ToánLớp 4Chủ đề 7. Ôn tập học kì 1

Giáo án Bài 33. Ôn tập các số đến lớp triệu

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được: 10 trăm nghìn = 1 triệu (viết 1 000 000); số có sáu chữ số là số từ 100 000 đến 999 999.
Nêu được mỗi lớp gồm ba hàng và tách lớp từ phải sang trái để đọc, viết số.
Đọc và viết được số trong lớp triệu: đọc lớp triệu trước, viết đủ ba chữ số cho mỗi lớp phía sau.
Vận dụng được quy tắc làm tròn số đến hàng trăm nghìn và so sánh hai số có cùng số chữ số.
Giải thích được số tự nhiên bắt đầu từ 0, số liền sau hơn số trước 1 và không có số tự nhiên lớn nhất.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích vì sao làm tròn lên hay giữ nguyên dựa vào chữ số hàng chục nghìn, vì sao số này lớn hơn số kia dựa vào hàng đầu tiên khác nhau.
Giao tiếp toán học: HS đọc đúng các số trong lớp triệu và diễn đạt bằng lời cách tách lớp, cách so sánh.
Mô hình hoá toán học: HS chuyển tình huống khu bảo tồn thành phép tính $2\,305\,400 - 100\,000$ và tìm số cây khu bên cạnh.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS dùng bảng phân lớp và bộ thẻ chữ số để tách, ghép số và kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đọc lại bảng phân lớp, tự kiểm tra cách tách số trước khi báo kết quả.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc nhóm 4, trao đổi và giải thích cách đọc số, cách so sánh cho bạn.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn cách so sánh, làm tròn phù hợp với từng tình huống và đóng vai báo cáo số liệu.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực luyện đọc, viết và làm đủ 10 bài tập ôn tập.
Trách nhiệm: HS hoàn thành đúng phần việc của nhóm và kiểm tra lại đáp án của bạn trước khi báo cáo.
Trung thực: HS nêu đúng kết quả đã làm, sửa lỗi sai khi có ý kiến góp ý và không sao chép đáp án.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phân lớp vẽ sẵn trên bảng lớp hoặc bảng phụ, gồm ba lớp (lớp triệu, lớp nghìn, lớp đơn vị) và chín ô hàng.
Bộ thẻ chữ số 0 đến 9 và thẻ ghi tên hàng, tên lớp.
Máy tính, máy chiếu. Học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/4/math/bai-33-on-tap-cac-so-den-lop-trieu (dùng ở hoạt động Đếm đến triệu và hoạt động Luyện tập).
Phiếu học tập số 1 và số 2 (in đủ cho mỗi nhóm).
Bảng phụ ghi đề 10 bài tập ôn tập.

2. Học sinh

Sách Toán 4, vở ghi, bút chì, bút mực.
Bảng con và bút viết bảng.
Bộ thẻ chữ số 0 đến 9 (nếu có) hoặc giấy nháp để ghép số.
Phiếu học tập theo nhóm, bút dạ.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Trò chơi “Đọc số truyền điện”

Mục tiêu

Kích hoạt kiến thức cũ về lớp, hàng và cách đọc số có nhiều chữ số.

Nội dung

GV lần lượt ghi lên bảng ba số: 305 017 042; 402 315; 90 000 010. Lần lượt từng HS đọc một số, sau đó chỉ ra chữ số hàng trăm nghìn và nêu tên các lớp có trong số đó.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng ba số, nêu được số có ba lớp hay hai lớp và chỉ đúng hàng trăm nghìn của số 402 315.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV: “Các em chơi trò truyền điện đọc số. Mỗi bạn đọc một số rồi chỉ vào chữ số hàng trăm nghìn của số đó. Bạn đọc sai thì bạn kế tiếp sửa giúp.”
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, xác định thứ tự lượt đọc trong tổ.
Giáo viên
GV quan sát, nhắc HS tách số thành nhóm ba chữ số khi đọc. Hỏi: “Số 402 315 có mấy trăm nghìn?”
Học sinh
HS đọc: “ba trăm linh năm triệu không trăm mười bảy nghìn không trăm bốn mươi hai”; “bốn trăm linh hai nghìn ba trăm mười lăm”; “chín mươi triệu không trăm nghìn không trăm mười”. Dự kiến HS trả lời: “Số 402 315 có 4 trăm nghìn.”

Hoạt động 2.1: Khám phá · 12 phút

Đếm đến triệu, nhóm lớp và đọc, viết số

Mục tiêu

Hệ thống hoá quan hệ 10 trăm nghìn = 1 triệu, cách nhóm hàng thành lớp và cách đọc, viết số trong lớp triệu.

Nội dung

GV hướng dẫn HS điền bảng phân lớp theo Phiếu học tập số 1: ghi tên từng hàng, từng lớp, rồi tách và đọc hai số 72 009 401 và 305 017 042. Nhắc lại 10 trăm nghìn = 1 triệu và 10 triệu = 1 chục triệu, 10 chục triệu = 1 trăm triệu.

Sản phẩm dự kiến

Bảng phân lớp đã điền đủ tên ba lớp và chín hàng; HS đọc và viết đúng hai số 72 009 401 và 305 017 042 trên bảng con.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu bảng phân lớp trên máy chiếu hoặc vẽ sẵn trên bảng. GV nêu: “Lớp đơn vị gồm những hàng nào? Lớp nghìn gồm những hàng nào? Lớp triệu gồm những hàng nào?” Sau đó phát Phiếu học tập số 1 cho nhóm 4.
Học sinh
HS nhắc lại: lớp đơn vị gồm đơn vị, chục, trăm; lớp nghìn gồm nghìn, chục nghìn, trăm nghìn; lớp triệu gồm triệu, chục triệu, trăm triệu. HS nhận phiếu và thảo luận trong nhóm.
Giáo viên
GV hướng dẫn nhóm tách số 72 009 401 thành 72 | 009 | 401 và đặt từng nhóm vào đúng lớp. Gợi ý: “Đọc lớp triệu trước. Lớp nghìn và lớp đơn vị phải viết đủ ba chữ số.” Quan sát các nhóm, hỏi: “Vì sao lớp nghìn là 009 mà không đọc là 9?”
Học sinh
HS tách số và đặt thẻ số vào bảng phân lớp. Dự kiến HS trả lời: “Vì lớp nghìn phải có đủ ba chữ số, có số 0 giữ chỗ nên viết là 009, đọc là không trăm linh chín nghìn.” HS viết trên bảng con: $72\,009\,401$ đọc là “bảy mươi hai triệu không trăm linh chín nghìn bốn trăm linh một”.
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày kết quả, mời nhóm khác nhận xét. Hỏi: “Số 305 017 042 có bao nhiêu lớp? Đọc lớp nào trước?”
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày bảng phân lớp và cách đọc số 305 017 042 là “ba trăm linh năm triệu không trăm mười bảy nghìn không trăm bốn mươi hai”. Các nhóm khác nhận xét và bổ sung.
Giáo viên
GV chốt: “10 trăm nghìn = 1 triệu. Mỗi lớp có ba hàng. Khi đọc số, tách lớp từ phải sang trái, đọc lớp triệu trước, viết đủ ba chữ số cho các lớp phía sau.” Có thể mở học liệu số NeoEdu để HS xem ví dụ đọc số.
Học sinh
HS ghi chốt kiến thức vào vở, đối chiếu với cách làm của nhóm mình.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 10 phút

Làm tròn đến hàng trăm nghìn và so sánh số

Mục tiêu

Hệ thống hoá quy tắc làm tròn đến hàng trăm nghìn và quy tắc so sánh hai số có cùng số chữ số.

Nội dung

GV dẫn dắt từ ví dụ 263 000 nằm giữa 200 000 và 300 000 để nêu quy tắc: nhìn chữ số hàng chục nghìn; từ 5 trở lên thì tăng hàng trăm nghìn thêm 1, dưới 5 thì giữ nguyên, các hàng sau đổi thành 0. Sau đó so sánh 7 304 500 với 7 299 999 theo Phiếu học tập số 2.

Sản phẩm dự kiến

HS làm tròn đúng $18\,649\,900$ thành $18\,600\,000$ và so sánh đúng $7\,304\,500 > 7\,299\,999$ ; giải thích được bằng hàng đầu tiên khác nhau.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu câu hỏi: “Làm tròn số 263 000 đến hàng trăm nghìn, ta cần nhìn chữ số nào?” Sau đó phát Phiếu học tập số 2 cho nhóm.
Học sinh
HS suy nghĩ và trả lời: “Nhìn chữ số hàng chục nghìn, là số 3, nhỏ hơn 5 nên giữ nguyên hàng trăm nghìn: 200 000 hoặc 300 000 tuỳ vị trí.” HS nhận phiếu và làm việc nhóm.
Giáo viên
GV hướng dẫn nhóm làm tròn 18 649 900. Hỏi: “Chữ số hàng chục nghìn là bao nhiêu? Vì sao không nhìn chữ số cuối?” Hướng dẫn nhóm so sánh hai số 7 304 500 và 7 299 999 theo thứ tự từ trái sang phải.
Học sinh
HS trả lời: “Chữ số hàng chục nghìn là 4, nhỏ hơn 5 nên giữ 6 trăm nghìn, được 18 600 000.” Với so sánh: “Hai số cùng 7 triệu, hàng trăm nghìn: 3 > 2 nên 7 304 500 > 7 299 999.”
Giáo viên
GV chốt hai quy tắc: làm tròn nhìn chữ số bên phải hàng cần giữ; so sánh từ hàng cao nhất, tại hàng đầu tiên khác nhau, số có chữ số lớn hơn là số lớn hơn. GV nhấn mạnh quan niệm sai: không so sánh từ hàng đơn vị.
Học sinh
HS ghi quy tắc vào vở, đánh dấu lỗi sai thường gặp để tránh.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 8 phút

Dãy số tự nhiên

Mục tiêu

Giải thích được đặc điểm của dãy số tự nhiên: bắt đầu từ 0, liền sau hơn 1, không có số lớn nhất.

Nội dung

GV đặt câu hỏi gợi mở về số liền sau của 89 999 999, về số tự nhiên bé nhất, về việc có số lớn nhất hay không. GV vẽ tia số có gốc 0 và các khoảng bằng nhau.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu đúng số liền sau của 89 999 999 là 90 000 000; giải thích được 0 là số tự nhiên bé nhất và không có số tự nhiên lớn nhất.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV hỏi: “Số tự nhiên bé nhất là số nào? Có số tự nhiên lớn nhất không?” Vẽ tia số lên bảng, đánh dấu gốc 0.
Học sinh
HS suy nghĩ, đưa ra dự kiến: “Số bé nhất là 0. Không có số lớn nhất vì luôn cộng thêm 1 được số lớn hơn.”
Giáo viên
GV hỏi: “Số liền sau của 89 999 999 là bao nhiêu?” và “Vì sao 0 không có số liền trước là số tự nhiên?”
Học sinh
HS tính: $89\,999\,999 + 1 = 90\,000\,000$ . HS giải thích: “0 là số bé nhất trong dãy số tự nhiên nên không có số tự nhiên đứng ngay trước.”
Giáo viên
GV chốt: dãy số tự nhiên 0, 1, 2, 3, … mỗi số sau hơn số trước 1 và kéo dài mãi. Các khoảng trên tia số giữa hai số liên tiếp bằng nhau.
Học sinh
HS ghi vào vở: số tự nhiên bắt đầu từ 0, liền sau hơn 1, không có số lớn nhất.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Luyện tập đọc, viết, tách lớp và so sánh (Bài 1 đến 5)

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức về đọc, viết số, giá trị chữ số, làm tròn và so sánh để làm bài tập.

Nội dung

Bài 1: Viết số bảy mươi hai triệu không trăm linh chín nghìn bốn trăm linh một. Bài 2: Chữ số 6 trong 406 218 935 có giá trị bao nhiêu? Bài 3: Số nào có lớp đơn vị là 25? A. 25 400 000; B. 4 025 300; C. 4 300 025; D. 4 300 250. Bài 4: Làm tròn 18 649 900 đến hàng trăm nghìn. Bài 5: Điền dấu >, < hoặc = vào chỗ trống: 205 080 400 … 205 008 400; 90 000 010 … 90 000 100. HS làm trên bảng con, nhóm 4 kiểm tra chéo.
Đáp án: Bài 1: $72\,009\,401$ . Bài 2: $6\,000\,000$ (6 ở hàng triệu). Bài 3: C, vì số $4\,300\,025$ có lớp đơn vị là 025. Bài 4: $18\,600\,000$ . Bài 5: $205\,080\,400 > 205\,008\,400$ ; $90\,000\,010 < 90\,000\,100$ .

Sản phẩm dự kiến

Bảng con và vở HS ghi đáp án: Bài 1: 72 009 401; Bài 2: 6 000 000; Bài 3: C; Bài 4: 18 600 000; Bài 5: >, <.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu đề Bài 1 đến Bài 5 lên bảng hoặc mở học liệu số NeoEdu (phần bài tập tương tác). GV nêu yêu cầu: “Làm nhanh trên bảng con, sau đó kiểm tra chéo trong nhóm.”
Học sinh
HS đọc đề, chọn bút và bảng con.
Giáo viên
GV quan sát, gọi HS lên đọc số ở Bài 1. Hỏi Bài 3: “Vì sao không chọn B?” Gợi ý HS tách số thành từng lớp để kiểm tra.
Học sinh
HS làm bài trên bảng con và kiểm tra chéo. Dự kiến HS trả lời: Bài 3 “Số 4 025 300 có lớp đơn vị là 300, không phải 025 nên loại B.”
Giáo viên
GV yêu cầu một nhóm đọc đáp án, cả lớp giơ bảng con đối chiếu. GV hỏi: “Bạn nào làm khác đáp án? Vì sao?”
Học sinh
HS giơ bảng con, đọc kết quả và giải thích cách làm; HS sửa lỗi nếu sai.
Giáo viên
GV nhận xét và nhấn mạnh lỗi thường gặp: không bỏ chữ số 0 giữ chỗ, so sánh phải bắt đầu từ hàng cao nhất.
Học sinh
HS ghi đáp án đúng vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 13 phút

Luyện tập xếp thứ tự, số liền sau và giải toán (Bài 6 đến 10)

Mục tiêu

Vận dụng so sánh, xếp thứ tự, tìm số liền sau, đếm cấu tạo số và giải bài toán có lời văn.

Nội dung

Bài 6: Xếp các số 6 307 200; 63 700 200; 63 007 200; 63 070 200 theo thứ tự giảm dần. Bài 7: Số liền sau 89 999 999 là bao nhiêu? Bài 8: Đúng hay sai: 90 020 005 = 90 000 000 + 20 000 + 5. Bài 9: Một khu bảo tồn ghi nhận 2 305 400 cây, nhiều hơn khu bên cạnh 100 000 cây. Khu bên cạnh có bao nhiêu cây? Bài 10: Số lớn nhất có bảy chữ số là bao nhiêu? Nhóm 4 làm bài, một HS ghi lời giải của bài 9 vào phiếu.
Đáp án: Bài 6: $63\,700\,200 > 63\,070\,200 > 63\,007\,200 > 6\,307\,200$ . Bài 7: $90\,000\,000$ . Bài 8: Đúng. Bài 9: $2\,305\,400 - 100\,000 = 2\,205\,400$ cây. Bài 10: $9\,999\,999$ .

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 6: 63 700 200 → 63 070 200 → 63 007 200 → 6 307 200; Bài 7: 90 000 000; Bài 8: Đúng; Bài 9: 2 205 400 cây; Bài 10: 9 999 999.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu đề Bài 6 đến Bài 10. GV nêu yêu cầu nhóm: “Bài 9 cần viết lời giải đầy đủ gồm phép tính và đáp số.”
Học sinh
HS đọc đề, phân công người ghi, người kiểm tra trong nhóm.
Giáo viên
GV đi quan sát các nhóm, gợi ý bài 6: “Số nào có 8 chữ số? Khi hai số cùng số chữ số, ta so sánh hàng nào trước?” Gợi ý bài 9: “Đề cho gì, hỏi gì, dùng phép tính nào?”
Học sinh
HS làm bài. Dự kiến HS trả lời bài 6: “Ba số đầu có 8 chữ số, số 6 307 200 có 7 chữ số nên nhỏ nhất.” Bài 9: “Số cây khu bên cạnh là 2 305 400 − 100 000 = 2 205 400.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày bài 6 và bài 9, cả lớp nhận xét. GV hỏi: “Số lớn nhất có bảy chữ số là gì, vì sao không phải 9 999 999 + 1?”
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày; các nhóm khác góp ý. HS trả lời bài 10: “Số lớn nhất có bảy chữ số là 9 999 999, thêm 1 thì thành số có tám chữ số.”
Giáo viên
GV chốt các đáp án và nhấn mạnh: so sánh số có nhiều chữ số hơn thì lớn hơn; khi giải toán cần viết đủ phép tính và đáp số kèm đơn vị.
Học sinh
HS sửa bài vào vở, ghi đáp án đúng.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Báo cáo số liệu của khu bảo tồn

Mục tiêu

Vận dụng đọc, viết, làm tròn và so sánh số lớn vào tình huống thực tế khi báo cáo số liệu.

Nội dung

Nhóm đóng vai nhân viên khu bảo tồn. Nhóm nhận số liệu giả định: khu A ghi nhận 2 305 400 cây; khu B có số cây kém khu A 100 000 cây; khu C ghi nhận 18 649 900 cây. Nhóm viết số liệu đã làm tròn đến hàng trăm nghìn cho báo cáo (ghi theo Phiếu học tập số 2), so sánh số cây khu A với khu C và đọc to số liệu báo cáo trước lớp.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi nhóm có bản báo cáo gồm: số cây khu B là 2 205 400; số cây khu C làm tròn là 18 600 000; so sánh: 18 649 900 > 2 305 400; cách đọc số trình bày đúng.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV: “Các nhóm đóng vai nhân viên khu bảo tồn, báo cáo số cây trước lãnh đạo. Hãy đọc số liệu, làm tròn và so sánh trước khi báo cáo.”
Học sinh
HS nhận số liệu, thảo luận cách đọc và cách trình bày báo cáo.
Giáo viên
GV hỏi: “Số cây khu B là bao nhiêu? Vì sao phải thực hiện phép trừ?” và “Làm tròn 18 649 900 cần nhìn chữ số nào?”
Học sinh
HS trả lời: “Khu B có 2 305 400 − 100 000 = 2 205 400 cây.” “Nhìn chữ số hàng chục nghìn là 4, giữ nguyên 6 trăm nghìn, được 18 600 000 cây.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm đọc báo cáo trước lớp, khuyến khích các bạn đặt câu hỏi cho nhóm đó.
Học sinh
Đại diện nhóm đọc báo cáo; bạn nhóm khác đặt câu hỏi, ví dụ: “Vì sao số khu C lớn hơn số khu A?”
Giáo viên
GV nhận xét, khen ngợi cách đọc số và giải thích rõ ràng; chốt rằng số liệu thực tế có thể làm tròn để báo cáo nhanh nhưng cần ghi rõ là số làm tròn.
Học sinh
HS tự đánh giá phần trình bày của nhóm mình.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Điền vào bảng phân lớp và đọc số.

Điền tên ba lớp (từ phải sang trái): lớp đơn vị, lớp nghìn, lớp triệu.
Điền tên chín hàng tương ứng: đơn vị, chục, trăm, nghìn, chục nghìn, trăm nghìn, triệu, chục triệu, trăm triệu.
Tách số 72 009 401 thành ba nhóm: 72 | 009 | 401. Đọc số này.
Tách số 305 017 042 thành ba nhóm. Đọc số này.
Viết số: bảy mươi hai triệu không trăm linh chín nghìn bốn trăm linh một.
Chữ số 6 trong 406 218 935 có giá trị bao nhiêu?

Phiếu học tập số 2

Nhiệm vụ: Làm tròn và so sánh số.

Làm tròn 263 000 đến hàng trăm nghìn. Giải thích vì sao.
Làm tròn 18 649 900 đến hàng trăm nghìn. Chữ số cần nhìn là chữ số nào?
Điền dấu >, < hoặc = vào chỗ trống:
- 205 080 400 … 205 008 400
- 90 000 010 … 90 000 100
So sánh 7 304 500 với 7 299 999. Giải thích bằng hàng đầu tiên khác nhau.
Ghi số liệu báo cáo: số cây khu C làm tròn đến hàng trăm nghìn là bao nhiêu?

Hướng dẫn về nhà

Viết ra giấy 5 số có sáu đến chín chữ số, đọc to từng số và tách số theo lớp, nhắc lại tên các hàng của mỗi lớp.
Chọn 2 số trong bài vừa viết, làm tròn đến hàng trăm nghìn và so sánh chúng. Ghi rõ chữ số đã nhìn để làm tròn.
Tìm trong sách, báo hoặc trên tivi một số lớn có đơn vị là đồng, cây hoặc người. Viết số đó bằng chữ và bằng chữ số, rồi đọc cho người thân nghe.
Hoàn thành lại Phiếu học tập số 1 và số 2 trước giờ học sau. Có thể luyện thêm các bài tương tác trên trang NeoEdu: neoedu.vn/learn/4/math/bai-33-on-tap-cac-so-den-lop-trieu.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.