Tiếng ViệtLớp 4Phần 6. Ôn tập và đánh giá cuối học kì 1

Giáo án Bài 2. Tiết 3, 4 (trang 140, 141)

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được khái niệm nhân hóa và tác dụng của biện pháp nhân hóa trong câu, đoạn thơ đã học.
Nhận diện được câu có nhân hóa và phân biệt với câu chỉ hoạt động thật của con vật, sự vật.
Nêu được công dụng của dấu gạch ngang đầu lượt lời nhân vật và đầu từng ý trong danh sách; không nhầm với gạch nối trong tên phiên âm.
Viết đúng chính tả đoạn nghe–viết, đặt đúng dấu câu và viết hoa tên sông.
Đặt được câu có từ mới đúng nghĩa và viết được đoạn văn có câu chủ đề.
Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): Đọc đúng yêu cầu đề, nghe–viết đúng chính tả, viết đoạn văn có câu chủ đề, góp ý và nói một ý có chi tiết minh họa.
Năng lực văn học: Nhớ lại được các bài thơ Vẽ màu, Bốn mùa mơ ước, Nếu chúng mình có phép lạ; nêu được hình ảnh nhân hóa và cảm xúc, mong muốn mà hình ảnh thơ gửi gắm.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: Chủ động ôn lại kiến thức đã học, tự đối chiếu bài viết với bản gốc và tự sửa lỗi sau khi nhận góp ý.
Giao tiếp và hợp tác: Thảo luận nhóm, cặp đôi để thống nhất đáp án; trình bày ý kiến rõ ràng và lắng nghe bạn góp ý.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Giải ô chữ qua gợi ý, lựa chọn đáp án có căn cứ, đặt câu và viết đoạn văn theo cách riêng của mình.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: Hoàn thành đủ phiếu học tập, bài viết và luyện viết đoạn văn ở nhà.
Trách nhiệm: Tự sửa bài sau góp ý của bạn, dùng dấu câu đúng chức năng và nhận xét khách quan bài của bạn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ ghi ngữ liệu: “Bác trống gọi chúng em vào lớp”, “Lá reo vui”, “Chị gió gõ cửa vườn”; đoạn hội thoại mẫu “– Cậu cần giúp không?” và “– Tớ cảm ơn!”; danh sách vật liệu có gạch ngang đầu từng ý.
Bảng phụ ghi ba gợi ý trò giải từ: Gợi ý một, Gợi ý hai, Gợi ý ba.
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm hoặc cặp).
Đoạn nghe–viết lấy từ sách Tiếng Việt 4 (trang 140, 141) hoặc đoạn GV chuẩn bị có tên sông và dấu câu; GV đọc to, rõ ràng.
Máy chiếu hoặc bảng viết; nhạc để trò chơi khởi động.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác, dùng để luyện thêm sau giờ học: neoedu.vn/learn/4/vietnamese/on-tap-cuoi-ki-1-tiet-3-4

2. Học sinh

Sách Tiếng Việt 4 tập một, vở ghi, bút chì, bút mực.
Bút màu khác màu bút chính để sửa bài và góp ý.
Bảng con và bút viết bảng.
Một vật nhỏ (ví dụ bó hoa giấy) để chuyền trong trò chơi khởi động.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Chuyền hoa: nhớ lại các bài thơ đã học

Mục tiêu

Nhớ tên các bài thơ đã học và nêu được một hình ảnh hoặc cảm xúc em nhớ, tạo tâm thế vào bài ôn tập.

Nội dung

Trò chơi “Chuyền hoa”: HS chuyền vật nhỏ theo nhạc. Khi nhạc dừng, bạn đang cầm vật nhỏ nêu tên một trong ba bài thơ Vẽ màu, Bốn mùa mơ ước, Nếu chúng mình có phép lạ và nói một hình ảnh em nhớ.

Sản phẩm dự kiến

HS nhắc đúng tên ba bài thơ và nói được ít nhất một hình ảnh, cảm xúc hoặc mong muốn trong thơ.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo bảng ghi tên ba bài thơ, phổ biến luật chơi: khi nhạc dừng, bạn cầm vật nhỏ nêu tên bài thơ và một hình ảnh em nhớ.
Học sinh
HS lắng nghe, nhận luật chơi và xác định nhiệm vụ.
Giáo viên
GV bật nhạc, dừng sau vài giây và mời HS trả lời; khuyến khích bạn khác bổ sung.
Học sinh
HS chuyền vật nhỏ. Dự kiến: “Bài Vẽ màu có hình ảnh bức tranh đầy màu sắc.” hoặc “Bài Bốn mùa mơ ước thể hiện mong muốn của bạn nhỏ.”
Giáo viên
GV hỏi: “Hình ảnh nào trong thơ làm em thích nhất? Vì sao?”
Học sinh
2–3 HS trả lời ngắn gọn và nêu lí do. Dự kiến: “Em thích hình ảnh gửi gắm mong muốn của bạn nhỏ vì nó gần gũi.”
Giáo viên
GV nhận xét và dẫn vào bài: hôm nay chúng ta ôn nhân hóa, dấu câu, ô chữ và nghe–viết.
Học sinh
HS ghi tên bài học vào vở.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 14 phút

Ôn nhân hóa qua hình ảnh thơ và câu văn

Mục tiêu

Nêu được khái niệm nhân hóa và tác dụng của nhân hóa; nhận diện được câu có nhân hóa và phân biệt với câu chỉ hoạt động thật của sự vật.

Nội dung

Hoạt động nhóm 4 với Phiếu học tập số 1. Nhóm đọc ba ví dụ trên bảng phụ, xác định từ ngữ dùng cho người, so sánh với câu “chim bay”, rồi làm Phiếu học tập số 1.

Sản phẩm dự kiến

Nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 1. Ghi được khái niệm nhân hóa và tác dụng của nhân hóa. Đáp án bài 5: B. Mặt trời mỉm cười với sân trường, vì mỉm cười là hành động của người được gán cho mặt trời.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết ba ví dụ lên bảng và hỏi: “Từ nào trong câu dùng cho người? Trống được gọi là gì?” Sau đó hỏi: “Nếu chỉ nói ‘chim bay’ thì có phải nhân hóa không?”
Học sinh
HS suy nghĩ, trả lời. Dự kiến: “bác”, “reo vui” là từ dùng cho người; “chim bay” là hoạt động thật của chim nên không phải nhân hóa.
Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1, yêu cầu nhóm thảo luận trong 5 phút và đi quan sát, gợi ý những nhóm còn lúng túng.
Học sinh
Nhóm thảo luận và điền phiếu. Dự kiến câu 2: “Vì mỉm cười là hành động của người được gán cho mặt trời.” Dự kiến câu 3: “Làm sự vật sống động, gần gũi, gợi tình cảm yêu mến.”
Giáo viên
GV mời một nhóm trình bày đáp án, các nhóm khác nhận xét và bổ sung.
Học sinh
Đại diện nhóm đọc đáp án; nhóm khác góp ý. Dự kiến: “Nhân hóa có thể gọi sự vật bằng từ dùng cho người hoặc trò chuyện với sự vật như với người.”
Giáo viên
GV chốt trên bảng: Nhân hóa là gọi hoặc tả sự vật bằng từ ngữ vốn dùng cho người, hoặc trò chuyện với sự vật như với người; tác dụng làm sự vật sống động, gần gũi, gợi tình cảm. Không phải câu nào có con vật cũng là nhân hóa.
Học sinh
HS ghi khái niệm và tác dụng vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 12 phút

Dấu gạch ngang: lời nhân vật và ý liệt kê

Mục tiêu

Nêu được công dụng của dấu gạch ngang đầu lượt lời và đầu mục liệt kê; phân biệt với gạch nối trong tên phiên âm.

Nội dung

Hoạt động cặp đôi với Phiếu học tập số 2. Cặp đôi đọc đoạn hội thoại và danh sách vật liệu trên bảng, rồi làm Phiếu học tập số 2.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành. Đáp án bài 6: C, đánh dấu lời nhân vật. Bài 7 nối đúng ba cặp. Bài 3 đáp án: Sai. Kết luận: mỗi lượt lời xuống dòng và mở đầu bằng gạch ngang.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu đoạn hội thoại “– Cậu cần giúp không?” và “– Tớ cảm ơn!”, cùng danh sách vật liệu có gạch ngang đầu từng ý. Hỏi: “Gạch ngang đứng đầu dòng dùng để làm gì?”
Học sinh
HS trả lời. Dự kiến: “Gạch ngang đánh dấu lời nói của nhân vật hoặc đánh dấu từng ý liệt kê.”
Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 2, yêu cầu cặp đôi làm trong 5 phút; nhắc: “Gạch ngang có phải dấu trừ toán không?”
Học sinh
Cặp đôi thảo luận và điền phiếu. Dự kiến: câu 1 chọn C; câu 2 nối đúng ba cặp; câu 3 chọn Sai vì gạch ngang trong bài đánh dấu lời nói và ý liệt kê.
Giáo viên
GV mời 2 cặp đọc đáp án, yêu cầu cặp khác nhận xét. GV nêu thêm: gạch nối trong tên phiên âm không phải gạch ngang đầu dòng, không được nhầm.
Học sinh
Các cặp đọc đáp án, nhận xét và sửa lại nếu cần.
Giáo viên
GV chốt: mỗi lượt lời xuống dòng, mở đầu bằng gạch ngang; trong danh sách, gạch ngang giúp các mục rõ ràng. Mọi dấu phải dùng đúng chức năng.
Học sinh
HS ghi nhớ và viết vào vở công dụng của gạch ngang.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 9 phút

Giải ô chữ về nghệ thuật và ước mơ

Mục tiêu

Giải được từ khóa qua gợi ý; nhận biết từ ngữ về nghệ thuật và ước mơ.

Nội dung

Trò giải từ với ba gợi ý mới: Gợi ý một: người tạo ra tranh bằng màu và nét. Gợi ý hai: điều tốt đẹp mình mong đạt tới. Gợi ý ba: tiết mục dùng giọng hát theo nhạc. Sau khi giải được, HS trả lời bài 8 trong phần bài tập.

Sản phẩm dự kiến

HS giải đúng ba từ: họa sĩ, ước mơ, ca hát. Đáp án bài 8: A. Họa sĩ, vì người tạo ra tranh bằng màu và nét là họa sĩ.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu ba gợi ý và nêu luật: giải từng gợi ý rồi viết đáp án vào bảng con.
Học sinh
HS đọc gợi ý, suy nghĩ cá nhân.
Giáo viên
GV cho HS giải nhanh và quan sát bảng con của từng HS.
Học sinh
HS viết đáp án lên bảng con. Dự kiến: họa sĩ, ước mơ, ca hát.
Giáo viên
GV hỏi: “Đáp án của gợi ý về người làm tranh bằng màu và nét là gì?”
Học sinh
HS giơ bảng con. Dự kiến: “Họa sĩ, đáp án A.”
Giáo viên
GV xác nhận đáp án và nhấn mạnh: đây là các từ ngữ về nghệ thuật và ước mơ, sẽ dùng để đặt câu ở phần thực hành.
Học sinh
HS ghi ba từ vào vở.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Nghe–viết đoạn văn và dùng dấu câu đúng

Mục tiêu

Viết đúng chính tả, viết hoa đúng tên sông và đặt đúng dấu câu trong đoạn nghe–viết.

Nội dung

GV đọc đoạn văn về dòng sông gắn với kí ức quê trong sách (trang 140, 141) hoặc đoạn GV chuẩn bị có tên sông và dấu câu. HS nghe, viết vào vở; sau đó đổi vở với bạn cùng bàn để soát lỗi theo bản đọc của GV.

Sản phẩm dự kiến

Đoạn nghe–viết đúng chính tả, viết hoa đúng tên sông, đặt đúng dấu câu. HS ghi được số lỗi đã sửa vào vở.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu yêu cầu: nghe kĩ, chú ý tên sông viết hoa, dấu câu và lời nói trực tiếp (nếu có). GV đọc toàn bài một lần.
Học sinh
HS lắng nghe, chuẩn bị vở và bút.
Giáo viên
GV đọc từng cụm từ, mỗi cụm đọc 2 lần; nhắc HS viết gạch ngang đầu dòng nếu có lời nói trực tiếp.
Học sinh
HS viết vào vở. Dự kiến: HS viết hoa tên sông, đặt dấu phẩy và dấu chấm đúng chỗ.
Giáo viên
GV yêu cầu HS đổi vở với bạn cùng bàn, đối chiếu với bản gốc trên bảng và đánh dấu lỗi bằng bút màu khác.
Học sinh
HS đổi vở, soát lỗi và sửa bằng màu khác. Dự kiến: “Mình viết sai tên sông, sửa thành chữ hoa.”
Giáo viên
GV nhận xét chung về lỗi thường gặp và hướng dẫn luyện thêm trên trang NeoEdu.
Học sinh
HS ghi lại lỗi đã sửa vào vở để tự luyện.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Đặt câu, viết đoạn văn ngắn và góp ý đổi bài

Mục tiêu

Đặt được câu có từ mới đúng nghĩa; viết đoạn văn có câu chủ đề; góp ý được một điểm rõ và một chỗ cần bổ sung cho bạn.

Nội dung

Cá nhân đặt câu với một trong các từ họa sĩ, ước mơ, ca hát (mẫu: Em tập vẽ mỗi ngày để đến gần ước mơ làm họa sĩ). Sau đó viết đoạn văn ngắn 3–4 câu về ước mơ, đổi bài cặp đôi và góp ý bằng bút màu khác.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS có một câu có từ mới đúng nghĩa và một đoạn văn có câu chủ đề, lùi đầu dòng, xuống dòng khi kết thúc. Bài bạn có góp ý một điểm rõ và một chỗ cần bổ sung. Đáp án bài 9 là ba gợi ý về họa sĩ, ước mơ, ca hát và câu mẫu; chấp nhận cách viết khác hợp lí.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu câu mẫu: “Em tập vẽ mỗi ngày để đến gần ước mơ làm họa sĩ.” GV nêu yêu cầu đoạn văn: có câu chủ đề, các câu sau làm rõ ý, lùi đầu dòng và xuống dòng khi kết thúc.
Học sinh
HS đọc mẫu, nêu lại yêu cầu của đoạn văn.
Giáo viên
GV cho HS viết trong 6 phút, đi quan sát và nhắc HS đặt câu đúng nghĩa, không ghép các câu không liên hệ.
Học sinh
HS viết câu và đoạn văn. Dự kiến: “Em mơ ước trở thành ca sĩ để hát cho bạn bè nghe.”
Giáo viên
GV hướng dẫn đổi bài cặp đôi: nêu một điểm viết rõ và một chỗ cần bổ sung, sửa bằng màu khác để nhận ra điều thay đổi.
Học sinh
HS đổi bài, góp ý và tự sửa bài của mình sau góp ý. Dự kiến: “Điểm rõ: câu chủ đề nêu đúng ý. Chỗ bổ sung: thêm chi tiết về việc luyện tập.”
Giáo viên
GV chốt: đoạn văn cần câu chủ đề và các câu chi tiết liên quan; không ghép các câu về nhiều việc không liên hệ.
Học sinh
Một vài HS đọc đoạn văn đã sửa.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 8 phút

Nói một ý về ước mơ và tự đánh giá

Mục tiêu

Trình bày được một ý trong ngữ liệu có chi tiết minh họa; vận dụng ôn tập vào nói và tự đánh giá.

Nội dung

Mỗi HS chọn một ý trong ngữ liệu đã học, trình bày 1 phút trước bạn, rồi trả lời câu hỏi “Chi tiết nào giúp bạn nghĩ vậy?”. Bạn lắng nghe và đặt một câu hỏi. Cuối giờ, HS tự đánh giá theo tiêu chí: thông tin, chi tiết, giọng nói, lắng nghe. Không học thuộc lời tóm tắt như thơ.

Sản phẩm dự kiến

2–3 HS trình bày được ý kèm chi tiết. Mỗi HS tự đánh giá phần nói của mình theo bốn tiêu chí trên và ghi một điều cần luyện thêm.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ nói 1 phút và tiêu chí đánh giá; nhắc không học thuộc lời tóm tắt như thơ.
Học sinh
HS chọn một ý và chuẩn bị ngắn gọn trong 1 phút.
Giáo viên
GV tổ chức cặp đôi nói cho nhau nghe, đi quan sát và ghi nhận những HS nói tốt.
Học sinh
HS nói trước bạn; bạn lắng nghe và hỏi: “Chi tiết nào giúp bạn nghĩ vậy?”
Giáo viên
GV mời 2–3 HS nói trước lớp và nhận xét theo tiêu chí.
Học sinh
HS trình bày. Dự kiến: “Em nghĩ bài thơ nói về ước mơ vì có hình ảnh bạn nhỏ mong được vẽ đẹp.”
Giáo viên
GV tổng kết ôn tập, giao bài về nhà và nhắc HS tự đánh giá phần làm của mình.
Học sinh
HS tự đánh giá, ghi nhận điều cần luyện thêm.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhân hóa qua câu văn

Câu 1. Câu nào dùng nhân hóa?
A. Mặt trời mọc ở phía đông.
B. Mặt trời mỉm cười với sân trường.
C. Ánh nắng chiếu xuống sân.
Câu 2. Vì sao câu em chọn ở câu 1 là nhân hóa?
Câu 3. Nêu tác dụng của nhân hóa trong câu em chọn.
Câu 4. Viết lại khái niệm nhân hóa bằng lời của nhóm em.

Gợi ý đáp án (dành cho GV):

Câu 1: B.
Câu 2: Vì mỉm cười là hành động của người được gán cho mặt trời.
Câu 3: Làm sự vật sống động, gần gũi, gợi tình cảm.

Phiếu học tập số 2

Dấu gạch ngang

Câu 1. Dấu gạch ngang đầu dòng “– Mời bạn vào nhà!” dùng để:
A. ngăn cách tiếng trong tên;
B. kết thúc đoạn văn;
C. đánh dấu lời nhân vật.
Câu 2. Nối đúng:
Nhân hóa — Gợi sự vật có cách gọi, hoạt động như người.
Gạch ngang đầu lượt thoại — Đánh dấu lời nhân vật.
Gạch ngang trong danh sách — Đánh dấu từng ý liệt kê.
Câu 3. Đúng hay sai: Dấu gạch ngang trong bài chỉ có một công dụng duy nhất là dấu trừ toán.

Gợi ý đáp án (dành cho GV):

Câu 1: C.
Câu 2: nối như trên.
Câu 3: Sai.

Hướng dẫn về nhà

Viết một đoạn văn 3–4 câu về một ước mơ của em, có câu chủ đề, các câu sau làm rõ ý; lùi đầu dòng và xuống dòng khi kết thúc đoạn.
Tìm trong sách hoặc trong đời sống hằng ngày hai câu có nhân hóa và hai câu không có nhân hóa; ghi lại và giải thích ngắn gọn vì sao.
Luyện viết lại đoạn nghe–viết trong vở, đối chiếu với sách để tự sửa lỗi chính tả, viết hoa tên sông và dấu câu; có thể luyện thêm trên trang NeoEdu: neoedu.vn/learn/4/vietnamese/on-tap-cuoi-ki-1-tiet-3-4.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.