Giáo án Bài 21. Luyện tập chung

Kích hoạt lại kiến thức về các đơn vị đo đã học, tạo không khí sôi nổi đầu giờ ôn tập.

GV tổ chức trò chơi chuyền bảng con: GV đọc lần lượt các câu hỏi ngắn như “1 tấn bằng bao nhiêu tạ?”, “1 phút bằng bao nhiêu giây?”, “1 thế kỉ bằng bao nhiêu năm?”, “1 dm² bằng bao nhiêu cm²?”. HS viết đáp án vào bảng con và giơ lên.

HS nhắc lại đúng các quan hệ: $1\ \mathrm{tấn}=10\ \mathrm{tạ}$, $1\ \text{phút}=60\ \text{giây}$, $1\ \text{thế kỉ}=100\ \text{năm}$, $1\ \mathrm{dm^2}=100\ \mathrm{cm^2}$.

HS hệ thống được mối quan hệ giữa yến, tạ, tấn và ki-lô-gam, biết đổi đơn vị theo đúng quy tắc nhân hoặc chia.

Nhóm hoàn thành sơ đồ “Bậc thang khối lượng” theo gợi ý trong Phiếu học tập số 1 (phần A), sau đó thực hiện mục đổi đơn vị “9 yến = ? kg” và “4 tấn 62 kg = ? kg”.

Sơ đồ bậc thang khối lượng hoàn chỉnh: $1\ \text{yến}=10\ \mathrm{kg}$, $1\ \text{tạ}=10\ \text{yến}=100\ \mathrm{kg}$, $1\ \text{tấn}=10\ \text{tạ}=1\,000\ \mathrm{kg}$; kết quả: $9\ \text{yến}=90\ \mathrm{kg}$; $4\ \text{tấn}\ 62\ \mathrm{kg}=4\,062\ \mathrm{kg}$.

HS hệ thống được các đơn vị diện tích liền nhau hơn kém nhau 100 lần và quy đổi được giữa phút với giây.

Nhóm hoàn thành bảng quan hệ đơn vị diện tích (dm², cm², mm²) trong Phiếu học tập số 1 (phần B) và giải hai ví dụ: “8 dm² bằng bao nhiêu cm²?”, “3 phút 17 giây bằng bao nhiêu giây?”. Sau đó nhóm nhận xét lỗi “4 m² 6 dm² = 46 dm²”.

Bảng quan hệ hoàn chỉnh: $1\ \mathrm{m^2}=100\ \mathrm{dm^2}=10\,000\ \mathrm{cm^2}$; $1\ \mathrm{cm^2}=100\ \mathrm{mm^2}$; kết quả $8\ \mathrm{dm^2}=800\ \mathrm{cm^2}$; $3\ \text{phút}\ 17\ \text{giây}=197\ \text{giây}$; nhận xét “4 m² 6 dm² = 46 dm²” là Sai, vì $4\ \mathrm{m^2}=400\ \mathrm{dm^2}$ nên $4\ \mathrm{m^2}\ 6\ \mathrm{dm^2}=406\ \mathrm{dm^2}$.

HS nắm được quy ước thế kỉ, xác định được năm thuộc thế kỉ nào và đổi được thế kỉ thành số năm.

Nhóm dùng bảng “Trục thế kỉ” (GV chuẩn bị sẵn trên bảng phụ) để xác định các khoảng năm: thế kỉ I từ năm 1 đến 100, thế kỉ XIX từ năm 1801 đến 1900, thế kỉ XX từ 1901 đến 2000, thế kỉ XXI từ 2001 đến 2100. Sau đó trả lời câu hỏi trắc nghiệm: “Năm 1900 thuộc thế kỉ nào?”.

Bảng khoảng năm các thế kỉ: I (1–100), II (101–200), XIX (1801–1900), XX (1901–2000), XXI (2001–2100); đáp án câu hỏi: Năm 1900 thuộc thế kỉ XIX (đáp án B), vì thế kỉ XIX từ 1801 đến 1900.

HS vận dụng đúng quan hệ giữa các đơn vị để làm các bài tập đổi đơn vị, tính diện tích và kiểm tra tính đúng sai.

HS làm Phiếu học tập số 1 (phần C), gồm các bài: 1) 9 yến bằng bao nhiêu ki-lô-gam? 2) 8 dm² bằng bao nhiêu cm²? 3) Năm 1900 thuộc thế kỉ nào? 4) Điền số: 4 tấn 62 kg = … kg; 7 cm² 9 mm² = … mm². 5) 3 phút 17 giây bằng bao nhiêu giây? 6) Tấm bìa dài 18 cm, rộng 5 cm có diện tích bao nhiêu cm²? 8) Nối mỗi số đo với số đo bằng nó (3 tạ 5 yến, 3 phút 5 giây, 3 dm² 5 cm²). Làm theo cặp đôi, sau đó chữa chung.

Đáp án: (1) 90 kg; (2) 800 cm²; (3) B – XIX; (4) 4 062 kg và 709 mm²; (5) 197 giây; (6) 90 cm² (18 × 5 = 90); (8) 3 tạ 5 yến – 350 kg; 3 phút 5 giây – 185 giây; 3 dm² 5 cm² – 305 cm². Phiếu được hoàn thành đúng, có ghi đơn vị sau mỗi kết quả.

HS vận dụng đổi đơn vị trong giải toán có lời văn nhiều bước, đặc biệt là bài toán về khối lượng và thời gian.

HS làm Phiếu học tập số 2: bài 7 (kiểm tra đúng sai “4 m² 6 dm² bằng 46 dm²”), bài 9 (xe chở 2 tấn hàng, giao 7 tạ rồi giao 6 yến, còn bao nhiêu ki-lô-gam?), bài 10 (An bơi hết 1 phút 48 giây, Bình hết 2 phút 5 giây; An nhanh hơn Bình bao nhiêu giây?). Làm cá nhân rồi thống nhất trong nhóm.

Đáp án: (7) Sai, vì 4 m² 6 dm² = 406 dm²; (9) 1 240 kg (2 000 − 700 − 60 = 1 240); (10) An nhanh hơn Bình 17 giây (An 108 giây, Bình 125 giây, 125 − 108 = 17). HS trình bày lời giải có đơn vị đầy đủ.

HS chọn đúng dụng cụ và đơn vị, đo trung thực kích thước mặt bàn, tính diện tích và kiểm tra lại kết quả.

Mỗi nhóm dùng thước dây hoặc thước kẻ đo chiều dài và chiều rộng mặt bàn theo cùng một đơn vị (cm), ghi vào bảng nhóm, rồi tính diện tích theo công thức diện tích hình chữ nhật $S = a \times b$. Nhóm kiểm tra lại bằng cách đo lần hai. Về nhà, HS đo một vật trong gia đình (ví dụ tấm thảm, quyển sách) và ghi kết quả vào vở.

Bảng ghi kết quả đo nhóm gồm: vật đo, chiều dài, chiều rộng (cùng đơn vị cm), diện tích tính theo cm²; kết quả đo lần hai trùng hoặc sai lệch không đáng kể so với lần đầu.