết quả.
  • Câu của nhóm: ……………………………………………………

Hướng dẫn về nhà

  • Đọc lại hai bài đã chọn trong hoạt động viết; hoàn thiện đoạn ý kiến theo phiếu góp ý của bạn và nộp vào vở ôn tập.
  • Nói với người thân một ý em thích trong tám chủ điểm, nêu một chi tiết minh chứng và hỏi người thân một câu hỏi về chi tiết đó.
  • Chọn ba câu trong sách hoặc trong bài đọc tuần này, gạch chân từ loại và xác định chủ ngữ, vị ngữ; ghi kết quả vào vở để tự kiểm tra.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.