ToánLớp 4Chủ đề 9. Làm quen với yếu tố thống kê, xác suất

Giáo án Bài 51. Số lần xuất hiện của một sự kiện

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Ghi được kết quả từng lượt thử vào bảng theo đúng thứ tự xảy ra.
Đếm được số lần xuất hiện của từng sự kiện trong một dãy kết quả.
Nhận biết được tổng số lần của các sự kiện bằng tổng số lượt thử.
Giải thích được vì sao kết quả thử nghiệm không cho phép khẳng định lượt sau chắc chắn xuất hiện mặt nào.
Tư duy và lập luận toán học: Nhận xét đúng rằng kết quả đã thử chỉ mô tả các lượt đó, không dự đoán chắc chắn cho lượt sau.
Mô hình hoá toán học: Dùng bảng ghi từng lượt để mô tả một thí nghiệm lặp lại và đọc được thông tin từ bảng.
Giao tiếp toán học: Dùng đúng các từ “lần xuất hiện”, “số lượt”, “tổng số lần” khi trình bày kết quả.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: Sử dụng đồng xu hoặc bộ thẻ, phiếu học tập và bảng ghi để tiến hành thí nghiệm và kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: Tự thực hiện đủ số lượt thử, ghi kết quả ngay sau mỗi lượt và tự kiểm tra tổng số lần bằng số lượt đã làm.
Giao tiếp và hợp tác: Phối hợp với bạn trong nhóm đôi, thay phiên tung đồng xu, ghi chép và trình bày kết quả của nhóm bằng câu nói đầy đủ.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Chọn cách đếm và kiểm tra kết quả phù hợp, đề xuất cách thiết kế bảng ghi cho một thí nghiệm mới.

3. Phẩm chất

Trung thực: Ghi đúng kết quả thực tế của từng lượt, không ghi theo ý muốn hay theo dự đoán của bản thân.
Chăm chỉ: Thực hiện đầy đủ các lượt thử và hoàn thành phiếu học tập trong thời gian quy định.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Đồng xu lớn (hoặc tấm bìa tròn) có hai mặt ghi N (ngửa) và S (sấp), bộ thẻ đỏ và thẻ xanh để minh hoạ việc rút thẻ rồi trả lại.
Bảng phụ hoặc slide ghi sẵn bảng kết quả 8 lượt và dãy N, S, N, N, S, S, N, N.
Máy chiếu hoặc bảng thông minh để trình chiếu bài tập.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/4/math/bai-51-so-lan-xuat-hien-cua-mot-su-kien).

2. Học sinh

Sách Toán 4, vở ghi, bút chì, thước kẻ.
Mỗi nhóm đôi một đồng xu hoặc một tấm bìa tròn có hai mặt N và S.
Phiếu học tập số 1 và bút dạ để ghi kết quả.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Tung đồng xu và đoán kết quả

Mục tiêu

Gợi nhớ kinh nghiệm sống của HS về việc tung đồng xu và dẫn dắt vào khái niệm số lần xuất hiện của một sự kiện.

Nội dung

GV tung đồng xu lên bảng một lần, cho cả lớp quan sát mặt xuất hiện. Sau đó GV đặt câu hỏi để HS suy nghĩ về tính không chắc chắn của kết quả.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được hai kết quả có thể xảy ra khi tung đồng xu là N hoặc S, và nhận ra không thể chắc chắn lượt sau ra mặt nào.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV tung đồng xu một lần và hỏi: “Khi tung đồng xu, có thể xuất hiện những mặt nào?” Sau đó hỏi tiếp: “Nếu vừa tung được mặt N, lượt tiếp theo có chắc chắn là mặt N không?”
Học sinh
HS quan sát và trả lời: “Có thể là mặt N hoặc mặt S.” Với câu hỏi thứ hai, HS trả lời dự kiến: “Không chắc, vì có thể ra mặt S.”
Giáo viên
GV mời 2 đến 3 HS nêu ý kiến và chốt: “Kết quả của lượt tung sau không thể đoán chắc chắn. Hôm nay chúng ta sẽ học cách ghi lại và đếm số lần mỗi kết quả xuất hiện.”
Học sinh
HS lắng nghe, nhắc lại tên bài: “Số lần xuất hiện của một sự kiện.”

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

Ghi kết quả từng lượt thử vào bảng

Mục tiêu

HS biết tiến hành thí nghiệm lặp lại và ghi ngay kết quả từng lượt vào bảng theo đúng thứ tự.

Nội dung

Theo nhóm đôi, mỗi bạn tung đồng xu 8 lần (hoặc rút thẻ, trả lại, trộn đều), ghi kết quả N hoặc S vào cột tương ứng trong Phiếu học tập số 1. Sau khi hoàn thành, hai bạn so sánh dãy kết quả của mình với dãy trên bảng: N, S, N, N, S, S, N, N.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi nhóm đôi hoàn thành bảng 8 lượt trong Phiếu học tập số 1 với kết quả đúng thực tế, mỗi lượt có một kí hiệu N hoặc S.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia lớp thành các nhóm đôi, phát đồng xu và Phiếu học tập số 1. GV nêu luật: “Tung đồng xu 8 lần, mỗi lần xong ghi ngay N hoặc S vào đúng lượt, không ghi trước và không sửa kết quả.”
Học sinh
HS nhận đồ dùng, đọc luật và hỏi lại nếu chưa rõ.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, nhắc HS ghi ngay sau mỗi lượt và kiểm tra việc ghi đúng thứ tự. GV hỏi một nhóm: “Vì sao em phải ghi ngay sau mỗi lượt?”
Học sinh
HS tung đồng xu, ghi kết quả từng lượt vào phiếu. HS trả lời dự kiến: “Để không quên kết quả và ghi đúng thứ tự các lượt.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm treo hoặc đọc kết quả của nhóm mình, yêu cầu các nhóm khác so sánh xem có ghi đúng 8 lượt và có đủ kí hiệu N, S không.
Học sinh
Đại diện nhóm đọc kết quả, ví dụ: “Lượt 1 là N, lượt 2 là S, lượt 3 là N…”. Các nhóm khác nhận xét và kiểm tra số lượt.
Giáo viên
GV chốt: “Mỗi lượt thử ghi một kết quả. Muốn biết kết quả đã được ghi đủ chưa, ta đếm số lượt trong bảng.”
Học sinh
HS ghi nhớ cách ghi kết quả từng lượt vào bảng.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 8 phút

Đếm số lần xuất hiện và kiểm tra tổng

Mục tiêu

HS đếm được số lần xuất hiện của từng sự kiện và nhận biết tổng số lần bằng số lượt thử.

Nội dung

GV dùng dãy kết quả N, S, N, N, S, S, N, N đã ghi trên bảng. HS đếm riêng số lần N và số lần S, sau đó cộng hai kết quả và so sánh với số lượt 8. Cuối giờ, GV nhấn mạnh kết quả chỉ mô tả 8 lượt đã thử, không khẳng định cho lượt sau.

Sản phẩm dự kiến

HS ghi được: mặt N xuất hiện 5 lần, mặt S xuất hiện 3 lần; 5 + 3 = 8 bằng số lượt thử; nêu được nhận xét chỉ đúng với 8 lượt đã thử.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV hỏi: “Trong 8 lượt, mặt N xuất hiện mấy lần? Mặt S xuất hiện mấy lần? Tổng số lần của hai mặt là bao nhiêu?”
Học sinh
HS làm việc cá nhân rồi trao đổi trong nhóm đôi để đếm, ví dụ: “Mặt N xuất hiện 5 lần, mặt S xuất hiện 3 lần, 5 + 3 = 8.”
Giáo viên
GV mời một HS lên bảng gạch chéo từng kí hiệu khi đếm để cả lớp theo dõi. GV hỏi: “Tổng số lần của hai mặt có bằng số lượt thử không?”
Học sinh
HS đếm và trả lời: “Bằng 8 lượt, nên đã đếm đủ.”
Giáo viên
GV hỏi tiếp: “Có thể khẳng định lượt thứ 9 chắc chắn là mặt N vì mặt N đã xuất hiện 5 lần không?” GV chốt: “Kết quả chỉ nói về 8 lượt đã thử. Lượt sau vẫn không thể đoán chắc chắn.”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Không, vì lượt sau có thể ra mặt S. Ta chỉ nhận xét về 8 lượt đã làm.”

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 7 phút

Trò chơi “Đếm nhanh, kiểm tra đúng”

Mục tiêu

Củng cố cách ghi, đếm số lần xuất hiện và kiểm tra tổng số lượt qua các bài tập đã cho.

Nội dung

GV chiếu các bài tập trên NeoEdu hoặc trên bảng. HS làm việc nhanh cá nhân, sau đó giơ thẻ đáp án hoặc trao đổi theo cặp. Các bài tập gồm: (1) Tung xu được N, S, N, N, S. Mặt N xuất hiện mấy lần? (2) Rút thẻ 10 lượt, thẻ đỏ xuất hiện 6 lần, các lượt còn lại là thẻ xanh. Thẻ xanh xuất hiện mấy lần? (3) Mặt N xuất hiện 5 lần liên tiếp. Lượt sau: A. chắc chắn N; B. chưa thể khẳng định; C. chắc chắn S. (4) Bảng có 4 lần đỏ, 3 lần xanh, 2 lần vàng. Tổng số lượt là bao nhiêu? (5) Thử 8 lượt ra N 5 lần, S 3 lần, vậy mọi 8 lượt khác đều có đúng 5 lần N. Nhận định này đúng hay sai? (6) Tung 12 lượt, mặt N xuất hiện 7 lần. Mặt N nhiều hơn mặt S mấy lần?

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) 3 lần; (2) 4 lần, vì 10 − 6 = 4; (3) B, chưa thể khẳng định; (4) 9 lượt, vì 4 + 3 + 2 = 9; (5) Sai, kết quả có thể khác ở các nhóm thử khác; (6) 2 lần, vì mặt S là 12 − 7 = 5 lần và 7 − 5 = 2 lần.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giới thiệu luật chơi: “Mỗi bài, các em làm trong 30 giây, sau đó giơ thẻ đáp án A, B, C hoặc số đã tính.” GV chiếu bài 1 và 3.
Học sinh
HS đọc đề, tự làm trong thời gian quy định.
Giáo viên
GV quan sát, hỏi nhanh một số HS: “Em đếm mặt N như thế nào?” hoặc “Vì sao em chọn đáp án B ở bài 3?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Em đếm các chữ N trong dãy, được 3 lần.” hoặc “Em chọn B vì lượt sau có thể ra mặt S.”
Giáo viên
GV chiếu đáp án từng bài, mời HS giải thích các bài 4, 5, 6. Với bài 5, GV hỏi: “Vì sao nhận định này sai?”
Học sinh
HS trình bày, ví dụ: “Bài 5 sai vì kết quả 8 lượt khác có thể khác, ta chỉ nói về 8 lượt đã thử.”

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 5 phút

Thí nghiệm rút thẻ và báo cáo kết quả

Mục tiêu

HS vận dụng cách ghi từng lượt, đếm từng sự kiện và kiểm tra tổng vào một thí nghiệm mới gắn với thực tế.

Nội dung

Mỗi HS (hoặc nhóm đôi) rút ngẫu nhiên một thẻ đỏ hoặc xanh từ hộp, ghi lại màu, trả lại, trộn đều, thực hiện 10 lượt. Sau đó đếm số thẻ đỏ, số thẻ xanh và kiểm tra tổng bằng 10. Về nhà, HS thực hiện thêm 10 lượt tung đồng xu theo cùng cách làm và ghi vào vở.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS có bảng 10 lượt với số lần đỏ và số lần xanh có tổng bằng 10; HS nêu được một nhận xét chỉ đúng với 10 lượt đã thử.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát hộp thẻ và nêu luật: “Rút thẻ, ghi màu, trả lại, trộn đều; không đổi luật giữa chừng.” GV yêu cầu: “Đếm xong, kiểm tra tổng có bằng 10 không.”
Học sinh
HS thực hiện thí nghiệm, ghi kết quả vào vở.
Giáo viên
GV mời 2 HS báo cáo: “Trong 10 lượt, thẻ đỏ xuất hiện … lần, thẻ xanh xuất hiện … lần, tổng là …”. GV hỏi: “Lượt thứ 11 có chắc chắn là thẻ màu nào không?”
Học sinh
HS báo cáo số liệu và trả lời: “Không chắc chắn, vì kết quả chỉ đúng với 10 lượt đã làm.”
Giáo viên
GV tổng kết: “Ghi từng lượt, đếm từng sự kiện, tổng số lần bằng tổng số lượt.” GV giao bài về nhà và nhắc HS dùng NeoEdu để ôn lại bài giảng.
Học sinh
HS đọc thầm phần ghi nhớ và nhận nhiệm vụ về nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhóm: …… Họ tên: ……
Nhiệm vụ: Tung đồng xu 8 lần (hoặc theo hướng dẫn của GV). Ghi kết quả N (ngửa) hoặc S (sấp) vào từng lượt ngay sau khi tung.

Lượt 1: ……
Lượt 2: ……
Lượt 3: ……
Lượt 4: ……
Lượt 5: ……
Lượt 6: ……
Lượt 7: ……
Lượt 8: ……
Đếm và điền kết quả:
Số lần mặt N xuất hiện: ……
Số lần mặt S xuất hiện: ……
Tổng số lần của hai mặt: ……; so với số lượt thử 8 thì: ……
Câu hỏi: Có thể khẳng định lượt tung thứ 9 chắc chắn ra mặt nào không? Vì sao?

Hướng dẫn về nhà

Thực hiện thí nghiệm tung đồng xu 10 lần, ghi kết quả N hoặc S vào bảng 10 lượt trong vở (mỗi lượt ghi ngay sau khi tung).
Đếm số lần mặt N và mặt S, cộng lại và kiểm tra tổng có bằng 10 không; viết một câu nhận xét chỉ về 10 lượt đã làm.
Ôn lại bài giảng và làm bài tương tác trên trang NeoEdu: neoedu.vn/learn/4/math/bai-51-so-lan-xuat-hien-cua-mot-su-kien.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.