ToánLớp 4Chủ đề 1. Ôn tập và bổ sung

Giáo án Bài 6. Luyện tập chung

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Đọc và viết được số đến 100 000 theo hàng, nêu đúng giá trị của từng chữ số và giữ đúng chữ số 0 ở hàng không có đơn vị.
So sánh được hai số có nhiều chữ số bằng cách so sánh từ hàng cao nhất; nhận ra số có ít chữ số hơn thì bé hơn.
Thực hiện đúng phép cộng, trừ, nhân, chia với số có nhiều chữ số; dùng phép tính ngược để kiểm tra kết quả.
Nhận biết được số chẵn, số lẻ qua chữ số tận cùng; giải thích được vì sao số 0 là số chẵn.
Tính được giá trị biểu thức chứa chữ khi thay chữ bằng số; giải được bài toán có hai bước tính trung gian và thử lại kết quả.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được cách so sánh số, lý do số 0 là số chẵn và chữ số 7 trong số 50 070 đứng ở hàng chục.
Mô hình hoá toán học: HS chuyển bài toán cây giống thành sơ đồ đoạn thẳng với các đại lượng “sáng”, “chiều gấp 3 lần sáng”, “còn lại”.
Giải quyết vấn đề toán học: HS chọn đúng thứ tự tính, tìm được dữ kiện trung gian $140 \times 3 = 420$ và thử lại kết quả.
Giao tiếp toán học: HS đọc đúng số có nhiều chữ số, viết câu lời giải kèm đơn vị “cây”, “học sinh”, “đôi”.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS dùng bảng phân hàng, thẻ chữ số, bảng con và học liệu số NeoEdu để kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đối chiếu đáp án của mình với phép thử, tự sửa lỗi khi kiểm tra lại lời giải.
Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo cặp và nhóm, trình bày lập luận khi giải thích lựa chọn đáp án, dùng đúng thuật ngữ “hàng”, “chữ số”, “chẵn”, “lẻ”.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS lập kế hoạch giải bài toán ba bước bằng cách đọc câu hỏi cuối trước, tìm dữ kiện trung gian và vẽ sơ đồ khi có “gấp”, “hơn”, “còn lại”.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS hoàn thành đủ các phiếu và bài tập, làm lại phép tính khi kết quả chưa được thử lại.
Trung thực: HS nhận và sửa lỗi sai của bản thân khi so sánh với đáp án đúng, không sao chép bài của bạn.
Trách nhiệm: HS hoàn thành phần việc của nhóm, kiểm tra chéo bài làm của bạn trong cặp đôi và nhận xét công bằng.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ hoặc slide ghi các số 43 207, 50 070, 100 000, 50 306 và các bài tập 1 đến 10 của bài học.
Bảng phân hàng kẻ sẵn trên bảng lớp: hàng chục nghìn, nghìn, trăm, chục, đơn vị.
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 đã in đủ cho các nhóm.
Bộ thẻ chữ số 0 đến 9 và thẻ dấu $>$ , $<$ , $=$ dùng cho trò chơi và cặp đôi.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/4/math/bai-6-luyen-tap-chung; chiếu bài giảng ở tiết 1 và cho HS làm bài tập tương tác ở tiết 2 để kiểm tra đáp án.

2. Học sinh

Sách giáo khoa Toán 4, vở ghi, bút chì, thước kẻ, giấy nháp.
Bảng con, bút dạ và khăn lau dùng trong trò chơi giơ bảng.
Bộ thẻ số (nếu có) để sắp xếp và so sánh số.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đọc số nhanh, nêu hàng của chữ số

Mục tiêu

Ôn lại cách đọc số có nhiều chữ số và xác định hàng của chữ số để kết nối với nội dung ôn tập.

Nội dung

GV ghi lên bảng các số 43 207, 50 070 và 100 000. HS đọc nối tiếp, nêu cấu tạo số 43 207 và trả lời câu hỏi về chữ số 7 trong số 50 070.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng ba số; nêu được số 43 207 gồm 4 chục nghìn, 3 nghìn, 2 trăm, 0 chục, 7 đơn vị; nêu được chữ số 7 của 50 070 ở hàng chục, có giá trị $70$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nói: “Cả lớp đọc thầm số 43 207, sau đó bạn nào sẵn sàng đọc to số này?” GV chỉ định hai HS đọc nối tiếp.
Học sinh
HS đọc thầm, sau đó đọc to: “bốn mươi ba nghìn hai trăm linh bảy”. HS nêu cấu tạo số theo hàng.
Giáo viên
GV hỏi: “Số 50 070 có bao nhiêu chữ số 0? Các chữ số 0 đứng ở hàng nào?”
Học sinh
Dự kiến HS trả lời: “Có ba chữ số 0, ở hàng nghìn, hàng trăm và hàng đơn vị.” HS nhận ra chữ số 7 đứng ở hàng chục.
Giáo viên
GV chốt: “Khi đọc, ta đọc từ hàng cao nhất. Chữ số 0 giữ chỗ cho hàng không có đơn vị nên không được bỏ 0 khi viết.”
Học sinh
HS nhắc lại quy tắc đọc số và giữ chữ số 0 khi viết.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

Đọc, viết, cấu tạo và so sánh số

Mục tiêu

Hệ thống hoá cách đọc, viết, phân tích cấu tạo số và so sánh các số có nhiều chữ số.

Nội dung

HS làm việc nhóm 4 theo kỹ thuật khăn trải bàn: mỗi HS ghi kết quả vào ô của mình, sau đó thống nhất ý kiến chung. Nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 1 gồm bốn câu: phân hàng số 43 207, phân tích 50 306 thành tổng, điền dấu so sánh các cặp số và cho biết 100 000 bằng bao nhiêu chục nghìn.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn thành: $43\,207 = 40\,000 + 3\,000 + 200 + 0 + 7$ ; $50\,306 = 50\,000 + 300 + 6$ ; $60\,099 < 60\,909$ ; $69\,009 < 69\,090$ ; $100\,000 > 99\,999$ ; $100\,000 = 10$ chục nghìn.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia lớp thành các nhóm 4, phát Phiếu học tập số 1 và yêu cầu: “Mỗi bạn làm ô của mình trong 3 phút, sau đó thống nhất đáp án chung.”
Học sinh
HS nhận phiếu, nhận vai trò trong nhóm (người đọc, người ghi, người kiểm tra, người trình bày).
Giáo viên
GV đi quan sát, hỏi nhóm khó: “Vì sao 100 000 lớn hơn 99 999 dù chỉ khác một chữ số?”
Học sinh
Dự kiến HS trả lời: “Vì 100 000 có 6 chữ số, còn 99 999 chỉ có 5 chữ số, số có ít chữ số hơn thì bé hơn.” HS điền dấu và viết phân tích thành tổng.
Giáo viên
GV mời đại diện hai nhóm trình bày câu 1 và câu 3, các nhóm khác nhận xét.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày: “Số 43 207 có 4 chục nghìn, 3 nghìn, 2 trăm, 0 chục, 7 đơn vị”; “60 099 < 60 909 vì hàng nghìn bằng nhau, hàng trăm 0 bé hơn 9.”
Giáo viên
GV chốt: “So sánh từ hàng cao nhất. Cùng số chữ số thì so sánh từ trái sang phải.” GV chiếu ví dụ phân tích 50 306 trên học liệu số NeoEdu.
Học sinh
HS ghi lại quy tắc so sánh vào vở và đối chiếu với ví dụ trên màn hình.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 10 phút

Tính, chẵn lẻ và biểu thức chứa chữ

Mục tiêu

Hệ thống hoá cách đặt tính, tính đúng thứ tự, kiểm tra bằng phép tính ngược, nhận biết số chẵn lẻ và thay chữ bằng số.

Nội dung

HS làm việc theo cặp đôi. Một bạn đặt tính và tính $18\,245 + 6\,307$ , $45\,000 - 18\,625$ ; bạn kia thử lại bằng phép tính ngược. Sau đó hai bạn xét chẵn lẻ của 42 018, 67 204, 90 035, 80 000 và tính giá trị biểu thức $a + 25$ khi $a = 17$ .

Sản phẩm dự kiến

Kết quả: $18\,245 + 6\,307 = 24\,552$ ; $45\,000 - 18\,625 = 26\,375$ (thử: $26\,375 + 18\,625 = 45\,000$ ); 42 018, 67 204, 80 000 là số chẵn; 90 035 là số lẻ; $a + 25 = 17 + 25 = 42$ khi $a = 17$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ: “Bạn A đặt tính và tính, bạn B kiểm tra bằng phép tính ngược. Sau 4 phút đổi vai.”
Học sinh
Cặp đôi phân vai, lấy giấy nháp và bắt đầu đặt tính.
Giáo viên
GV hỏi: “Vì sao 0 được xem là số chẵn? Chữ số tận cùng của 90 035 là gì nên số này là số lẻ?”
Học sinh
Dự kiến HS trả lời: “Số 0 chia hết cho 2 nên là số chẵn; 90 035 tận cùng là 5 nên là số lẻ.” HS thay $a = 17$ vào $a + 25$ và tính $17 + 25 = 42$ .
Giáo viên
GV mời hai cặp trình bày phép tính $45\,000 - 18\,625$ và cách thử lại; cả lớp nhận xét.
Học sinh
HS trình bày: “ $45\,000 - 18\,625 = 26\,375$ ; thử lại $26\,375 + 18\,625 = 45\,000$ , đúng.”
Giáo viên
GV nhấn mạnh: “Chia và nhân làm trước, cộng và trừ làm sau khi không có ngoặc. Chữ a chỉ là một số chưa biết, không phải tên đơn vị đo.”
Học sinh
HS sửa lại bài của mình nếu có lỗi, ghi chú quy tắc thứ tự tính vào vở.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 8 phút

Lập kế hoạch giải bài toán ba bước

Mục tiêu

Hình thành cách lập kế hoạch giải bài toán có hai đại lượng trung gian, từ câu hỏi cuối tìm dữ kiện cần thiết.

Nội dung

Cả lớp cùng phân tích bài toán cây giống: Có 750 cây giống. Sáng trồng 140 cây, chiều trồng gấp 3 lần sáng. Còn bao nhiêu cây chưa trồng? GV hướng dẫn HS đọc câu hỏi cuối trước, vẽ sơ đồ đoạn thẳng và lập kế hoạch giải theo bảng Hỏi – Biết – Tính.

Sản phẩm dự kiến

HS lập được kế hoạch: cần tìm số cây trồng buổi chiều và số cây đã trồng cả ngày; vẽ được sơ đồ đoạn thẳng gồm đoạn sáng 140 cây và đoạn chiều gấp 3 lần; nêu được hai bước tính trung gian.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu đề bài toán cây giống và hỏi: “Câu hỏi cuối cùng là gì? Muốn trả lời cần biết những đại lượng nào?”
Học sinh
HS đọc đề, trả lời: “Cần biết số cây đã trồng trong cả ngày, tức là cần biết số cây buổi chiều.”
Giáo viên
GV hướng dẫn HS vẽ sơ đồ: một đoạn cho sáng 140 cây, đoạn chiều gấp 3 lần. GV hỏi: “Từ chữ gấp 3 lần, ta dùng phép tính gì?”
Học sinh
Dự kiến HS trả lời: “Dùng phép nhân: $140 \times 3 = 420$ cây.” HS ghi kế hoạch vào giấy nháp.
Giáo viên
GV mời một HS nêu kế hoạch ba bước: tìm số cây chiều, tìm số cây đã trồng, tìm số cây còn lại.
Học sinh
HS trình bày: “Bước 1: $140 \times 3 = 420$ ; Bước 2: $140 + 420 = 560$ ; Bước 3: $750 - 560 = 190$ .”
Giáo viên
GV chốt: “Đọc câu hỏi cuối trước, tìm dữ kiện trung gian, vẽ sơ đồ khi có gấp, hơn, còn lại. Mỗi phép tính phải có câu lời giải và đơn vị.”
Học sinh
HS ghi quy trình bốn bước vào vở: đọc câu hỏi cuối, lập sơ đồ, tính từng bước, thử lại.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Trắc nghiệm nhanh và tính đúng

Mục tiêu

Củng cố đọc, viết, so sánh số, tính đúng, dùng phép tính ngược và thay chữ bằng số qua các bài tập 1 đến 8.

Nội dung

Trò chơi “Giơ bảng nhanh”: GV đọc hoặc chiếu từng bài tập 1 đến 8; HS suy nghĩ rồi giơ bảng con có đáp án. Với bài 2 và bài 4, HS viết thêm phép thử lại.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án đúng: 1) B (chữ số 7 ở hàng chục, giá trị 70). 2) $18\,245 + 6\,307 = 24\,552$ . 3) C (90 035 tận cùng 5, là số lẻ). 4) $45\,000 - 18\,625 = 26\,375$ , thử $26\,375 + 18\,625 = 45\,000$ . 5) 80 000; 80 001. 6) $(9 + 6) \times 4 = 60$ . 7) $36\,000 : 6 + 2\,500 = 6\,000 + 2\,500 = 8\,500$ . 8) $60\,099 < 60\,909 < 69\,009 < 69\,090$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nói luật chơi: “Cả lớp suy nghĩ trong 30 giây rồi giơ bảng cùng lúc. Bạn nào đúng và giải thích được sẽ được khen.”
Học sinh
HS chuẩn bị bảng con và bút dạ.
Giáo viên
GV đọc bài 1 và bài 3 (trắc nghiệm). Sau đó chiếu bài 2, 4, 6, 7, 8 và hỏi: “Vì sao phải tính $9 + 6$ trước khi nhân với 4 trong bài 6?”
Học sinh
HS giơ bảng: bài 1 chọn B, bài 3 chọn C. Dự kiến HS trả lời: “Vì có ngoặc nên phải tính trong ngoặc trước, rồi mới nhân với 4.” HS viết phép thử cho bài 4.
Giáo viên
GV mời hai HS trình bày bài 5 và bài 8, yêu cầu các bạn chỉ ra lỗi nếu có.
Học sinh
HS trình bày: “Điền 80 000 và 80 001 vì mỗi số hơn số trước một đơn vị.” HS khác bổ sung: “Xếp 60 099 trước 60 909 vì hàng trăm 0 bé hơn 9.”
Giáo viên
GV tổng kết và nhắc: “Số 0 là số chẵn; khi thay chữ bằng số, phải giữ ngoặc và tính đúng thứ tự.”
Học sinh
HS sửa đáp án sai vào vở, tự đánh giá số câu đúng của mình.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 14 phút

Số chẵn, số lẻ và giải toán ba bước

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức chẵn lẻ và kỹ năng lập kế hoạch giải bài toán có hai bước tính trung gian để giải bài 9 và bài 10.

Nội dung

HS làm việc nhóm 4 theo kỹ thuật mảnh ghép: mỗi HS giữ một phần của Phiếu học tập số 2 (bài 9 và bài 10), sau đó chia sẻ với bạn trong nhóm. Nhóm hoàn thành phiếu, kiểm tra kết quả bằng phép thử.

Sản phẩm dự kiến

Bài 9: Đúng ( $43 = 21 \times 2 + 1$ , số dư 1 nhỏ hơn 2). Bài 10: $140 \times 3 = 420$ ; $140 + 420 = 560$ ; $750 - 560 = 190$ . Đáp số: 190 cây chưa trồng.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 2 và chia nhiệm vụ: “Bạn 1 làm bài 9, bạn 2 làm bài 10 ý a, bạn 3 kiểm tra bài 10 bằng phép thử, bạn 4 viết câu lời giải.”
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, đọc phiếu và ghi kế hoạch làm việc của nhóm.
Giáo viên
GV đi quan sát và hỏi nhóm: “Số 43 chia cho 2 được bao nhiêu và còn dư bao nhiêu? Số dư có ý nghĩa gì với số học sinh?”
Học sinh
Dự kiến HS trả lời: “ $43 : 2 = 21$ dư 1, nghĩa là ghép được 21 đôi và còn 1 bạn chưa có đôi.” HS tính $140 \times 3 = 420$ , rồi $140 + 420 = 560$ , cuối cùng $750 - 560 = 190$ .
Giáo viên
GV mời đại diện một nhóm trình bày lời giải bài 10 đầy đủ kèm đơn vị “cây”; các nhóm khác kiểm tra bằng cách thử lại.
Học sinh
HS trình bày: “Số cây chiều trồng là 420 cây; số cây đã trồng cả ngày là 560 cây; số cây chưa trồng là 190 cây.”
Giáo viên
GV chiếu bài tương tác trên NeoEdu và nhắc: “Mỗi phép tính phải đi kèm câu lời giải và đơn vị. Thử lại kết quả để chắc chắn.”
Học sinh
HS tự kiểm tra bằng bài tập tương tác và điều chỉnh lời giải của nhóm nếu cần.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 11 phút

Đếm và lập kế hoạch ở lớp học

Mục tiêu

Vận dụng số chẵn lẻ, đọc và so sánh số, giải bài toán ba bước vào tình huống thực tế của lớp học.

Nội dung

GV tổ chức hoạt động thực tế: cả lớp đếm số HS, số bàn và số viên bút trong nhóm; xét số HS là chẵn hay lẻ; chia lớp thành các đôi. Từ số liệu thật, mỗi nhóm đặt một bài toán ba bước về nhà (có “gấp” hoặc “còn lại”) và nêu kế hoạch giải.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi nhóm ghi được số liệu thật của lớp, xác định số HS là chẵn hay lẻ, nêu được một bài toán ba bước có lời giải kèm đơn vị và phép thử lại.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nói: “Mỗi nhóm đếm số bạn trong nhóm, số bút trong hộp, rồi cho biết số đó là chẵn hay lẻ. Sau đó các em đặt một bài toán ba bước.”
Học sinh
HS đếm, ghi số liệu vào giấy nháp, thảo luận với nhóm.
Giáo viên
GV hỏi: “Nếu lớp có 43 HS thì có ghép đôi hết không? Còn thừa mấy bạn?”
Học sinh
Dự kiến HS trả lời: “Không ghép hết, vì 43 là số lẻ; ghép được 21 đôi và còn thừa 1 bạn.”
Giáo viên
GV mời một nhóm đọc bài toán do nhóm đặt và kế hoạch giải.
Học sinh
HS đọc đề, trình bày kế hoạch: “Bước 1 tìm số đã dùng, bước 2 tìm số còn lại, thử lại bằng phép cộng.”
Giáo viên
GV khen ngợi và nhắc: “Toán học có ở khắp nơi trong lớp học. Hãy giải bài toán do nhóm đặt ở nhà và kiểm tra lại kết quả.”
Học sinh
HS ghi bài toán vào sổ tay để hoàn thành ở nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Dùng cho hoạt động “Đọc, viết, cấu tạo và so sánh số”.

Câu 1: Điền vào bảng phân hàng số 43 207: hàng chục nghìn ..., hàng nghìn ..., hàng trăm ..., hàng chục ..., hàng đơn vị ....
Câu 2: Phân tích số 50 306 thành tổng.
Câu 3: Điền dấu $>$ $>$ , $<$ $<$ , $=$ $=$ vào chỗ chấm:
- $60\,099$ ... $60\,909$
- $69\,009$ ... $69\,090$
- $100\,000$ ... $99\,999$
Câu 4: Số 100 000 bằng bao nhiêu chục nghìn?
Ghi chú nhóm: người đọc, người ghi, người kiểm tra, người trình bày.

Phiếu học tập số 2

Dùng cho hoạt động “Số chẵn, số lẻ và giải toán ba bước”.

Bài 9: Có 43 học sinh. Ghép đôi được 21 đôi và còn 1 bạn. Nhận xét đúng hay sai và giải thích.
Bài 10: Có 750 cây giống. Sáng trồng 140 cây, chiều trồng gấp 3 lần sáng. Còn bao nhiêu cây chưa trồng?
- a) Đọc câu hỏi cuối. Muốn tìm số cây còn lại cần biết những gì?
- b) Vẽ sơ đồ đoạn thẳng và tính từng bước.
- c) Viết câu lời giải kèm đơn vị và thử lại kết quả.

Hướng dẫn về nhà

Viết lại số 43 207 và số 50 306 theo bảng phân hàng; đọc to từng số và nêu giá trị của chữ số 0 trong mỗi số.
Chọn năm số có năm chữ số bất kỳ, xác định số nào là số chẵn, số nào là số lẻ và giải thích bằng chữ số tận cùng.
Hoàn thành bài toán do nhóm đặt ở lớp: nêu kế hoạch ba bước, viết lời giải có đơn vị và thử lại kết quả bằng phép tính ngược. Có thể kiểm tra thêm bằng bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/4/math/bai-6-luyen-tap-chung.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.