NeoEdu
Giáo án Toán 4
ToánLớp 4Chủ đề 9. Làm quen với yếu tố thống kê, xác suất

Giáo án Bài 49. Dãy số liệu thống kê

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được dãy số liệu là các kết quả ghi theo một thứ tự xác định và mỗi số phải gắn với đúng đối tượng (tổ, bạn, ngày) đứng ở vị trí đó.
  • Tìm được số lớn nhất, số bé nhất, tổng và chênh lệch của một dãy số liệu có đơn vị cho trước.
  • Vận dụng được việc đọc đúng thứ tự và đơn vị để trả lời câu hỏi và nhận xét về dãy số liệu thực tế.
  • Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao số 16 ứng với tổ 4 và lập luận được nhận xét so sánh các số trong dãy.
  • Giao tiếp toán học: HS đọc và viết đúng dãy số liệu có đơn vị (cây, quyển, kg) và diễn đạt nhận xét bằng câu hoàn chỉnh.
  • Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng bảng đối chiếu tên–giá trị trên Phiếu học tập số 1 và học liệu số NeoEdu để kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự đọc đề, xác định tên đại lượng, đơn vị và thứ tự trước khi tính; tự kiểm tra lại kết quả bằng cách đối chiếu với bảng tên–giá trị.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo cặp đôi và nhóm để thống nhất kết quả, trình bày được nhận xét kèm phép tính minh chứng.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn phép tính phù hợp (tìm lớn nhất, bé nhất, tính tổng, tính hiệu) để trả lời câu hỏi thống kê đơn giản.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS tích cực tham gia trò chơi, hoàn thành đầy đủ các phiếu và bài tập trong thời gian quy định.
  • Trung thực: HS đối chiếu kết quả với đáp án và dám nhận lỗi khi xác định sai thứ tự hoặc sai đơn vị.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Máy chiếu hoặc bảng phụ ghi dãy số liệu: số cây trồng của bốn tổ là 12;15;9;16 (cây), tên tổ 1, tổ 2, tổ 3, tổ 4.
  • Phiếu học tập số 1 (in cho từng cặp đôi).
  • Học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/4/math/bai-49-day-so-lieu-thong-ke (dùng ở hoạt động 2 và hoạt động 4).
  • Thẻ đáp án A, B, C, D hoặc bảng con để kiểm tra nhanh.

2. Học sinh

  • Vở ghi, bút chì, thước kẻ.
  • Bảng con và bút dạ.
  • Phiếu học tập số 1 (theo cặp đôi).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Đoán đúng tổ

Mục tiêu

Ôn lại cách đọc số có đơn vị và gắn số với đối tượng theo thứ tự, làm nền cho bài học mới.

Nội dung

GV chiếu hàng chữ “Tổ 1; Tổ 2; Tổ 3; Tổ 4” và dãy số 12;15;9;16 (không ghi đơn vị). HS trả lời các câu hỏi nhanh: Tổ 2 có bao nhiêu cây? Tổ nào có 9 cây?

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng từng số theo thứ tự tổ và nêu được vị trí của số đã cho trong dãy.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nói: “Cô có kết quả trồng cây của bốn tổ. Các em nhìn màn hình và trả lời nhanh bằng bảng con nhé.” GV chiếu dãy số và hỏi: “Tổ 2 trồng được bao nhiêu cây?”

    Học sinh

    HS lắng nghe, nhìn màn hình và chuẩn bị bảng con.

  2. Giáo viên

    GV hỏi tiếp: “Tổ nào trồng được 9 cây? Nếu đổi thứ tự thành 16;9;12;15 thì tổ 2 có bao nhiêu cây?”

    Học sinh

    HS giơ bảng con. Dự kiến trả lời: “Tổ 2 có 15 cây.” “Tổ 3 trồng 9 cây.” “Nếu đổi thứ tự thì tổ 2 có 9 cây, vì số thứ hai là 9.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS nêu kết quả và nhận xét: “Vì sao không được đổi thứ tự số mà không đổi tên tổ?”

    Học sinh

    HS trình bày: “Vì mỗi số gắn với một tổ, đổi thứ tự là làm sai kết quả của tổ.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Dãy số liệu phải đọc theo đúng thứ tự, mỗi số gắn với đúng đối tượng. Hôm nay chúng ta tìm hiểu cách làm việc với dãy số liệu.”

    Học sinh

    HS nhắc lại nội dung chốt bằng một câu.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 8 phút

Đọc dãy số liệu và gắn đúng tên – giá trị

Mục tiêu

HS hình thành cách đọc dãy số liệu: nhận biết tên đại lượng, đơn vị, thứ tự và lập bảng đối chiếu tên–giá trị.

Nội dung

Đề: Số cây trồng của bốn tổ lần lượt là 12; 15; 9; 16 (cây). GV dùng học liệu số NeoEdu (mục bài giảng “Đọc dãy số liệu”) để minh họa. HS trả lời: Đại lượng là gì? Đơn vị là gì? Tổ 3 trồng bao nhiêu cây?

Sản phẩm dự kiến

Bảng đối chiếu hoàn chỉnh: Tổ 1 – 12 cây; Tổ 2 – 15 cây; Tổ 3 – 9 cây; Tổ 4 – 16 cây. HS nêu được đúng đại lượng (số cây), đơn vị (cây) và thứ tự của dãy.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu đề bài và hướng dẫn: “Trước khi tính, các em đọc ba thứ: tên đại lượng, đơn vị và thứ tự. Đọc to cùng cô nhé.” GV mở học liệu số NeoEdu phần ví dụ để HS quan sát.

    Học sinh

    HS đọc thầm, sau đó đọc to cùng GV: “Số cây; cây; theo thứ tự tổ 1, 2, 3, 4.”

  2. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 1 cho cặp đôi, yêu cầu điền bảng đối chiếu. Hỏi: “Số 9 ứng với tổ nào? Vì sao số 16 không ứng với tổ 1?”

    Học sinh

    HS điền bảng theo cặp. Dự kiến trả lời: “Số 9 ứng với tổ 3 vì đây là số thứ ba trong dãy.” “Số 16 là số thứ tư nên ứng với tổ 4, không phải tổ 1.”

  3. Giáo viên

    GV mời đại diện 2 cặp đôi trình bày bảng đối chiếu, các cặp khác đối chiếu và góp ý.

    Học sinh

    HS trình bày và nhận xét bài bạn. Dự kiến: “Bảng của bạn đúng vì mỗi số đặt đúng dưới tên tổ.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Dãy số liệu ghi kết quả theo thứ tự đã nêu. Ta phải gắn mỗi số với đúng tổ, không tự sắp lại rồi quên thứ tự ban đầu.”

    Học sinh

    HS ghi vào vở: Dãy số liệu, đơn vị, thứ tự; bảng đối chiếu tên–giá trị.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 8 phút

Tìm lớn nhất, bé nhất, tổng và chênh lệch

Mục tiêu

HS tìm được số lớn nhất, số bé nhất, tổng và chênh lệch của dãy số liệu, dùng kết quả để nhận xét.

Nội dung

Trên Phiếu học tập số 1, HS trả lời: (1) Tổ nào trồng nhiều nhất? Bao nhiêu cây? (2) Tổ nào trồng ít nhất? Bao nhiêu cây? (3) Cả bốn tổ trồng được bao nhiêu cây? (4) Số cây tổ nhiều nhất hơn tổ ít nhất bao nhiêu cây? Quan niệm sai cần lưu ý: không gán số lớn nhất cho tổ đầu tiên chỉ vì tổ 1 được nêu trước.

Sản phẩm dự kiến

Kết quả: tổ 4 nhiều nhất, 16 cây; tổ 3 ít nhất, 9 cây; tổng 12+15+9+16=52 cây; chênh lệch 16−9=7 cây. HS viết được ít nhất một nhận xét có phép tính minh chứng.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu nhiệm vụ: “Mỗi cặp đôi dùng bảng đối chiếu vừa làm để trả lời bốn câu trên Phiếu học tập số 1. Nhớ ghi kèm đơn vị cây.”

    Học sinh

    HS đọc phiếu, xác định nhiệm vụ và chia công việc trong cặp đôi.

  2. Giáo viên

    GV quan sát, nhắc HS: “Đừng chỉ nhìn tổ 1 rồi kết luận. Hãy so sánh cả bốn số.” GV hỏi: “Vì sao em chọn phép trừ này?”

    Học sinh

    HS tính và ghi kết quả. Dự kiến trả lời: “Tổ 4 có 16 cây là lớn nhất, tổ 3 có 9 cây là bé nhất.” “Tổng là 12+15+9+16=52 cây.” “Chênh lệch là 16−9=7 cây.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp trình bày, yêu cầu nói đủ câu: “Tổ … trồng … cây, nhiều nhất trong bốn tổ.”

    Học sinh

    HS trình bày bằng câu hoàn chỉnh. Các cặp khác kiểm tra phép tính.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Muốn tìm lớn nhất, bé nhất, tổng hay chênh lệch, ta đọc đúng thứ tự và đơn vị trước, rồi mới tính.” GV nhấn mạnh quan niệm sai về vị trí tổ 1.

    Học sinh

    HS sửa lại phiếu nếu sai và ghi kết quả vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 9 phút

Đúng hay sai, chọn đáp án nhanh

Mục tiêu

Củng cố cách đọc dãy số liệu, tìm lớn, bé, tổng và chênh lệch qua các bài tập ngắn.

Nội dung

Bài 1: Số sách của An, Bình, Chi lần lượt là 8; 12; 10. Bình có bao nhiêu quyển? A. 8; B. 10; C. 30; D. 12. Bài 2: Dãy 12; 15; 9; 16 có số lớn nhất là bao nhiêu? Bài 3: Dãy 12; 15; 9; 16 có tổng bao nhiêu? Bài 4: Số lớn nhất hơn số bé nhất bao nhiêu? Bài 5: Xếp các số 12; 15; 9; 16 từ bé đến lớn. Bài 6: Dãy nhiệt độ 27; 29; 28; 30 cho biết ngày thứ ba là 29 độ. Đúng hay sai? Bài 7: Số sách năm bạn đọc là 3; 5; 4; 5; 8. Có bao nhiêu bạn đọc 5 quyển?

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 1: D (Bình đứng thứ hai nên ứng với 12). Bài 2: 16. Bài 3: 52 (12+15+9+16=52). Bài 4: 7 (16−9=7). Bài 5: 9 → 12 → 15 → 16. Bài 6: Sai (ngày thứ ba là 28 độ). Bài 7: 2 bạn (số 5 xuất hiện hai lần). HS ghi đúng đáp án vào vở hoặc bảng con.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV mở học liệu số NeoEdu phần bài tập tương tác hoặc chiếu lần lượt 7 câu. Nói: “Các em giơ bảng con khi cô đọc xong, nhớ kiểm tra thứ tự trước khi trả lời.”

    Học sinh

    HS đọc đề và chuẩn bị bảng con.

  2. Giáo viên

    GV đọc từng câu, yêu cầu HS giải thích ngắn khi cần. Hỏi câu 1: “Vì sao Bình ứng với số 12?” Hỏi câu 6: “Ngày thứ ba là số thứ mấy trong dãy?”

    Học sinh

    HS giơ bảng con. Dự kiến trả lời: “Bình đứng thứ hai trong dãy nên là số 12.” “Ngày thứ ba là số thứ ba, tức là 28 độ, nên câu này sai.”

  3. Giáo viên

    GV chọn 2 HS giải thích câu 5 và câu 7, các bạn khác nhận xét.

    Học sinh

    HS nêu: “Xếp từ bé đến lớn: 9, 12, 15, 16.” “Số 5 có hai lần nên có 2 bạn.”

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án và nhận xét về lỗi thường gặp: “Chỗ dễ sai là quên thứ tự ban đầu khi sắp xếp.”

    Học sinh

    HS sửa lỗi sai (nếu có) vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 6 phút

Nhận xét dữ liệu thu gom giấy

Mục tiêu

HS vận dụng đọc dãy số liệu có đơn vị để đưa ra nhận xét và giải thích bằng phép tính trong tình huống thực tế.

Nội dung

Bốn tổ thu gom giấy vụn lần lượt là 18; 22; 15; 25 (kg). Nhóm 4 HS thảo luận và nêu hai nhận xét kèm phép tính: tổ nào thu nhiều nhất, tổ nào thu ít nhất, chênh lệch là bao nhiêu, cả bốn tổ thu được bao nhiêu kg.

Sản phẩm dự kiến

Hai nhận xét đúng kèm phép tính, ví dụ: Tổ 4 thu nhiều nhất 25 kg; tổ 3 thu ít nhất 15 kg; chênh lệch 25−15=10 kg. Cả bốn tổ thu được 18+22+15+25=80 kg. Đơn vị kg được ghi đầy đủ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu dãy 18; 22; 15; 25 (kg) và nêu nhiệm vụ: “Nhóm thảo luận 2 phút, nêu hai nhận xét và phép tính minh chứng.”

    Học sinh

    HS đọc đề, phân công người ghi, người tính, người trình bày trong nhóm.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, gợi ý: “Hãy nhớ ghi đơn vị kg sau kết quả.” GV hỏi: “Nếu tổ 3 thu thêm 5 kg thì có còn ít nhất không?”

    Học sinh

    HS thảo luận. Dự kiến trả lời: “Tổ 4 thu nhiều nhất 25 kg.” “Tổ 3 thu ít nhất 15 kg.” “Nếu thêm 5 kg thì tổ 3 có 20 kg, vẫn chưa phải lớn nhất nhưng không còn ít nhất vì tổ 1 có 18 kg.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày, yêu cầu nêu đủ phép tính và đơn vị.

    Học sinh

    HS trình bày, các nhóm khác kiểm tra phép tính và đơn vị.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Dữ liệu có đơn vị thì nhận xét phải có đơn vị. Đọc đúng thứ tự và đơn vị là bước đầu để nhận xét đúng.” GV giao nhiệm vụ về nhà.

    Học sinh

    HS ghi nhớ ghi nhớ bài học và ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Số cây trồng của bốn tổ lần lượt là 12; 15; 9; 16 (cây).

Phần 1. Điền bảng đối chiếu tên–giá trị:

  • Tổ 1: ……… cây
  • Tổ 2: ……… cây
  • Tổ 3: ……… cây
  • Tổ 4: ……… cây

Phần 2. Trả lời câu hỏi:

  • Câu 1: Tổ nào trồng nhiều nhất? Bao nhiêu cây?
  • Câu 2: Tổ nào trồng ít nhất? Bao nhiêu cây?
  • Câu 3: Cả bốn tổ trồng được bao nhiêu cây? Viết phép tính.
  • Câu 4: Số cây tổ nhiều nhất hơn tổ ít nhất bao nhiêu cây? Viết phép tính.

Phần 3. Nhận xét:

  • Viết một câu nhận xét về kết quả trồng cây của các tổ, có đơn vị cây.

Hướng dẫn về nhà

  • Thực hiện điều tra nhỏ trong gia đình: ghi lại số quyển sách của ba người thân (hoặc số bạn trong ba nhóm bạn) theo một thứ tự nhất định.
  • Viết dãy số liệu vừa điều tra vào vở, ghi rõ đại lượng và đơn vị, rồi tìm số lớn nhất, số bé nhất, tổng và chênh lệch.
  • Làm thêm bài tập 8 trong sách Toán 4 (dãy 18; 22; 15; 25 kg) vào vở, viết hai nhận xét kèm phép tính minh chứng.
  • Luyện đọc lại mục ghi nhớ: Đọc đúng thứ tự và đơn vị rồi tìm lớn, bé, tổng, chênh lệch.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.