Giáo án Bài 50. Biểu đồ cột

Gợi nhớ kinh nghiệm đọc số liệu từ hình ảnh trực quan và tạo tình huống dẫn vào bài biểu đồ cột.

GV đưa ra một hình ảnh trực quan đơn giản, ví dụ hình ba chồng sách có số lượng khác nhau, và hỏi nhanh: "Chồng nào cao nhất? Chồng nào có nhiều sách hơn?". HS trả lời nhanh bằng bảng con. Sau đó GV dẫn dắt: để so sánh nhiều giá trị một cách chính xác, người ta thường dùng biểu đồ cột.

HS trả lời đúng các câu hỏi nhanh và nêu được ý tưởng ban đầu: cột càng cao thì giá trị càng lớn.

HS nhận biết các thành phần của biểu đồ cột: tên biểu đồ, trục ngang, trục dọc, đơn vị và thang đo; hiểu độ cao cột biểu diễn giá trị.

Trên biểu đồ "Số cây ba lớp trồng" (chiếu từ trang bài học NeoEdu hoặc vẽ trên bảng), HS tìm và trả lời các câu hỏi: Tên biểu đồ là gì? Trục ngang ghi gì? Trục dọc ghi gì và đơn vị là gì? Mỗi khoảng giữa hai vạch ngang liên tiếp là bao nhiêu cây? Kĩ thuật thực hiện: cặp đôi "Một hỏi – một đáp", mỗi cặp dùng ngón tay chỉ vào từng phần của biểu đồ.

HS nêu được đầy đủ: tên biểu đồ là "Số cây ba lớp trồng"; trục ngang là các lớp 4A, 4B, 4C; trục dọc là số cây, đơn vị là cây; mỗi khoảng giữa hai vạch là 5 cây; độ cao cột biểu diễn số cây của lớp.

HS đọc được số liệu của từng cột, so sánh và tính hiệu hai giá trị; lập được bảng số liệu từ biểu đồ.

Nhóm 4 HS thực hiện Phiếu học tập số 1: đọc số cây của từng lớp bằng cách đi từ đỉnh cột đến vạch số trên trục dọc; so sánh để tìm lớp trồng nhiều nhất; tính số cây 4B hơn 4C; lập bảng số liệu gồm tên lớp và số cây.

Mỗi nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 1 với bảng số liệu: 4A: 15 cây; 4B: 20 cây; 4C: 10 cây; lớp 4B trồng nhiều nhất; 4B trồng hơn 4C 10 cây.

Củng cố cách đọc biểu đồ cột, tính toán với số liệu và nhận biết lỗi thường gặp về thang đo.

Trò chơi "Ai nhanh hơn" với biểu đồ "Số cây ba lớp trồng". GV đọc lần lượt các câu hỏi (bài tập 1 đến 5 trong bài học); HS giơ bảng con hoặc thẻ đúng/sai. Đề và đáp án: (1) Lớp 4A trồng bao nhiêu cây? Đáp: 15 cây. (2) Lớp nào trồng nhiều nhất? A. 4B; B. 4A; C. 4C. Đáp: A (4B, 20 cây). (3) 4B trồng hơn 4C bao nhiêu cây? Đáp: 10 cây (20 − 10 = 10). (4) Cả ba lớp trồng bao nhiêu cây? Đáp: 45 cây (15 + 20 + 10 = 45). (5) Mỗi khoảng giữa hai vạch ngang liên tiếp là 1 cây. Đáp: Sai (mỗi khoảng là 5 cây).

HS giơ đúng bảng con hoặc thẻ cho từng câu: 15 cây; A (4B); 10 cây; 45 cây; Sai (mỗi khoảng là 5 cây). HS nêu được lí do cho câu 5: các vạch ghi 0, 5, 10, 15, 20 nên mỗi khoảng là 5 cây.

Vận dụng kiến thức vào thực tế: thu thập số liệu đơn giản và vẽ biểu đồ cột có trục dọc chia đều, cột cùng độ rộng.

Mỗi tổ điều tra số bạn trong tổ thích từng loại trái cây (ví dụ: cam, xoài, chuối; số liệu do GV cung cấp hoặc HS tự thu thập). Các nhóm vẽ biểu đồ cột trên giấy ô li với trục dọc chia mỗi vạch 5 bạn (hoặc theo thang đo phù hợp), ghi tên biểu đồ, tên trục, đơn vị. Vẽ xong, nhóm đổi bài cho nhóm khác đọc và kiểm tra. Trường hợp không đủ thời gian, GV giao hoàn thành về nhà.

Mỗi nhóm có một biểu đồ cột hoàn chỉnh: có tên biểu đồ, tên trục, đơn vị (bạn), thang đo; ba cột (hoặc số cột tương ứng) cùng độ rộng; đọc đúng số liệu khi đổi bài với nhóm khác.