Giáo án Bài 43. Nhân với số có hai chữ số

Ôn lại cách nhân số có một chữ số và nhân với tròn chục để chuẩn bị cho phép nhân với số có hai chữ số.

Tính nhẩm: $12 \times 4$; $12 \times 40$; $125 \times 4$. Sau đó nêu nhận xét về số 0 ở tích khi nhân với 40.

HS nêu đúng kết quả $48$; $480$; $500$ và giải thích được vì sao $12 \times 40$ gấp 10 lần $12 \times 4$.

HS hình thành cách nhân từng hàng và hiểu tích riêng hàng chục có giá trị gấp 10 lần.

Ví dụ: tính $326 \times 24$ theo nhóm đôi. Nhiệm vụ 1: Tách $24 = 20 + 4$. Nhiệm vụ 2: Tính $326 \times 4 = 1\,304$. Nhiệm vụ 3: Tính $326 \times 20$ (gợi ý: tính $326 \times 2 = 652$ rồi viết thêm chữ số 0). Nhiệm vụ 4: Cộng hai tích riêng để được kết quả.

HS hoàn thành các tích riêng $1\,304$ và $6\,520$, kết quả $326 \times 24 = 7\,824$, và nêu được lí do vì sao $326 \times 20$ gấp 10 lần $326 \times 2$.

HS biết đặt tính, viết tích riêng thứ hai lùi một cột và dùng ước lượng để kiểm tra kết quả.

Nhiệm vụ 1: Đặt tính $326 \times 24$ theo cột dọc, nêu vị trí viết tích riêng thứ hai và giải thích (Phiếu học tập số 1, phần A). Nhiệm vụ 2: Ước lượng $326 \times 24$ bằng cách làm tròn $326 \approx 300$, $24 \approx 20$ rồi so sánh với $7\,824$ (phần B). Nhiệm vụ 3: Quan sát bài tập tương tác trên NeoEdu, chọn tích riêng đúng cho $326 \times 24$.

HS đặt tính đúng, viết tích riêng thứ hai lùi một cột sang trái, ước lượng được tích khoảng $6\,000$ và kết luận $7\,824$ là hợp lí; hoàn thành Phiếu học tập số 1.

HS vận dụng cách nhân từng hàng để tính đúng các tích và nhận biết lỗi sai thường gặp.

Bài 1: Tính $214 \times 23$. Bài 2: Tính $406 \times 35$. Bài 3: Tính $1\,208 \times 42$. Bài 4: Tích riêng thứ hai khi đặt tính $326 \times 24$ là A. 652; B. 1 304; C. 6 520. Bài 5: Đúng hay sai: $125 \times 40 = 500$? Bài 6: Điền số vào chỗ trống: $318 \times 12 = 318 \times 10 + 318 \times \underline{\hspace{0.5cm}} = \underline{\hspace{0.5cm}}$. HS làm bảng con, sau đó chữa theo nhóm bốn.

Đề và đáp án: Bài 1: $4\,922$ ($214 \times 3 = 642$; $214 \times 20 = 4\,280$). Bài 2: $14\,210$ ($406 \times 5 = 2\,030$; $406 \times 30 = 12\,180$). Bài 3: $50\,736$ ($1\,208 \times 2 = 2\,416$; $\times 40 = 48\,320$). Bài 4: C (6 520, vì chữ số 2 ở hàng chục nên là $326 \times 20$). Bài 5: Sai, vì $125 \times 4 = 500$ nên $125 \times 40 = 5\,000$. Bài 6: điền 2 và 3 816 ($3\,180 + 636 = 3\,816$).

HS chuyển tình huống thực tế thành phép nhân với số có hai chữ số và trình bày lời giải đầy đủ.

Bài 7: Mỗi thùng có 24 hộp sữa. Có 36 thùng, hỏi có bao nhiêu hộp sữa? Bài 8: Một cửa hàng bán 28 chiếc ba lô, mỗi chiếc giá 125 000 đồng. Tổng tiền là bao nhiêu? Trình bày hai tích riêng (Phiếu học tập số 2). Các cặp đôi làm bài và trình bày với nhau.

Đề và đáp án: Bài 7: $24 \times 36 = 24 \times 30 + 24 \times 6 = 720 + 144 = 864$ hộp sữa. Bài 8: $125\,000 \times 8 = 1\,000\,000$; $125\,000 \times 20 = 2\,500\,000$; tổng $3\,500\,000$ đồng. Phiếu học tập số 2 được hoàn thành.

HS vận dụng phép nhân với số có hai chữ số vào tình huống mua sắm thực tế và kiểm tra kết quả bằng ước lượng.

Mỗi hộp bút chì có 18 chiếc. Cô giáo mua 23 hộp. Hỏi cô mua tất cả bao nhiêu chiếc bút chì? Kiểm tra kết quả bằng cách ước lượng. Về nhà: Em hãy tự đặt một bài toán tương tự từ đồ dùng học tập ở nhà và đổi cho bạn giải.

Đáp số: $18 \times 23 = 18 \times 20 + 18 \times 3 = 360 + 54 = 414$ chiếc bút chì. HS nêu được cách ước lượng: $20 \times 20 = 400$, kết quả $414$ hợp lí; nộp một bài toán tự đặt.