Giáo án Bài 1. Tiết 1, 2 (trang 138, 139, 140)

Giúp HS nhớ lại tên hai chủ điểm và cách nhận biết bài thuộc chủ điểm nào.

Trò chơi “Ghép đúng nhà”: GV dán hai thẻ chủ điểm lên bảng (Niềm vui sáng tạo; Chắp cánh ước mơ). HS lần lượt lên bốc một thẻ tên bài và dán vào chủ điểm mình nghĩ đúng, nói ngắn gọn lí do.

HS nêu đúng tên hai chủ điểm và ít nhất hai bài được ghép đúng.

HS hiểu cách nhóm bài theo ý nghĩa nội dung, không chỉ dựa vào từ giống nhau trong nhan đề.

Nhóm 4 HS đọc đoạn “Tóm tắt mới” trong sách, gạch dưới các ý về từng bài. Nhóm thảo luận và điền vào bảng hai cột: chủ điểm Niềm vui sáng tạo gồm những bài nào, chủ điểm Chắp cánh ước mơ gồm những bài nào, và ghi một căn cứ cho mỗi bài. Lưu ý: việc nhóm bài dựa vào ý nghĩa, không dựa vào việc từ cùng xuất hiện trong nhan đề.

Bảng hai cột đã điền đủ: Niềm vui sáng tạo gồm “Bầu trời mùa thu”, “Đồng cỏ nở hoa”, “Bức tường có nhiều phép lạ”; Chắp cánh ước mơ gồm “Ở vương quốc tương lai”, “Nếu em có một khu vườn”, “Anh Ba”, kèm căn cứ ngắn cho từng bài.

HS nhận diện được danh từ, động từ, tính từ bằng cách đặt từ vào câu và giải thích căn cứ phân loại.

Cặp đôi phân tích câu “Bạn Nam chăm chỉ đọc sách” và câu “Lan đọc quyển sách mới”. Mỗi cặp gạch chân từng từ, phân loại vào ba cột: danh từ (gọi tên người, vật, sự việc), động từ (việc làm, hoạt động, trạng thái), tính từ (đặc điểm). Chú ý: không kết luận chỉ dựa vào vị trí của từ trong câu.

Sơ đồ phân loại từ trong hai câu. Câu 1: danh từ là Nam, bạn, sách; động từ là đọc; tính từ là chăm chỉ. Câu 2: Lan là danh từ; đọc là động từ; mới là tính từ, kèm lí do ngắn cho từng từ.

HS nhận biết câu có nhân hóa, giải thích được cách nhân hóa và tác dụng của biện pháp này.

Trò chơi “Bắt bạn nhân hóa”: GV đưa các câu “Bác trống gọi chúng em vào lớp”, “Lá reo vui”, “Chim bay”, “Mặt trời mỉm cười với sân trường”. Nhóm 4 thảo luận: câu nào gọi hoặc tả sự vật bằng từ ngữ vốn dùng cho người, câu nào chỉ là hoạt động thật của con vật hay sự vật. Mỗi nhóm giải thích tác dụng của câu nhân hóa.

Bảng ghi: “Bác trống gọi chúng em vào lớp” là nhân hóa (gọi trống là bác, gán việc gọi); “Lá reo vui” là nhân hóa (gán cảm xúc vui cho lá); “Chim bay” không phải nhân hóa (là hoạt động thật của chim); “Mặt trời mỉm cười với sân trường” là nhân hóa (mỉm cười là hành động của người). Tác dụng: làm sự vật sống động, gần gũi, gợi tình cảm.

HS vận dụng kiến thức đã học để làm các bài tập nhận diện chủ điểm, từ loại và nhân hóa, tự kiểm tra kết quả.

HS làm Phiếu học tập số 1 theo cặp, gồm các bài: (1) Bài nào thuộc Chắp cánh ước mơ? A. Anh Ba; B. Đồng cỏ nở hoa; C. Bầu trời mùa thu. (2) Đúng hay sai: nhóm bài theo chủ điểm cần hiểu nội dung, không chỉ nhìn một chữ giống nhau. (3) Xếp mạch nội dung: đọc tên và nhớ nội dung; nhận ra điều bài nhấn mạnh; xếp vào chủ điểm có căn cứ. (4) Nối từ trong “Lan đọc quyển sách mới” với loại. (5) Câu nào dùng nhân hóa? A. Mặt trời mọc ở phía đông; B. Ánh nắng chiếu xuống sân; C. Mặt trời mỉm cười với sân trường. (6) Nối bài với nội dung: Đồng cỏ nở hoa – khả năng vẽ của Bống; Bầu trời mùa thu – tìm lời tả riêng; Anh Ba – ý chí lên đường tìm con đường mới. Sau khi cặp làm xong, GV cho cả lớp kiểm tra nhanh trên trang NeoEdu (bài tập tương tác).

Đề và đáp án: (1) Đáp án A, Anh Ba thuộc Chắp cánh ước mơ. (2) Đúng: nhóm bài theo chủ điểm cần hiểu nội dung, không chỉ nhìn một chữ giống nhau. (3) Thứ tự: đọc tên và nhớ nội dung → nhận ra điều bài nhấn mạnh → xếp vào chủ điểm có căn cứ. (4) Lan – danh từ; đọc – động từ; mới – tính từ. (5) Đáp án C, vì mỉm cười là hành động của người được gán cho mặt trời. (6) Đồng cỏ nở hoa – khả năng vẽ của Bống; Bầu trời mùa thu – tìm lời tả riêng; Anh Ba – ý chí lên đường tìm con đường mới.

HS viết được đoạn tưởng tượng mới từ một cảnh đã học, nêu rõ phần tưởng tượng, góp ý và tự sửa bài.

Mỗi HS chọn một cảnh ở bài đã học (ví dụ khu vườn trong “Nếu em có một khu vườn”, bầu trời trong “Bầu trời mùa thu”) và viết một đoạn tưởng tượng mới khoảng 5 đến 7 câu, có mở, diễn biến và kết; dùng ít nhất một chi tiết giác quan. Viết xong, HS đổi bài với bạn cùng bàn, dùng Phiếu góp ý số 2 để nêu một điểm rõ và một chỗ cần bổ sung. Sau góp ý, HS sửa bằng màu khác.

Đoạn tưởng tượng mới của HS, có câu nêu rõ phần tưởng tượng; phiếu góp ý có một điểm rõ và một chỗ cần bổ sung; bài đã sửa bằng màu khác. Tham khảo mẫu: “Em tưởng tượng đứng trong khu vườn tương lai. Một chiếc máy nhỏ nhắc mọi người tưới vừa đủ nước. Trên lối đi, các bạn giải thích tên cây cho khách bằng nhiều thứ tiếng. Em mong máy móc giúp con người chăm cây, chứ không khiến ai quên quan sát thiên nhiên. Chiếc máy biết nói là phần em tự tưởng tượng, không phải chi tiết được trích từ bài học.”