ToánLớp 4Chủ đề 8. Phép nhân và phép chia

Giáo án Bài 38. Nhân với số có một chữ số

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được quy tắc nhân số có nhiều chữ số với số có một chữ số: nhân từ phải sang trái, viết chữ số đơn vị của tích và cộng số nhớ.
Thực hiện được phép nhân với số có một chữ số, không bỏ qua hàng có chữ số 0 ở giữa.
Vận dụng được cách ước lượng và thử lại bằng phép chia để kiểm tra kết quả; nêu được kết quả khi nhân với 0 và nhân với 1.
Tư duy và lập luận toán học: giải thích được vì sao phải nhân từ phải sang trái và vì sao không được bỏ hàng có chữ số 0.
Giao tiếp toán học: đọc, viết và trình bày đúng cách đặt tính và các bước nhân có nhớ.
Mô hình hoá toán học: chuyển tình huống thực tế (số khẩu trang trong thùng) thành phép nhân.
Giải quyết vấn đề toán học: sử dụng ước lượng và phép chia để kiểm tra kết quả phép nhân.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: tự thực hiện từng bước nhân trên bảng con và tự kiểm tra kết quả bằng phép chia.
Giao tiếp và hợp tác: trao đổi theo cặp để hoàn thành Phiếu học tập số 1 và đối chiếu đáp án với bạn.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: chọn cách ước lượng và thử lại phù hợp để đánh giá tính hợp lí của kết quả.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: thực hiện đủ các bước nhân, không bỏ bước hay bỏ hàng khi làm bài.
Trung thực: tự kiểm tra kết quả bằng phép chia và nhận xét đúng, thẳng thắn bài làm của bạn và của mình.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ ghi sẵn phép tính $24\,608 \times 4$ và bảng đặt tính trống.
Phiếu học tập số 1 in sẵn cho từng cặp học sinh.
Thẻ đáp án, bút dạ, bộ thẻ ghi các phép tính nhẩm cho trò chơi khởi động.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học Bài 38 (neoedu.vn/learn/4/math/bai-38-nhan-voi-so-co-mot-chu-so) để chiếu bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác.

2. Học sinh

Bảng con, bút dạ, khăn lau bảng.
Vở nháp, bút chì, thước kẻ.
Phiếu học tập số 1 (làm việc theo cặp).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Tính nhẩm nhanh

Mục tiêu

Ôn lại bảng nhân và nhẩm phép nhân đơn giản để chuẩn bị cho phép nhân có nhớ.

Nội dung

Trò chơi “Tính nhẩm nhanh”: GV đọc lần lượt các phép tính, HS giơ bảng con ghi đáp án. Các phép tính gồm $6 \times 7$ ; $13 \times 3$ ; $8 \times 9$ ; $25 \times 4$ .

Sản phẩm dự kiến

HS nêu đúng kết quả các phép tính nhẩm: 42, 39, 72, 100; sẵn sàng bước vào bài mới.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV: “Cả lớp chuẩn bị bảng con và bút. Cô đọc phép tính, các em giơ đáp án thật nhanh nhé.”
Học sinh
HS lắng nghe, chuẩn bị bảng con và bút dạ.
Giáo viên
GV đọc lần lượt $6 \times 7$ , $13 \times 3$ , $25 \times 4$ và hỏi: “Vì sao em tính $25 \times 4$ nhanh được?”
Học sinh
HS giơ bảng con: 42, 39, 100. Trả lời dự kiến: “Vì 25 × 4 = 100, tức là 4 lần 25 bằng 100.”
Giáo viên
GV hỏi: “Ai nêu cách tính $13 \times 3$ bằng cách khác?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “13 × 3 = 10 × 3 + 3 × 3 = 30 + 9 = 39.”
Giáo viên
GV dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta học cách nhân số có nhiều chữ số với số có một chữ số.”
Học sinh
HS nhắc lại tên bài: “Nhân với số có một chữ số”.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

Nhân theo từng hàng

Mục tiêu

HS nắm được cách nhân từ phải sang trái, có cộng số nhớ qua ví dụ $24\,608 \times 4$ .

Nội dung

GV trình bày ví dụ $24\,608 \times 4$ trên bảng phụ và chiếu trang bài học NeoEdu. HS làm việc theo cặp, quan sát từng bước nhân và điền Phiếu học tập số 1 để ghi lại kết quả từng hàng.

Sản phẩm dự kiến

HS đặt tính đúng (thừa số 4 thẳng hàng đơn vị), thực hiện đủ năm lượt nhân từ phải sang trái và tìm được tích $98\,432$ ; điền đúng Phiếu học tập số 1.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV: “Các em quan sát phép tính $24\,608 \times 4$ . Đặt tính thế nào cho đúng?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Viết số 4 dưới hàng đơn vị, thẳng cột với các chữ số của 24 608.”
Giáo viên
GV hướng dẫn: “Bước 1: $4 \times 8 = 32$ , viết 2, nhớ 3. Vì sao viết 2 và nhớ 3?” Sau đó hỏi tiếp: “Bước 2: $4 \times 0 + 3$ bằng bao nhiêu? Số 0 ở hàng chục có được bỏ qua không?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “32 có 3 chục nên nhớ 3; viết 2 vì đó là chữ số hàng đơn vị của 32.” “Không bỏ qua, vì 4 × 0 = 0, 0 + 3 = 3.” Các cặp tiếp tục làm bước 3 đến bước 5: $4 \times 6 = 24$ viết 4 nhớ 2; $4 \times 4 + 2 = 18$ viết 8 nhớ 1; $4 \times 2 + 1 = 9$ viết 9.
Giáo viên
GV mời 2 cặp đọc kết quả từng hàng và hỏi: “Tích cuối cùng là bao nhiêu?”
Học sinh
HS đọc kết quả: “98 432.” Các cặp khác đối chiếu với Phiếu học tập số 1 và nhận xét.
Giáo viên
GV chốt: “Nhân từ phải sang trái, viết chữ số đơn vị của tích, nhớ phần chục sang hàng tiếp theo; không bỏ hàng có chữ số 0.”
Học sinh
HS ghi vào vở ví dụ và các bước nhân.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 6 phút

Chữ số 0 và cách kiểm tra kết quả

Mục tiêu

HS nhận biết chữ số 0 vẫn phải nhân và biết kiểm tra kết quả bằng ước lượng, phép chia; nêu được kết quả khi nhân với 0 và nhân với 1.

Nội dung

Ước lượng $24\,608$ gần $25\,000$ ; $25\,000 \times 4 = 100\,000$ , nên $98\,432$ hợp lí. Thử lại: $98\,432 : 4 = 24\,608$ . Nhân một số với 0 được 0; nhân với 1 được chính số đó.

Sản phẩm dự kiến

HS giải thích được cách kiểm tra kết quả bằng ước lượng và phép chia; nêu đúng: nhân với 0 được 0, nhân với 1 được chính số đó.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV: “Theo em, kết quả $98\,432$ có hợp lí không? Làm sao để kiểm tra nhanh?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “24 608 gần 25 000, nhân 4 được 100 000, mà 98 432 gần 100 000 nên hợp lí.”
Giáo viên
GV: “Thử lại bằng phép chia: $98\,432 : 4$ bằng bao nhiêu?” Sau đó hỏi: “Nhân một số với 0 được mấy? Nhân một số với 1 thì sao?”
Học sinh
HS làm bảng con: $98\,432 : 4 = 24\,608$ . Trả lời: “Nhân với 0 được 0; nhân với 1 được chính số đó.”
Giáo viên
GV mời 1 cặp trình bày cách kiểm tra kết quả $24\,608 \times 4$ .
Học sinh
Một cặp trình bày: “Ước lượng 100 000, thấy 98 432 gần đúng; thử chia 98 432 cho 4 được 24 608 nên đúng.”
Giáo viên
GV chốt nội dung ghi nhớ: “Nhân từ phải sang trái, cộng số nhớ; không bỏ hàng có 0.” Mời cả lớp đọc to.
Học sinh
HS đọc to ghi nhớ và ghi vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 9 phút

Bảng con đua tài

Mục tiêu

Vận dụng quy tắc nhân có nhớ và không bỏ hàng có chữ số 0 qua các bài tập 1, 3, 4, 5, 6 của bài học.

Nội dung

Các bài tập: (1) Tính $12\,304 \times 3$ . (2) Tính $105\,206 \times 7$ . (3) Tính $32\,508 \times 0$ và $32\,508 \times 1$ . (4) Khi tính $4 \times 28\,619$ , ước lượng tích gần nhất là: A. 120 000; B. 12 000; C. 1 200 000. (5) Nối phép nhân với tích: $2\,500 \times 4$ ; $12\,000 \times 3$ ; $15\,000 \times 6$ với 10 000; 36 000; 90 000.
Đáp án: $12\,304 \times 3 = 36\,912$ ; $105\,206 \times 7 = 736\,442$ ; $32\,508 \times 0 = 0$ ; $32\,508 \times 1 = 32\,508$ ; chọn A (vì $28\,619$ gần $30\,000$ , $4 \times 30\,000 = 120\,000$ ); $2\,500 \times 4 = 10\,000$ ; $12\,000 \times 3 = 36\,000$ ; $15\,000 \times 6 = 90\,000$ .

Sản phẩm dự kiến

HS làm đúng các bài tập: $36\,912$ ; $736\,442$ ; $0$ và $32\,508$ ; chọn A; nối đúng $2\,500 \times 4$ với 10 000, $12\,000 \times 3$ với 36 000, $15\,000 \times 6$ với 90 000.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu đề bài 1 và 2, yêu cầu: “Cặp đôi làm bài trên bảng con, xong thì đổi bảng cho bạn kiểm tra.”
Học sinh
HS chia cặp, làm bài 1 và 2 trên bảng con, sau đó đổi bảng để kiểm tra chéo.
Giáo viên
GV quan sát, nhắc HS quên cộng số nhớ hoặc bỏ hàng có chữ số 0. Chiếu bài 3, 4, 5 và hỏi: “Vì sao $32\,508 \times 0 = 0$ ?”
Học sinh
HS làm bài 3, 4, 5 trên bảng con. Trả lời dự kiến: “Vì nhân với 0 được 0.” “Chọn A vì 4 nhân 30 000 bằng 120 000.”
Giáo viên
GV gọi 2 HS giơ bảng và nhận xét, chữa lỗi nếu có. Lưu ý HS quên nhớ ở bài 2 hoặc bỏ hàng 0 ở bài 1.
Học sinh
HS giơ bảng trình bày đáp án; các bạn nhận xét và sửa bài nếu sai.
Giáo viên
GV nhận xét, chốt lỗi thường gặp: quên cộng số nhớ, bỏ qua chữ số 0 ở giữa.
Học sinh
HS sửa lại bài trong vở nháp.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 5 phút

Khẩu trang trong thùng hàng

Mục tiêu

Vận dụng phép nhân để giải bài toán thực tế và biết tự kiểm tra kết quả.

Nội dung

Bài toán: Mỗi thùng có 1 250 chiếc khẩu trang. Hỏi 8 thùng có bao nhiêu chiếc khẩu trang? Về nhà: một ngày máy làm 24 075 chiếc đinh, hỏi 5 ngày làm bao nhiêu chiếc (bài 8 trong sách giáo khoa).

Sản phẩm dự kiến

Đáp số bài toán trên lớp: $1\,250 \times 8 = 10\,000$ chiếc khẩu trang. Về nhà: $24\,075 \times 5 = 120\,375$ chiếc đinh, thử lại bằng $120\,375 : 5 = 24\,075$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc bài toán và hỏi: “Muốn biết 8 thùng có bao nhiêu chiếc, ta làm phép tính gì?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Lấy 1 250 nhân với 8.”
Giáo viên
GV yêu cầu HS tính trên bảng con và gợi ý: “Em có thể tính 1 250 × 2 rồi nhân tiếp với 4.”
Học sinh
HS tính: $1\,250 \times 8 = 10\,000$ chiếc. Có HS tính theo gợi ý: $2\,500 \times 4 = 10\,000$ .
Giáo viên
GV hỏi: “Đáp số của em là bao nhiêu chiếc khẩu trang? Làm sao biết kết quả hợp lí?”
Học sinh
HS trả lời: “10 000 chiếc khẩu trang. Vì 8 thùng, mỗi thùng hơn 1 000 chiếc nên tổng gần 10 000 chiếc.”
Giáo viên
GV giao bài về nhà và nhắc: “Nhớ viết cách thử lại kết quả bằng phép chia.”
Học sinh
HS ghi bài tập về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Bài 1: Tính $24\,608 \times 4$ theo từng hàng, điền vào chỗ trống:

Hàng đơn vị: $4 \times 8 = 32$ , viết ..., nhớ ...
Hàng chục: $4 \times 0 + \ldots = \ldots$ , viết ..., nhớ ...
Hàng trăm: $4 \times 6 = 24$ , viết ..., nhớ ...
Hàng nghìn: $4 \times 4 + \ldots = 18$ , viết ..., nhớ ...
Hàng chục nghìn: $4 \times 2 + \ldots = 9$ , viết ...
Bài 2: Tích của $24\,608 \times 4$ là ............
Bài 3: Thử lại bằng phép chia: $\ldots : 4 = 24\,608$ . Kết quả có đúng không? ............
Bài 4: Khoanh vào chữ cái trước câu đúng.
A. Chữ số 0 ở hàng chục không cần nhân.
B. Chữ số 0 ở hàng chục vẫn phải nhân và cộng số nhớ.
C. Nhân một số với 1 được 0.

Hướng dẫn về nhà

Làm bài 8 trong sách giáo khoa: Một ngày máy làm được 24 075 chiếc đinh. Hỏi 5 ngày như thế máy làm được bao nhiêu chiếc đinh? Viết cách thử lại kết quả bằng phép chia.
Ôn lại quy tắc nhân từ phải sang trái, cộng số nhớ; luyện thêm các bài tập tương tác của Bài 38 trên trang NeoEdu (neoedu.vn/learn/4/math/bai-38-nhan-voi-so-co-mot-chu-so).

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.