NeoEdu
Giáo án Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 6. Ôn tập và đánh giá cuối học kì 1

Giáo án Bài 3. Tiết 5 (trang 142)

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được bố cục bài văn tả con vật gồm mở bài giới thiệu, thân bài tả đặc điểm và hoạt động, kết bài nêu tình cảm hoặc cách chăm sóc.
  • Phân loại được danh từ, động từ, tính từ trong câu dựa vào ý nghĩa của từ và cách đặt từ trong câu, không kết luận chỉ dựa vào vị trí từ.
  • Giải thích được vì sao nhận xét cần dựa trên chi tiết cụ thể, không chỉ chê “dở”.
  • Vận dụng được cách góp ý bằng câu hỏi hoặc chi tiết để sửa một câu trong đoạn văn tả con vật, giữ chi tiết thật và thêm nét còn thiếu.
  • Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc hiểu đoạn văn về chú mèo Mơ, xác định được chi tiết và từ loại; nói được một ý kèm chi tiết minh họa; viết lại được một câu sau góp ý.
  • Năng lực văn học: nhận ra chi tiết tiêu biểu (mảng lông trắng nhỏ, hai tai hướng về tiếng động, bước đi nhẹ) và cảm nhận tình yêu thương của người viết với con vật.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự đối chiếu ngữ liệu để tìm chi tiết, tự kiểm tra đáp án bài tập và tự chọn một câu cần sửa trong đoạn văn của mình.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp, nói một ý trước bạn, lắng nghe góp ý và phản hồi bằng câu hỏi hoặc chi tiết lịch sự.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS vận dụng cấu trúc bài tả và cách góp ý để viết lại một câu hay hơn, dùng bút màu khác để đánh dấu chỗ đã sửa.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: hoàn thành đầy đủ phiếu học tập và bài tập, tích cực luyện nói, viết và sửa bài.
  • Trách nhiệm: nhận xét bạn thật thà, chỉ góp ý điều có căn cứ; quan sát con vật từ xa, không trêu chọc con vật.
  • Nhân ái: biết chia sẻ tình cảm với con vật nuôi, góp ý bạn bằng lời lẽ tôn trọng, khích lệ thay vì chê bai.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Sách Tiếng Việt 4, tập một (Kết nối tri thức với cuộc sống), trang 142.
  • Bảng phụ hoặc slide ghi ngữ liệu đoạn văn về chú mèo Mơ, đánh số từng câu; đoạn mẫu mới đã đánh số câu.
  • Phiếu học tập số 1, số 2, số 3 (in sẵn hoặc chép lên bảng phụ).
  • Bộ thẻ từ ghi các từ: Lan, quyển sách, đọc, mới, Nam, bạn, sách, chăm chỉ.
  • Bút dạ màu và băng dính nhỏ để gắn thẻ từ lên bảng.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/4/vietnamese/on-tap-cuoi-ki-1-tiet-5), dùng ở hoạt động luyện tập để HS kiểm tra đáp án ngay.

2. Học sinh

  • Vở bài tập Tiếng Việt 4, bút chì, tẩy.
  • Hai bút màu khác nhau (ví dụ bút xanh và bút đỏ) để sửa bài.
  • Thẻ từ hoặc giấy nhỏ để ghi đáp án khi làm việc nhóm.
  • Điện thoại hoặc máy tính bảng có kết nối (nếu trường có điều kiện) để làm bài tương tác trên NeoEdu.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Đoán con vật qua chi tiết

Mục tiêu

Tạo hứng thú, gợi lại cách nhận ra con vật qua chi tiết riêng.

Nội dung

GV đọc hai câu đầu của ngữ liệu: “Nhà bà em nuôi một chú mèo vàng tên Mơ. Lông chú mềm, phần ngực có một mảng trắng nhỏ.” HS đoán con vật và nêu chi tiết giúp đoán ra.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được con vật là mèo và chi tiết mảng trắng nhỏ ở ngực giúp nhận ra chú mèo.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nói: “Cô đọc hai câu, các em đoán đây là con vật gì và chi tiết nào giúp em đoán ra?”

    Học sinh

    HS lắng nghe, suy nghĩ trong vài giây.

  2. Giáo viên

    GV đọc chậm, rõ hai câu đầu. Gợi ý nếu cần: “Chi tiết nào làm em chú ý nhất?”

    Học sinh

    HS giơ tay trả lời. Dự kiến: “Con mèo, vì tên Mơ là tên mèo nuôi trong nhà.” “Mảng trắng nhỏ ở ngực, vì đó là chi tiết riêng.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS nói lại chi tiết vừa nêu và hỏi: “Vì sao chi tiết riêng giúp người nghe nhận ra con vật?”

    Học sinh

    HS trả lời: “Vì chi tiết riêng chỉ có ở con vật đó, người nghe không nhầm với con khác.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Muốn tả con vật hay, cần chọn chi tiết riêng thay vì liệt kê mọi bộ phận. Hôm nay chúng ta ôn lại cách tả con vật.”

    Học sinh

    HS nhắc lại ý chính và mở vở ôn tập.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 8 phút

Nhận diện bố cục bài tả con vật

Mục tiêu

Nêu được bố cục ba phần của bài tả con vật và chỉ ra nội dung từng phần trong ngữ liệu.

Nội dung

HS đọc ngữ liệu về chú mèo Mơ, làm việc theo cặp với Phiếu học tập số 1. Xác định câu nào thuộc mở bài, thân bài, kết bài và nội dung từng phần.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 đã hoàn thành: mở bài là câu 1 (giới thiệu Mơ); thân bài là câu 2 đến câu 5 (đặc điểm và hoạt động); kết bài là câu 6 và câu 7 (tình cảm và mong muốn).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu ngữ liệu, đánh số câu từ 1 đến 7. Phát Phiếu học tập số 1 và nêu yêu cầu: “Mỗi cặp đọc thầm, điền vào phiếu phần nào là mở bài, thân bài, kết bài.”

    Học sinh

    HS đọc thầm ngữ liệu, nhận phiếu, thảo luận với bạn cùng bàn.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, hỏi gợi mở: “Câu nào giới thiệu con vật? Câu nào tả đặc điểm và hoạt động? Câu nào nói tình cảm của em?”

    Học sinh

    HS trao đổi và điền phiếu. Dự kiến: “Câu 1 là mở bài vì giới thiệu chú mèo tên Mơ.” “Câu 2 đến câu 5 là thân bài vì tả lông, tai, mắt, cách bước đi và cách ngẩng đầu.” “Câu 6 và 7 là kết bài vì nói tình cảm và mong muốn.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp trình bày, các cặp khác nhận xét. GV ghi nhanh lên bảng ba cột: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

    Học sinh

    Đại diện cặp đọc câu và giải thích lí do, các cặp khác bổ sung hoặc góp ý.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Bài tả con vật gồm mở bài giới thiệu, thân bài tả đặc điểm nổi bật và hoạt động, kết bài nêu tình cảm hoặc cách chăm sóc.” GV yêu cầu HS ghi vào vở.

    Học sinh

    HS ghi bố cục vào vở và đối chiếu với phiếu của mình.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 6 phút

Phân loại danh từ, động từ, tính từ

Mục tiêu

Phân loại được danh từ, động từ, tính từ trong câu dựa vào ý nghĩa và cách đặt từ vào câu.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 2: phân loại các từ in đậm trong câu “Bạn Nam chăm chỉ đọc sách” và câu “Lan đọc quyển sách mới”. GV nhấn mạnh: không kết luận chỉ dựa vào vị trí của từ trong câu.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 đã hoàn thành: Nam, bạn, sách là danh từ (gọi tên người hoặc vật); đọc là động từ (chỉ hoạt động); chăm chỉ là tính từ (chỉ đặc điểm); Lan là danh từ; quyển sách là danh từ; mới là tính từ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết hai câu lên bảng. Nêu quy tắc: “Gọi tên người, vật là danh từ; việc làm, trạng thái là động từ; đặc điểm là tính từ.” Phát Phiếu học tập số 2.

    Học sinh

    HS đọc hai câu, chuẩn bị phân loại từ.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Từ đọc chỉ việc gì? Từ chăm chỉ chỉ đặc điểm của ai?” Yêu cầu HS giải thích bằng ý nghĩa, không chỉ dựa vào vị trí.

    Học sinh

    HS điền phiếu và trả lời. Dự kiến: “Đọc là hoạt động nên là động từ.” “Chăm chỉ nói về tính cách của Nam nên là tính từ.”

  3. Giáo viên

    GV dán thẻ từ lên bảng theo ba cột. Mời HS lên gắn thẻ và nói lí do.

    Học sinh

    HS lên bảng gắn thẻ, giải thích ngắn gọn.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Muốn phân loại đúng, phải hiểu nghĩa của từ và đặt từ vào câu. Cùng một từ có thể thay đổi loại tuỳ cách dùng.”

    Học sinh

    HS sửa phiếu nếu cần và chép phần ghi nhớ vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 7 phút

Củng cố qua bài tập trắc nghiệm và nối

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức về chi tiết, từ loại và ngữ liệu để trả lời đúng các câu hỏi ôn tập.

Nội dung

HS làm các bài 2, 3, 5, 6, 8 trong phần bài tập của tiết ôn. HS làm trên vở, sau đó kiểm tra nhanh bằng bài tập tương tác trên NeoEdu (nếu có điều kiện) hoặc đối chiếu đáp án do GV đọc.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án: (Bài 2) Chi tiết riêng của chú mèo Mơ là gì? A. Đốm lông đen trên mũi; B. Vành lông trắng ở đuôi; C. Mảng trắng nhỏ ở ngực. Đáp án: C, vì ngữ liệu có câu “phần ngực có một mảng trắng nhỏ”. (Bài 3) Đoạn tả con vật chỉ cần kê tên bộ phận, không cần hoạt động. Đáp án: Sai, vì bài tả tốt cần tả thêm hoạt động và đặc điểm nổi bật. (Bài 5) Từ nào chỉ đặc điểm tính cách? A. quyển vở; B. chăm chỉ; C. đọc. Đáp án: B. (Bài 6) Lan – danh từ; đọc – động từ; mới – tính từ. (Bài 8) Chi tiết nào giúp đoạn tả Mơ bớt chung chung? A. Mảng lông trắng nhỏ trước ngực; B. Mơ là một con vật; C. Mơ có một cái tên. Đáp án: A.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu lần lượt các câu hỏi bài 2, 3, 5, 6, 8. Nhắc HS đọc kĩ và chọn đáp án có căn cứ trong ngữ liệu.

    Học sinh

    HS mở vở, làm bài cá nhân trong thời gian ngắn.

  2. Giáo viên

    GV mời HS giơ thẻ hoặc trả lời. Với câu 3 và câu 8, GV hỏi: “Vì sao em chọn đáp án này?”

    Học sinh

    HS trả lời. Dự kiến: “Câu 3 là sai vì đoạn tả còn có hoạt động như bước nhẹ, cuộn mình.” “Câu 8 chọn A vì mảng trắng là chi tiết riêng, còn Mơ là con vật thì chung chung.”

  3. Giáo viên

    GV hiển thị đáp án trên slide hoặc bảng phụ. Nếu có NeoEdu, cho HS làm nhanh một câu tương tác để kiểm tra.

    Học sinh

    HS đối chiếu, sửa lỗi và ghi đáp án đúng vào vở.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét: “Các câu trả lời đúng đều dựa vào căn cứ trong ngữ liệu. Đây là cách làm bài đọc hiểu và kiểm tra ý trước khi viết.”

    Học sinh

    HS rút kinh nghiệm cho bản thân.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Góp ý và chỉnh sửa đoạn văn

Mục tiêu

Góp ý bạn bằng câu hỏi hoặc chi tiết cụ thể và tự sửa một câu sau góp ý, giữ chi tiết thật.

Nội dung

HS làm việc theo cặp. Mỗi em đọc đoạn văn của mình (hoặc đoạn mẫu mới), bạn nêu một điểm rõ và một chỗ cần bổ sung bằng câu hỏi hoặc chi tiết, ví dụ: “Tớ chưa biết Mơ di chuyển ra sao?”. Sau đó em tự sửa một câu bằng bút màu khác, đánh dấu chỗ thay đổi. Dùng Phiếu học tập số 3 để ghi góp ý.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 3 có ít nhất một điểm rõ và một góp ý bằng câu hỏi; một câu trong đoạn văn đã được sửa bằng màu khác. Ví dụ câu sửa: “Chú bước nhẹ trên hiên rồi cuộn mình bên chân bà.” (giữ chi tiết thật, không thêm đặc điểm nguy hiểm).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu: “Đổi bài với bạn, nêu một điểm rõ và một chỗ cần bổ sung, nói bằng câu hỏi hoặc chi tiết, không chỉ nói là dở. Sau đó sửa một câu bằng bút màu khác.” GV làm mẫu bằng đoạn mẫu mới.

    Học sinh

    HS lắng nghe, nhận Phiếu học tập số 3.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, hỗ trợ các cặp gặp khó. Gợi ý: “Chi tiết nào em nhận ra rõ nhất? Bạn có thể thêm chi tiết nào về hoạt động?”

    Học sinh

    HS đọc bài của bạn, góp ý và sửa. Dự kiến góp ý: “Điểm rõ nhất là mảng lông trắng nhỏ trước ngực.” “Tớ chưa biết Mơ nghe tiếng bà thì làm gì, bạn thêm nhé?” Dự kiến sửa: “Khi nghe tiếng bà, hai tai Mơ hướng về cửa.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 đến 3 HS đọc câu đã sửa và nói lí do thay đổi.

    Học sinh

    HS đọc câu sửa, nêu lí do. Dự kiến: “Em thêm chi tiết hai tai hướng về cửa để người đọc hình dung rõ hơn.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Nhận xét cần dựa vào chi tiết cụ thể, sửa bài cần giữ chi tiết thật và thêm nét còn thiếu. Về nhà, các em hoàn thiện cả đoạn văn.”

    Học sinh

    HS ghi nhớ cách góp ý và cách sửa bài.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc đoạn văn về chú mèo Mơ, đánh số câu từ 1 đến 7.

  • Câu nào thuộc mở bài? Ghi số câu và nội dung giới thiệu.
  • Câu nào thuộc thân bài? Ghi số câu và nêu đặc điểm hoặc hoạt động được tả.
  • Câu nào thuộc kết bài? Ghi số câu và nêu tình cảm hoặc mong muốn.
  • Theo em, chi tiết nào là chi tiết riêng giúp nhận ra Mơ? Vì sao?

Phiếu học tập số 2

Phân loại từ in đậm trong các câu sau (danh từ, động từ hoặc tính từ):

  • Bạn Nam chăm chỉ đọc sách.
    • Nam: ...
    • bạn: ...
    • sách: ...
    • đọc: ...
    • chăm chỉ: ...
  • Lan đọc quyển sách mới.
    • Lan: ...
    • đọc: ...
    • quyển sách: ...
    • mới: ...
      Giải thích ngắn gọn vì sao em chọn loại từ đó (dựa vào ý nghĩa của từ).

Phiếu học tập số 3

Đổi bài với bạn cùng bàn và ghi lại:

  • Một điểm rõ nhất trong đoạn văn của bạn: ...
  • Một chỗ cần bổ sung, nêu dưới dạng câu hỏi: ...
  • Câu em đã sửa (viết bằng bút màu khác): ...
  • Lí do sửa (giữ chi tiết thật hay thêm nét còn thiếu): ...

Hướng dẫn về nhà

  • Chọn một con vật quen thuộc ở nhà hoặc quanh nhà (ví dụ con mèo, con chó, con gà). Quan sát từ xa, an toàn, bằng mắt và tai; không trêu chọc con vật.
  • Viết một đoạn văn 5 đến 7 câu theo bố cục ba phần: mở bài giới thiệu con vật, thân bài tả một chi tiết nổi bật và hoạt động, kết bài nêu tình cảm hoặc cách chăm sóc.
  • Nhờ người thân đọc bài và góp ý bằng câu hỏi hoặc chi tiết (ví dụ: “Con chưa rõ con vật di chuyển ra sao?”). Sau đó sửa ít nhất một câu bằng bút màu khác.
  • Mang đoạn văn đã sửa đến lớp để chia sẻ trong tiết học sau.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.