Giáo án Bài 34. Ôn tập phép cộng, phép trừ

Huy động kiến thức đã học về cộng, trừ số có nhiều chữ số và tạo hứng thú vào bài ôn tập.

GV tổ chức trò chơi “Tính nhanh bảng con” với 4 phép tính: 3 485 + 2 516; 9 000 − 4 368; 1 500 + 2 500 + 500; 7 000 − 2 000 − 1 000. HS viết kết quả lên bảng con, giơ bảng khi có kết quả.

Bảng con ghi đúng kết quả: 6 001; 4 632; 4 500; 4 000. HS nhận ra cách ghép số tròn trăm, tròn nghìn để tính nhanh.

Hệ thống hoá cách đặt tính, cộng và trừ từ phải sang trái; biết nhớ và đổi qua nhiều hàng có chữ số 0.

HS làm việc theo cặp với Phiếu học tập số 1: đặt tính và tính 278 465 + 136 758; 502 300 − 178 465; 8 000 005 − 3 276 819. Sau đó thử lại kết quả bằng phép ngược. Kỹ thuật “Khăn trải bàn”: mỗi cặp ghi cách làm vào ô trung tâm.

Phiếu học tập số 1 đã điền đầy đủ: 415 223; 323 835; 4 723 186, kèm phép thử: 415 223 − 136 758 = 278 465; 4 723 186 + 3 276 819 = 8 000 005.

Giải thích được tính chất giao hoán, kết hợp của phép cộng và vận dụng để ghép số thành tròn chục, tròn trăm.

GV dẫn dắt từ ví dụ 2 468 + 350 + 532. HS thảo luận nhóm 4 để tìm cách nhóm thuận tiện, viết công thức a + b = b + a và (a + b) + c = a + (b + c). Kỹ thuật “Mảnh ghép”: mỗi HS trong nhóm phụ trách một cách nhóm rồi ghép kết quả.

Nhóm thống nhất được: 2 468 + 350 + 532 = (2 468 + 532) + 350 = 3 000 + 350 = 3 350. Bảng ghi nhớ hai tính chất của phép cộng và ví dụ phép trừ không có tính chất giao hoán.

Nêu được mối quan hệ giữa tổng, hiệu và hai số; vận dụng công thức tìm số bé, số lớn bằng sơ đồ đoạn thẳng.

GV dùng sơ đồ đoạn thẳng cho hai số có tổng 70 và hiệu 10 (học liệu số NeoEdu). Hướng dẫn HS: bỏ phần hơn ra thì còn hai lần số bé, nên số bé = (tổng − hiệu) : 2; thêm phần hơn vào tổng thì được hai lần số lớn, nên số lớn = (tổng + hiệu) : 2. HS hoàn thành Phiếu học tập số 2 với ví dụ tổng 204, hiệu 36.

Phiếu học tập số 2 hoàn thành: số bé 84, số lớn 120 (kiểm tra: 84 + 120 = 204; 120 − 84 = 36). Sơ đồ tổng – hiệu được vẽ đúng với số 70 và 10: số bé 30, số lớn 40.

Vận dụng được cộng, trừ số nhiều chữ số, tính nhanh và tìm thành phần chưa biết; nhận biết được lỗi sai thường gặp.

Luyện tập theo 3 trạm: Trạm 1 (cộng và tính nhanh): bài 1, bài 4. Trạm 2 (trừ và tìm x, y): bài 2, bài 5, bài 6. Trạm 3 (đúng hay sai): bài 7. Mỗi trạm có 4 HS, luân chuyển sau 4 phút. Bài tập theo đề sách.

Đáp án trạm: bài 1: 7 222 201 (thử: 7 222 201 − 937 684 = 6 284 517); bài 2: 4 723 186 (thử: 4 723 186 + 3 276 819 = 8 000 005); bài 4: 3 000; bài 5: x = 683 050; bài 6: y = 463 220; bài 7: Sai, vì phép trừ không có tính chất giao hoán.

Vận dụng công thức tổng – hiệu để giải bài toán có lời văn; giải thích được cách chọn phép tính.

HS làm việc theo cặp đôi, giải bài 8 (thư viện), bài 9 (bi của Lan và Huy), bài 10 (vườn chữ nhật). Một HS đọc đề, một HS vẽ sơ đồ đoạn thẳng hoặc viết phép tính, sau đó đổi vai.

Đáp án: bài 8: 254 600 quyển (235 675 + 48 925 = 284 600; 284 600 − 30 000 = 254 600); bài 9: Huy có 39 viên bi ((94 − 16) : 2 = 39); bài 10: chiều rộng 38 m (180 : 2 = 90; (90 − 14) : 2 = 38).

Vận dụng cộng, trừ số lớn và tổng – hiệu vào tình huống thực tế về mua bán, tiết kiệm.

Đóng vai “Chủ cửa hàng sách”: nhóm 4 HS nhận số liệu tình huống: nhóm A bán được 12 580 000 đồng tiền sách (ví dụ đơn giản), nhóm B bán ít hơn 3 240 000 đồng; tổng hai nhóm là 22 000 000 đồng. Nhóm lập một bài toán tổng – hiệu theo số liệu của lớp và giải. Nhóm khác kiểm tra đáp án.

Mỗi nhóm có một bài toán tổng – hiệu hoàn chỉnh kèm bài giải, ví dụ: số tiền nhóm B bán được là (22 000 000 − 3 240 000) : 2 = 9 380 000 (đồng) (phải đúng với số liệu nhóm đặt ra).