ToánLớp 4Chủ đề 7. Ôn tập học kì 1

Giáo án Bài 37. Ôn tập chung

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Đọc và viết được số có đến chín chữ số, nhận ra lớp triệu, lớp nghìn, lớp đơn vị.
Làm tròn được số đến hàng trăm nghìn theo quy tắc nhìn chữ số hàng chục nghìn.
Thực hiện được phép cộng, phép trừ các số có nhiều chữ số và thử lại bằng phép tính ngược.
Vận dụng được quy tắc tìm hai số khi biết tổng và hiệu: số bé = (tổng − hiệu) : 2, số lớn = (tổng + hiệu) : 2.
Nhận biết được hình bình hành, hình thoi; nêu được đặc điểm cạnh của hai hình này.
Nêu được 1 phút = 60 giây, 1 thế kỉ = 100 năm và xác định được năm thuộc thế kỉ nào.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao 263 000 làm tròn thành 300 000 và vì sao 118° là góc tù.
Mô hình hoá toán học: HS vẽ sơ đồ đoạn thẳng biểu diễn tổng và hiệu để tìm hai số.
Giải quyết vấn đề toán học: HS giải được bài toán thực tế về chu vi, diện tích hình chữ nhật và bài toán tổng – hiệu.
Giao tiếp toán học: HS đọc đúng số lớp triệu, trình bày rõ ràng phép tính và kết quả bằng lời nói và bằng viết.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS dùng bảng phân lớp, thước, ê-ke và bài tập tương tác trên NeoEdu để kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS chủ động đối chiếu kết quả với phép thử ngược và sơ đồ đã học, tự sửa lỗi của mình.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc cặp đôi, nhóm 4 theo khăn trải bàn; biết trình bày và nhận xét cách làm của bạn bằng câu có lý do.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn cách làm phù hợp với bài toán tổng – hiệu và bài toán có lời văn, biết dùng sơ đồ đoạn thẳng để tìm đáp án.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS hoàn thành đủ các phiếu và bài tập, kiên trì thử lại các phép tính dài.
Trách nhiệm: HS tự kiểm tra và sửa bài của mình trước khi nộp; hoàn thành phần việc được giao trong nhóm.
Trung thực: HS nhận ra lỗi sai của bản thân và thành thật báo cáo kết quả, không sao chép đáp án.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phân lớp (ghi các lớp đơn vị, lớp nghìn, lớp triệu) và thẻ số.
Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2 (đã in hoặc chiếu lên bảng).
Sơ đồ đoạn thẳng hai số có tổng 70 và hiệu 10; hình vẽ hình bình hành ABCD và hình thoi MNPQ.
Bảng phụ hoặc khổ giấy lớn để làm khăn trải bàn.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/4/math/bai-37-on-tap-chung, dùng để chiếu bài giảng, ví dụ và kiểm tra đáp án ở hoạt động luyện tập.

2. Học sinh

Vở ghi, bút chì, bút mực, thước kẻ, ê-ke.
Bảng con và bút dạ để trả lời nhanh.
Giấy nháp kẻ ô để đặt tính cộng, trừ.
Thẻ số hoặc thẻ đáp án (nếu GV tổ chức trò chơi).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Khởi động: Đố bạn đọc số

Mục tiêu

Ôn lại cách đọc số có lớp triệu và tạo hứng thú cho tiết ôn tập.

Nội dung

GV viết lên bảng các số 305 017 042 và 45 008 032. HS đọc thầm, sau đó lần lượt đọc to. Trò chơi “Truyền điện”: GV đọc một số, HS đứng dậy đọc tiếp số GV vừa đọc, bạn nào đọc sai thì ngồi xuống chờ lượt sau.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng các số lớp triệu, nhận ra cách đọc lớp triệu trước rồi đến lớp nghìn, lớp đơn vị.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV: “Hôm nay chúng ta cùng ôn lại những kiến thức đã học trong học kì 1. Các em hãy đọc thầm số 305 017 042 và nêu cách đọc.”
Học sinh
HS đọc thầm, suy nghĩ cách đọc trong vài giây.
Giáo viên
GV tổ chức trò chơi “Truyền điện” với 6 đến 8 số, ví dụ 40 008 032, 9 864 200, 502 300 000.
Học sinh
HS lần lượt đọc số. Dự kiến HS đọc: “bốn mươi triệu không trăm linh tám nghìn không trăm ba mươi hai”.
Giáo viên
GV nhận xét và nhấn mạnh: đọc từ lớp triệu, rồi đến lớp nghìn, lớp đơn vị; sau mỗi nhóm số có tên lớp; các số 0 ở lớp nghìn phải đọc thành “không trăm”.
Học sinh
HS nhắc lại quy tắc đọc số lớp triệu theo cặp.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

Đọc, viết và làm tròn số trong lớp triệu

Mục tiêu

Hệ thống hoá cách đọc, viết số lớp triệu và cách làm tròn số đến hàng trăm nghìn.

Nội dung

HS làm cặp đôi Phiếu học tập số 1, phần A (đọc viết số) và phần B (làm tròn). Điều cần nhớ: muốn làm tròn đến hàng trăm nghìn, nhìn chữ số hàng chục nghìn; từ 5 trở lên thì tăng hàng trăm nghìn thêm 1, dưới 5 thì giữ nguyên, các hàng sau đổi thành 0.

Sản phẩm dự kiến

HS viết được số 45 008 032 từ “45 triệu, 8 nghìn, 32 đơn vị”; làm tròn được 263 000 thành 300 000 và 9 864 200 thành 9 900 000; nêu được lỗi sai thường gặp “40 triệu 8 nghìn không phải 40 800 000”.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1 và yêu cầu HS làm cặp đôi phần A, B trong 5 phút. GV nêu câu hỏi: “Vì sao 263 000 làm tròn đến hàng trăm nghìn lại được 300 000?”
Học sinh
HS nhận phiếu, đọc đề và chia việc: một bạn viết số, một bạn làm tròn.
Giáo viên
GV đi quan sát, hỏi gợi mở: “Số 9 864 200 nằm giữa hai số tròn trăm nghìn nào?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Nằm giữa 9 800 000 và 9 900 000; chữ số hàng chục nghìn là 6 nên gần 9 900 000 hơn.”
Giáo viên
GV mời 1 cặp trình bày phần viết số và 1 cặp trình bày phần làm tròn; GV ghi lên bảng và yêu cầu cả lớp kiểm tra.
Học sinh
Đại diện cặp đọc kết quả, các cặp khác nhận xét bằng câu: “Chúng mình đồng ý vì…”.
Giáo viên
GV chốt quy tắc làm tròn và cảnh báo quan niệm sai: không nhìn chữ số cuối để làm tròn đến hàng trăm nghìn.
Học sinh
HS ghi vào vở quy tắc làm tròn và ví dụ minh hoạ.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 10 phút

Cộng và trừ số có nhiều chữ số

Mục tiêu

Ôn lại cách đặt tính, cộng và trừ các số có nhiều chữ số, biết thử lại kết quả bằng phép tính ngược.

Nội dung

Nhóm 4 HS làm trên khăn trải bàn (bảng lớn chia 4 ô, mỗi bạn một ô, ô giữa ghi kết quả chung). Nhiệm vụ: tính 728 945 + 186 078 và 1 000 000 − 648 759. Sau đó thử lại: lấy tổng trừ đi một số hạng, lấy số bị trừ cộng số trừ. Điều cần nhớ: cộng từ phải sang trái, nhớ đúng; trừ từ phải sang trái, đổi hàng đúng khi qua các chữ số 0.

Sản phẩm dự kiến

HS đặt tính đúng, tìm được 728 945 + 186 078 = 915 023 và 1 000 000 − 648 759 = 351 241; thử lại bằng 915 023 − 186 078 = 728 945 và 351 241 + 648 759 = 1 000 000.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giao nhiệm vụ cho nhóm 4 HS, mỗi bạn một phép tính ở ô của mình, hết thời gian thì đối chiếu kết quả trong nhóm. GV nhắc: “Đặt số hạng nọ dưới số hạng kia sao cho các chữ số cùng hàng thẳng cột.”
Học sinh
HS nhận khăn trải bàn, chuẩn bị bút và nháp.
Giáo viên
GV quan sát các nhóm, hỏi: “Khi trừ 1 000 000 − 648 759, em đổi hàng như thế nào khi gặp các chữ số 0?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Em đổi 1 chục nghìn thành 9 nghìn và 10 trăm, rồi đổi tiếp đến khi đủ trừ.”
Giáo viên
GV yêu cầu mỗi nhóm đưa ra kết quả chung, sau đó chọn một phép thử ngược để kiểm tra trước lớp.
Học sinh
Nhóm trình bày kết quả và cách thử lại bằng phép cộng hoặc trừ.
Giáo viên
GV nhận xét, nhấn mạnh việc thử bằng phép tính ngược giúp phát hiện lỗi nhớ và lỗi đổi hàng.
Học sinh
HS tự kiểm tra lại bài của mình bằng phép thử.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 10 phút

Tổng và hiệu của hai số

Mục tiêu

Vận dụng được quy tắc tìm số bé, số lớn khi biết tổng và hiệu.

Nội dung

HS làm việc theo cặp với Phiếu học tập số 2, phần A (sơ đồ đoạn thẳng). Đề: Hai số có tổng là 70 và hiệu là 10. Tìm hai số. Gợi ý: vẽ đoạn thẳng dài cho số lớn, đoạn ngắn cho số bé; phần hơn chính là hiệu. Quy tắc: số bé = (tổng − hiệu) : 2; số lớn = (tổng + hiệu) : 2.

Sản phẩm dự kiến

Số bé là $(70 - 10) : 2 = 30$ , số lớn là $(70 + 10) : 2 = 40$ ; thử lại: $30 + 40 = 70$ và $40 - 30 = 10$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu sơ đồ hai số có tổng 70 và hiệu 10 lên bảng và đọc đề bài. GV hỏi: “Phần hơn của số lớn có ý nghĩa gì?”
Học sinh
HS quan sát sơ đồ, nêu ý kiến ngắn gọn.
Giáo viên
GV hướng dẫn cặp đôi vẽ sơ đồ, bỏ phần hiệu ra khỏi tổng, tính hai lần số bé rồi chia đôi.
Học sinh
HS vẽ sơ đồ, tính. Dự kiến HS nói: “Bỏ 10 đi còn 60, 60 là hai lần số bé nên số bé là 30.”
Giáo viên
GV mời một cặp trình bày, yêu cầu cả lớp kiểm tra bằng cách cộng và trừ.
Học sinh
Cặp trình bày, các cặp khác thử lại: 30 + 40 = 70 và 40 − 30 = 10.
Giáo viên
GV nhắc quan niệm sai: tổng không phải số lớn, hiệu không phải số bé; luôn kiểm tra cả tổng lẫn hiệu.
Học sinh
HS ghi công thức vào vở, đánh dấu lỗi cần tránh.

Hoạt động 2.4: Khám phá · 8 phút

Hình bình hành, hình thoi, giây và thế kỉ

Mục tiêu

Hệ thống hoá đặc điểm hình bình hành, hình thoi và hai đơn vị đo thời gian: giây, thế kỉ.

Nội dung

GV chiếu hình bình hành ABCD và hình thoi MNPQ. HS trả lời câu hỏi trong Phiếu học tập số 2, phần B: (1) Hình bình hành có những cặp cạnh nào song song, bằng nhau? (2) Vì sao hình thoi là hình bình hành đặc biệt? (3) 1 phút bằng bao nhiêu giây? (4) Năm 2001 thuộc thế kỉ nào? Năm 2000 thuộc thế kỉ nào?

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được: AB song song CD, AD song song BC, AB = CD, AD = BC; hình thoi có bốn cạnh bằng nhau; 1 phút = 60 giây; năm 2001 thuộc thế kỉ XXI, năm 2000 thuộc thế kỉ XX.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu hai hình và nêu câu hỏi phần B của Phiếu học tập số 2. GV gợi ý: “Hình nghiêng nhiều chưa đủ để kết luận là hình thoi; ta phải dựa vào cạnh.”
Học sinh
HS quan sát hình, đọc câu hỏi.
Giáo viên
GV tổ chức cặp đôi thảo luận, dùng ê-ke kiểm tra góc vuông (nếu có).
Học sinh
HS thảo luận và trả lời dự kiến: “Hình bình hành có hai cặp cạnh đối song song và bằng nhau.”
Giáo viên
GV mời HS trình bày từng câu, các bạn khác bổ sung.
Học sinh
HS trình bày; bạn khác bổ sung: “Năm 2000 là năm tròn trăm nên thuộc thế kỉ XX.”
Giáo viên
GV chốt: hình thoi có bốn cạnh bằng nhau và có hai cặp cạnh đối song song; thế kỉ I từ năm 1 đến 100, thế kỉ XXI từ năm 2001 đến 2100.
Học sinh
HS ghi chú vào vở.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Luyện tập các bài tập 1 đến 8

Mục tiêu

Củng cố các kiến thức đã ôn qua bài tập trắc nghiệm và tự luận ngắn.

Nội dung

HS làm cá nhân bảng con hoặc vở, sau đó đối chiếu với bài tập tương tác trên NeoEdu. Các bài: (1) Viết số có 45 triệu, 8 nghìn, 32 đơn vị. (2) Góc nào là góc tù: A. 58°; B. 90°; C. 118°; D. 180°. (3) 7 tạ 3 yến bằng bao nhiêu ki-lô-gam? (4) Làm tròn 9 864 200 đến hàng trăm nghìn. (5) Tính 728 945 + 186 078. (6) Tính 1 000 000 − 648 759. (7) 6 m² 24 dm² = ? dm²; 4 phút 12 giây = ? giây. (8) Hình thoi cạnh 12 cm có chu vi 48 cm đúng hay sai?

Sản phẩm dự kiến

Đề bài và đáp án: (1) 45 008 032; (2) C, vì 118° nằm giữa 90° và 180°; (3) 730 kg; (4) 9 900 000; (5) 915 023; (6) 351 241; (7) 624 dm² và 252 giây; (8) Đúng, vì 12 × 4 = 48 cm.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu bài tập 1 đến 8 trên bảng hoặc bài tập tương tác NeoEdu, yêu cầu HS làm trong 6 phút.
Học sinh
HS làm bài cá nhân vào bảng con hoặc vở.
Giáo viên
GV đi kiểm tra, hỏi nhanh: “Vì sao 7 tạ 3 yến bằng 730 kg?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “7 tạ bằng 700 kg, 3 yến bằng 30 kg, cộng lại được 730 kg.”
Giáo viên
GV mời một số HS đọc đáp án, cả lớp giơ bảng con để đối chiếu nhanh, kiểm tra bằng bài tập tương tác.
Học sinh
HS giơ bảng con, sửa bài nếu sai.
Giáo viên
GV nhận xét và nhấn mạnh các lỗi thường gặp: góc tù, hình thoi (phải xét cạnh chứ không xét hình nghiêng), đổi đơn vị.
Học sinh
HS sửa lỗi sai vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Giải bài toán có lời văn

Mục tiêu

Vận dụng quy tắc tổng – hiệu và công thức chu vi, diện tích để giải bài toán có lời văn.

Nội dung

HS làm cặp đôi bài 9 và bài 10. Bài 9: Hai tổ có tổng 116 quyển vở, tổ Một nhiều hơn tổ Hai 18 quyển. Tổ Hai có bao nhiêu quyển vở? Bài 10: Một sân chữ nhật có chu vi 140 m, chiều dài hơn chiều rộng 10 m. Tính diện tích sân.

Sản phẩm dự kiến

Bài 9: tổ Hai có $(116 - 18) : 2 = 49$ quyển, tổ Một có $49 + 18 = 67$ quyển. Bài 10: nửa chu vi là $140 : 2 = 70$ m; chiều rộng là $(70 - 10) : 2 = 30$ m; chiều dài là $40$ m; diện tích là $40 \times 30 = 1\,200$ m².

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc đề bài 9 và 10, hỏi: “Bài 9 thuộc dạng toán nào? Bài 10 cần tính những đại lượng nào trước?”
Học sinh
HS đọc đề, nêu: “Bài 9 là tổng – hiệu; bài 10 cần tính nửa chu vi và các cạnh.”
Giáo viên
GV yêu cầu cặp đôi vẽ sơ đồ bài 9, tóm tắt bài 10 rồi giải.
Học sinh
HS vẽ sơ đồ, tính toán và kiểm tra lại kết quả.
Giáo viên
GV mời một cặp trình bày bài 10, cặp khác nhận xét về cách thử lại diện tích.
Học sinh
Cặp trình bày lời giải đầy đủ, có đáp số.
Giáo viên
GV chốt: bài toán tổng – hiệu cần kiểm tra cả tổng lẫn hiệu; bài toán chu vi cần tính nửa chu vi trước.
Học sinh
HS ghi lại cách giải vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 7 phút

Vận dụng: Thời gian và thế kỉ quanh em

Mục tiêu

Vận dụng đổi đơn vị thời gian và xác định thế kỉ vào tình huống thực tế của HS.

Nội dung

Mỗi HS thực hiện nhiệm vụ: (1) Đo thời gian để em đánh răng hoặc xếp sách vào cặp bằng đồng hồ, ghi lại số giây và đổi ra phút, giây. (2) Hỏi người thân năm sinh của ông bà, xác định năm đó thuộc thế kỉ nào. (3) Ghi kết quả vào phiếu nhỏ hoặc vở nháp để chia sẻ ở tiết sau.

Sản phẩm dự kiến

HS có kết quả đo thời gian đã đổi đúng đơn vị và xác định được thế kỉ của năm sinh người thân (ví dụ năm 1960 thuộc thế kỉ XX).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ và giao về nhà, nhắc HS chuẩn bị đồng hồ hoặc đồng hồ điện thoại có sự cho phép của người lớn.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ vào vở.
Giáo viên
GV gợi ý: “Muốn biết năm 1960 thuộc thế kỉ nào, em xét khoảng năm 1901 đến 2000.”
Học sinh
HS thảo luận nhanh với bạn bên cạnh về cách xác định thế kỉ.
Giáo viên
GV mời 2 đến 3 HS chia sẻ kết quả đo và năm sinh; GV khen ngợi những HS có cách đổi đơn vị đúng.
Học sinh
HS chia sẻ: “Em xếp cặp hết 45 giây, bằng 0 phút 45 giây.”
Giáo viên
GV tổng kết: 1 phút = 60 giây; 1 thế kỉ = 100 năm; năm tròn trăm thuộc thế kỉ vừa kết thúc.
Học sinh
HS nhắc lại kiến thức và cam kết làm nhiệm vụ.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Phần A. Đọc và viết số

Viết số có 45 triệu, 8 nghìn, 32 đơn vị.
Đọc số 305 017 042.

Phần B. Làm tròn đến hàng trăm nghìn

Làm tròn 263 000 đến hàng trăm nghìn.
Làm tròn 9 864 200 đến hàng trăm nghìn.

Phần C. Cộng và trừ

Tính 728 945 + 186 078. Thử lại bằng phép trừ.
Tính 1 000 000 − 648 759. Thử lại bằng phép cộng.

Phiếu học tập số 2

Phần A. Tổng và hiệu

Hai số có tổng là 70 và hiệu là 10. Vẽ sơ đồ đoạn thẳng.
Tìm số bé: số bé = (tổng − hiệu) : 2.
Tìm số lớn: số lớn = (tổng + hiệu) : 2.
Thử lại: tổng và hiệu của hai số tìm được có đúng không?

Phần B. Hình học và đo lường

Hình bình hành ABCD có cặp cạnh nào song song, cặp cạnh nào bằng nhau?
Vì sao hình thoi là một dạng hình bình hành đặc biệt?
1 phút bằng bao nhiêu giây?
Năm 2001 thuộc thế kỉ nào? Năm 2000 thuộc thế kỉ nào?

Hướng dẫn về nhà

Hoàn thành nhiệm vụ vận dụng: đo thời gian một việc làm hằng ngày bằng giây, đổi sang phút và giây rồi ghi vào vở.
Hỏi người thân năm sinh của ông bà, xác định năm đó thuộc thế kỉ nào và ghi lại.
Làm lại bài tập 5 và 6 (phép cộng, trừ số có nhiều chữ số), thử lại kết quả bằng phép tính ngược.
Làm lại bài 9 và 10; vẽ sơ đồ trước khi tính.
Truy cập bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/4/math/bai-37-on-tap-chung để tự kiểm tra thêm.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.