ToánLớp 4Chủ đề 10. Phân số

Giáo án Bài 58. So sánh phân số

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được cách so sánh hai phân số cùng mẫu số: phân số có tử số lớn hơn thì lớn hơn.
Giải thích được cách so sánh hai phân số khác mẫu số bằng cách quy đồng mẫu số rồi so sánh tử số.
Vận dụng được mốc 1 để so sánh nhanh hai phân số, ví dụ $\dfrac{5}{4}>\dfrac{7}{9}$ mà không cần quy đồng.
Tư duy và lập luận toán học: giải thích được vì sao $\dfrac{2}{3}<\dfrac{3}{4}$ thông qua $\dfrac{2}{3}=\dfrac{8}{12}$ và $\dfrac{3}{4}=\dfrac{9}{12}$ .
Giao tiếp toán học: đọc, viết đúng các dấu so sánh <, >, = giữa hai phân số và diễn đạt đúng quy tắc bằng lời.
Giải quyết vấn đề toán học: lựa chọn đúng cách so sánh (cùng mẫu, quy đồng, so với mốc 1) cho từng cặp phân số.
Mô hình hoá toán học: chuyển tình huống quãng đường đi của Mai và Nam thành bài toán so sánh hai phân số cùng mẫu số.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: dùng băng giấy hoặc hình tròn chia phần để minh hoạ việc so sánh phân số.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự chọn cách so sánh phù hợp, tự kiểm tra kết quả bằng cách đối chiếu với hình minh hoạ và đáp án.
Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo cặp, nhóm và trình bày được lập luận so sánh bằng lời rõ ràng, đủ ý.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS linh hoạt chọn cách quy đồng hoặc so với mốc 1 khi giải bài toán thực tế.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: tích cực làm bài tập, kiên trì kiểm tra lại kết quả quy đồng mẫu số.
Trách nhiệm: hoàn thành nhiệm vụ nhóm, phối hợp với bạn và nhận xét công bằng khi báo cáo.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Máy chiếu hoặc bảng phụ ghi ví dụ và bài tập 1 đến 8
Băng giấy đã chia thành 3 phần và 4 phần bằng nhau để minh hoạ
Phiếu học tập số 1 in cho mỗi nhóm
Thẻ dấu <, >, = để giơ khi trả lời
Học liệu số NeoEdu: trang bài học Bài 58 (neoedu.vn/learn/4/math/bai-58-so-sanh-phan-so) để chiếu bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác

2. Học sinh

Bảng con, bút dạ, khăn lau
Băng giấy hoặc hình tròn bằng giấy đã chia đều, kéo, thước kẻ
Vở nháp, SGK Toán 4 tập 2

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Chọn phần nhiều hơn

Mục tiêu

Kích hoạt kiến thức về phân số và nhận biết phân số cùng mẫu số lớn hơn khi tử số lớn hơn.

Nội dung

Trò chơi “Ai ăn nhiều hơn?”: GV đưa tình huống hai bạn cùng cắt một chiếc bánh thành 8 phần bằng nhau, bạn thứ nhất ăn $\dfrac{3}{8}$ chiếc bánh, bạn thứ hai ăn $\dfrac{5}{8}$ chiếc bánh. HS giơ thẻ dấu để chọn dấu so sánh đúng.

Sản phẩm dự kiến

HS chọn đúng $\dfrac{3}{8}<\dfrac{5}{8}$ và nêu được lí do: hai phân số cùng mẫu số 8, tử số 5 lớn hơn 3 nên $\dfrac{5}{8}$ lớn hơn.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống bằng lời và chiếu hình chiếc bánh chia 8 phần. Hỏi: “Bạn nào ăn nhiều bánh hơn? Em giơ thẻ dấu để so sánh $\dfrac{3}{8}$ với $\dfrac{5}{8}$ .”
Học sinh
HS quan sát, suy nghĩ và giơ thẻ dấu “<” (dự kiến một số HS có thể giơ nhầm dấu “>”).
Giáo viên
GV yêu cầu HS giải thích vì sao chọn dấu đó, gợi ý: “Hai phân số có mẫu số như thế nào? Tử số khác nhau ra sao?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Hai phân số cùng mẫu số 8, tử số 5 lớn hơn 3 nên $\dfrac{5}{8}$ lớn hơn.”
Giáo viên
GV mời 2 HS nhắc lại lí do và ghi bảng $\dfrac{3}{8}<\dfrac{5}{8}$ .
Học sinh
HS nhắc lại, các bạn khác nhận xét.
Giáo viên
GV dẫn vào bài mới: “Khi phân số cùng mẫu số, ta so sánh tử số. Hôm nay ta tìm hiểu các trường hợp so sánh khác.”
Học sinh
HS ghi tựa bài “So sánh phân số” vào vở.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

Hình thành cách so sánh phân số khác mẫu số

Mục tiêu

Giúp HS nhận ra cần quy đồng mẫu số để so sánh hai phân số khác mẫu số.

Nội dung

Hoạt động cặp đôi với băng giấy: so sánh $\dfrac{2}{3}$ với $\dfrac{3}{4}$ . Cặp đôi gấp băng giấy thành 3 phần và 4 phần, tô màu rồi so sánh. Sau đó quy đồng: $\dfrac{2}{3}=\dfrac{8}{12}$ và $\dfrac{3}{4}=\dfrac{9}{12}$ , so sánh hai tử số 8 và 9 để kết luận.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được: khác mẫu số thì quy đồng về cùng mẫu số rồi so sánh tử số; $\dfrac{2}{3}<\dfrac{3}{4}$ vì $\dfrac{8}{12}<\dfrac{9}{12}$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát băng giấy cho cặp đôi và hỏi: “Băng giấy chia 3 phần và băng giấy chia 4 phần, phần nào dài hơn khi cùng tô $\dfrac{2}{3}$ và $\dfrac{3}{4}$ ? Các em hãy dùng băng giấy để kiểm tra.”
Học sinh
HS nhận băng giấy, gấp và tô màu $\dfrac{2}{3}$ trên băng thứ nhất, $\dfrac{3}{4}$ trên băng thứ hai.
Giáo viên
GV đi quan sát, gợi ý: “Muốn so sánh đúng, hai băng phải cùng độ dài. Làm sao để chia cả hai băng thành cùng số phần bằng nhau?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Chia cả hai băng thành 12 phần bằng nhau, $\dfrac{2}{3}$ là 8 phần, $\dfrac{3}{4}$ là 9 phần.” HS ghi $\dfrac{2}{3}=\dfrac{8}{12}$ , $\dfrac{3}{4}=\dfrac{9}{12}$ vào vở nháp.
Giáo viên
GV mời một cặp báo cáo kết quả và yêu cầu nói rõ: “Vì sao $\dfrac{2}{3}<\dfrac{3}{4}$ ?”
Học sinh
HS trả lời: “Quy đồng về mẫu 12, $\dfrac{8}{12}<\dfrac{9}{12}$ nên $\dfrac{2}{3}<\dfrac{3}{4}$ .”
Giáo viên
GV chốt: “Khi hai phân số khác mẫu số, ta quy đồng mẫu số rồi so sánh các tử số. Ta có thể chiếu bài giảng NeoEdu để đối chiếu.”
Học sinh
HS ghi quy tắc vào vở và đối chiếu với bài giảng trên màn hình.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 7 phút

So sánh với mốc 1 và tránh nhầm lẫn

Mục tiêu

Giúp HS biết so sánh phân số với 1 để so sánh nhanh và nhận ra quan niệm sai về mẫu số.

Nội dung

GV hướng dẫn cách so với 1: tử số nhỏ hơn mẫu số thì phân số nhỏ hơn 1; tử số bằng mẫu số thì bằng 1; tử số lớn hơn mẫu số thì phân số lớn hơn 1. Áp dụng so sánh $\dfrac{5}{4}$ với $\dfrac{7}{9}$ . Đồng thời xét $\dfrac{2}{5}$ và $\dfrac{2}{9}$ để tránh quan niệm sai “cùng tử, mẫu lớn hơn thì phân số lớn hơn”.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được: $\dfrac{5}{4}>1>\dfrac{7}{9}$ nên $\dfrac{5}{4}>\dfrac{7}{9}$ ; với cùng tử dương, mẫu số bé hơn thì phân số lớn hơn, nên $\dfrac{2}{5}>\dfrac{2}{9}$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV hỏi: “Phân số $\dfrac{5}{4}$ lớn hơn 1 hay bé hơn 1? Vì sao? Còn $\dfrac{7}{9}$ thì sao?”
Học sinh
HS suy nghĩ, trả lời: “ $\dfrac{5}{4}$ lớn hơn 1 vì tử số 5 lớn hơn mẫu số 4; $\dfrac{7}{9}$ bé hơn 1 vì tử số 7 bé hơn mẫu số 9.”
Giáo viên
GV nêu tiếp: “Không cần quy đồng, em có thể so sánh $\dfrac{5}{4}$ với $\dfrac{7}{9}$ như thế nào? Thử so sánh $\dfrac{2}{5}$ với $\dfrac{2}{9}$ và giải thích.”
Học sinh
HS trả lời: “ $\dfrac{5}{4}>1>\dfrac{7}{9}$ nên $\dfrac{5}{4}>\dfrac{7}{9}$ . Với $\dfrac{2}{5}$ và $\dfrac{2}{9}$ , cùng tử số 2, mẫu 5 bé hơn 9 nên $\dfrac{2}{5}>\dfrac{2}{9}$ .” GV cần lưu ý HS dễ nhầm “mẫu lớn hơn thì phân số lớn hơn”.
Giáo viên
GV mời HS giải thích bằng hình vẽ: một chiếc bánh chia 5 phần và 9 phần, phần nào của mỗi phần to hơn?
Học sinh
HS trả lời: “Chia 5 phần thì mỗi phần to hơn chia 9 phần, nên $\dfrac{2}{5}$ lớn hơn $\dfrac{2}{9}$ .”
Giáo viên
GV chốt: “Phân số lớn hơn 1 thì lớn hơn phân số bé hơn 1. Với cùng tử dương, mẫu bé hơn thì phân số lớn hơn.”
Học sinh
HS ghi ý chính vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Luyện tập so sánh phân số

Mục tiêu

Củng cố việc chọn cách so sánh phù hợp và trình bày đúng dấu so sánh.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 1 theo nhóm 4. Bài 1, 2, 3 làm cá nhân trên bảng con; bài 4, 6, 7 làm theo nhóm; bài 5 nhận xét đúng hay sai.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 1: C, $\dfrac{5}{8}$ lớn hơn vì cùng mẫu 8 và 5>3. Bài 2: $\dfrac{2}{3}<\dfrac{3}{4}$ (vì $\dfrac{8}{12}<\dfrac{9}{12}$ ). Bài 3: $\dfrac{4}{5}>\dfrac{4}{7}$ (cùng tử 4, mẫu 5 bé hơn 7). Bài 4: $\dfrac{1}{5}<\dfrac{2}{5}<\dfrac{3}{5}<\dfrac{4}{5}$ . Bài 5: Đúng, vì $\dfrac{7}{6}>1$ còn $\dfrac{5}{8}<1$ . Bài 6: $\dfrac{1}{2}<\dfrac{2}{3}$ ; $\dfrac{3}{4}=\dfrac{6}{8}$ ; $\dfrac{5}{4}>1$ . Bài 7: D, $\dfrac{2}{9}$ bé nhất vì cùng tử 2 và mẫu 9 lớn nhất.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu bài 1, 2, 3 lên màn hình và yêu cầu HS làm bảng con. Sau đó phát Phiếu học tập số 1 cho nhóm làm bài 4, 6, 7.
Học sinh
HS làm bảng con, giơ kết quả. Các nhóm nhận phiếu và thảo luận.
Giáo viên
GV đi quan sát, nhắc HS dùng quy đồng với bài 2 và mốc 1 với bài 5. Với bài 7, GV hỏi: “Vì sao cùng tử số mà mẫu lớn hơn lại cho phân số bé hơn?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Mẫu số 9 chia bánh thành nhiều phần nhỏ hơn nên mỗi phần bé hơn, $\dfrac{2}{9}$ là bé nhất.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày bài 4 và bài 6, các nhóm khác nhận xét và chấm bảng con.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày, các bạn nhận xét và sửa sai nếu có.
Giáo viên
GV tổng kết: nêu đáp án đúng, nhấn mạnh cách chọn phương pháp so sánh phù hợp.
Học sinh
HS sửa lỗi sai vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 5 phút

Ai đi xa hơn?

Mục tiêu

Vận dụng so sánh phân số vào tình huống thực tế về quãng đường.

Nội dung

Bài toán: Mai đi được $\dfrac{3}{4}$ quãng đường, Nam đi được $\dfrac{5}{6}$ cùng quãng đường. Ai đi xa hơn? Giải thích bằng hai phân số cùng mẫu số. Giao về nhà: tự nêu một tình huống thực tế so sánh hai phân số và giải thích cách so sánh.

Sản phẩm dự kiến

Gợi ý lời giải: $\dfrac{3}{4}=\dfrac{9}{12}$ và $\dfrac{5}{6}=\dfrac{10}{12}$ . Vì $10>9$ nên $\dfrac{5}{6}>\dfrac{3}{4}$ , Nam đi xa hơn.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc bài toán và hỏi: “Muốn biết ai đi xa hơn, ta cần so sánh hai phân số nào? Hai phân số này có cùng mẫu số không?”
Học sinh
HS đọc đề, trả lời: “Cần so sánh $\dfrac{3}{4}$ với $\dfrac{5}{6}$ , hai phân số khác mẫu số.”
Giáo viên
GV hướng dẫn: “Hãy quy đồng hai phân số về mẫu 12 rồi so sánh tử số.”
Học sinh
HS làm bài: $\dfrac{3}{4}=\dfrac{9}{12}$ , $\dfrac{5}{6}=\dfrac{10}{12}$ , so sánh 10 và 9 và kết luận Nam đi xa hơn.
Giáo viên
GV mời HS trình bày lời giải và giao nhiệm vụ về nhà.
Học sinh
HS trình bày: “Nam đi xa hơn vì $\dfrac{5}{6}>\dfrac{3}{4}$ .”
Giáo viên
GV chốt: “Khi so sánh phân số trong thực tế, ta chọn cách quy đồng hoặc so với mốc 1 cho thuận tiện. Đừng quên kiểm tra lại kết quả.”
Học sinh
HS ghi nhớ: cùng mẫu so tử, khác mẫu quy đồng, dùng mốc 1 khi thuận tiện.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Bài 4. Xếp các phân số $\dfrac{4}{5}$ , $\dfrac{1}{5}$ , $\dfrac{3}{5}$ , $\dfrac{2}{5}$ theo thứ tự từ bé đến lớn.
Bài 5. Đúng hay sai: $\dfrac{7}{6}>\dfrac{5}{8}$ ? Giải thích ngắn gọn.
Bài 6. Nối mỗi cặp với dấu so sánh thích hợp (<, >, =):

$\dfrac{1}{2}$ ... $\dfrac{2}{3}$
$\dfrac{3}{4}$ ... $\dfrac{6}{8}$
$\dfrac{5}{4}$ ... 1
Bài 7. Phân số nào bé nhất?
A. $\dfrac{2}{3}$
B. $\dfrac{2}{5}$
C. $\dfrac{2}{7}$
D. $\dfrac{2}{9}$

Hướng dẫn về nhà

Ôn lại cách so sánh phân số cùng mẫu số, khác mẫu số và so sánh với mốc 1.
Hoàn thành bài tập tương tác trên trang bài học NeoEdu Bài 58 (neoedu.vn/learn/4/math/bai-58-so-sanh-phan-so) để tự kiểm tra.
Nêu một tình huống thực tế trong gia đình cần so sánh hai phân số (ví dụ hai bạn cùng ăn một chiếc bánh chia phần), viết lời giải và giải thích cách so sánh.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.