NeoEdu
Giáo án Toán 4
ToánLớp 4Chủ đề 4. Một số đơn vị đo đại lượng

Giáo án Bài 17. Yến, tạ, tấn

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được mối quan hệ giữa yến, tạ, tấn và ki-lô-gam: 1 yến = 10 kg; 1 tạ = 10 yến = 100 kg; 1 tấn = 10 tạ = 100 yến = 1 000 kg.
  • Giải thích được cách đổi từ đơn vị lớn sang đơn vị bé (nhân) và từ đơn vị bé sang đơn vị lớn (chia) với yến, tạ, tấn.
  • Vận dụng được cách đổi số đo gồm hai đơn vị (ví dụ 3 tạ 25 kg = 325 kg) và cộng, so sánh các số đo sau khi đưa về cùng đơn vị.
  • Tư duy và lập luận toán học: giải thích vì sao 1 tạ = 10 yến và suy ra phép nhân, phép chia khi đổi đơn vị; nhận biết kết luận Sai ở bài 7 qua lập luận.
  • Mô hình hoá toán học: chuyển tình huống chia thóc vào bao thành phép đổi đơn vị và phép chia có dư.
  • Giải quyết vấn đề toán học: tìm số bao đầy và số ki-lô-gam còn thừa khi đóng thóc.
  • Giao tiếp toán học: đọc, viết đúng số đo có đơn vị (ví dụ 2 035 kg), diễn đạt cách đổi bằng lời.
  • Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: sơ đồ bậc đơn vị, bảng quan hệ yến – tạ – tấn và bài tập tương tác trên NeoEdu.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS chủ động tra cứu bảng quan hệ đơn vị, tự kiểm tra kết quả đổi đơn vị bằng cách đối chiếu với sơ đồ.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp, trình bày được cách đổi đơn vị bằng lời và nhận xét bài của bạn.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS vận dụng đổi đơn vị để giải bài toán thực tế về chia thóc vào bao.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS tích cực làm đủ các bài tập đổi đơn vị và kiểm tra lại kết quả.
  • Trách nhiệm: HS hoàn thành phần việc được giao trong nhóm đôi và báo cáo đúng tiến độ.
  • Trung thực: HS thừa nhận và sửa lỗi sai khi đổi đơn vị, không chép đáp án của bạn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bảng phụ vẽ sơ đồ bậc đơn vị: 1 tấn → 10 tạ → 100 yến → 1 000 kg (kèm mũi tên nhân ×10, chia ÷10).
  • Phiếu học tập số 1, phiếu học tập số 2 (in cho mỗi cặp).
  • Máy chiếu hoặc bảng tương tác, học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/4/math/bai-17-yen-ta-tan.
  • Một bao gạo hoặc bao thóc mô hình ghi nhãn 5 yến (dùng cho tình huống thực tế).

2. Học sinh

  • Vở ghi, bút, bảng con và bút dạ.
  • Thước kẻ, bút chì để điền phiếu.
  • Thiết bị đọc học liệu số NeoEdu nếu lớp có điều kiện (máy tính bảng hoặc điện thoại dùng chung theo nhóm).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ôn đơn vị ki-lô-gam và ước lượng khối lượng

Mục tiêu

Huy động kiến thức cũ về ki-lô-gam và tạo tình huống để HS cần đến đơn vị yến, tạ, tấn.

Nội dung

Trò chơi Ai nhanh hơn: GV đặt câu hỏi nhanh về đơn vị kg và đơn vị lớn hơn; HS trả lời bằng bảng con.

Sản phẩm dự kiến

HS trả lời đúng các câu hỏi nhanh và nêu được nhu cầu cần đơn vị lớn hơn ki-lô-gam khi cân hàng hóa nặng.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nói: Hôm nay chúng ta cùng đi chợ và kiểm tra cân nặng. GV đưa ra câu hỏi: 1 kg bằng bao nhiêu gam? Một bạn cân nặng 30 kg, em nghĩ có thể gọi là bao nhiêu yến?

    Học sinh

    HS quan sát, nghe câu hỏi và suy nghĩ trong 30 giây.

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu HS viết đáp án ra bảng con và giơ lên khi có tín hiệu.

    Học sinh

    HS viết: 1 kg = 1 000 g; 30 kg = 3 yến (dự kiến một số HS có thể viết 3 yến vì 30 kg chia 10 bằng 3).

  3. Giáo viên

    GV hỏi: Tại sao khi cân gạo 50 kg hay một tấn xi măng người ta không dùng kg mà dùng đơn vị lớn hơn? GV ghi nhanh các ý của HS lên bảng.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: Vì số đo sẽ rất lớn nếu dùng kg, đơn vị lớn hơn tiện ghi và tính hơn.

  4. Giáo viên

    GV dẫn vào bài: Các đơn vị yến, tạ, tấn được dùng để đo khối lượng hàng hóa nặng. Hôm nay chúng ta tìm hiểu mối quan hệ của chúng.

    Học sinh

    HS ghi tên bài Yến, tạ, tấn vào vở.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

Quan hệ giữa yến, tạ, tấn và ki-lô-gam

Mục tiêu

HS nêu được mối quan hệ giữa yến, tạ, tấn và kg và giải thích được cách đổi đơn vị lớn sang bé và ngược lại.

Nội dung

GV treo sơ đồ bậc đơn vị: 1 tấn → 10 tạ → 100 yến → 1 000 kg. HS làm việc theo cặp với Phiếu học tập số 1 để điền bảng quan hệ và tự giải thích cách đổi: đơn vị lớn sang bé thì nhân, bé sang lớn thì chia.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn thành đúng; HS nêu được: 1 yến = 10 kg, 1 tạ = 10 yến = 100 kg, 1 tấn = 10 tạ = 1 000 kg; đổi từ lớn sang bé thì nhân, đổi từ bé sang lớn thì chia.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giao Phiếu học tập số 1 cho các cặp đôi và nêu yêu cầu: Đọc sơ đồ, điền số còn thiếu, sau đó giải thích cách đổi giữa hai đơn vị liền kề.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, đọc sơ đồ bậc đơn vị và chuẩn bị điền bảng.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, hỏi từng cặp: 1 yến bằng bao nhiêu ki-lô-gam? Vì sao 1 tạ bằng 10 yến? Gợi ý cặp nào chưa rõ thì nhìn vào sơ đồ, đếm số lần nhân 10.

    Học sinh

    HS thảo luận và điền phiếu. Dự kiến: 1 yến = 10 kg vì 1 yến gồm 10 kg; 1 tạ = 10 yến vì sơ đồ đi từ tạ xuống yến nhân 10.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp trình bày. GV hỏi: Muốn đổi 4 tấn ra tạ thì làm thế nào? Muốn đổi 500 kg ra tạ thì làm thế nào?

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: 4 tấn = 4 × 10 = 40 tạ (nhân); 500 kg = 500 : 100 = 5 tạ (chia).

  4. Giáo viên

    GV chốt công thức trên bảng: 1 tấn = 10 tạ = 100 yến = 1 000 kg; đổi lớn sang bé thì nhân, bé sang lớn thì chia. Yêu cầu HS ghi công thức vào vở.

    Học sinh

    HS ghi vở công thức quan hệ và nhắc lại cách đổi.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 7 phút

Đổi số đo có hai đơn vị

Mục tiêu

HS vận dụng được cách đổi số đo gồm hai đơn vị về một đơn vị và cộng các phần để tính đúng.

Nội dung

Từ ví dụ 3 tạ 25 kg = 300 kg + 25 kg = 325 kg, GV hướng dẫn HS đổi từng phần rồi cộng. Cặp đôi làm Phiếu học tập số 2 với hai số đo: 2 tấn 35 kg và 6 tạ 5 kg. Lưu ý quan niệm sai: 2 tấn 35 kg không phải 2 350 kg.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành: 2 tấn 35 kg = 2 035 kg; 6 tạ 5 kg = 605 kg; HS giải thích được vì sao 2 350 kg là sai.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết ví dụ 3 tạ 25 kg lên bảng, cùng HS đổi từng phần: 3 tạ = 300 kg, sau đó cộng 300 kg + 25 kg = 325 kg. Giao Phiếu học tập số 2 cho các cặp.

    Học sinh

    HS quan sát, theo dõi cách đổi và nhận phiếu học tập.

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu các cặp làm hai câu trên phiếu. GV hỏi: Vì sao 2 tấn 35 kg không phải là 2 350 kg?

    Học sinh

    HS làm: 2 tấn = 2 000 kg, cộng 35 kg được 2 035 kg; 6 tạ = 600 kg, cộng 5 kg được 605 kg. HS trả lời dự kiến: 35 kg chỉ là 35 kg, không phải 350 kg nên không được viết 2 350 kg.

  3. Giáo viên

    GV mời một cặp trình bày bài làm, các cặp khác nhận xét. GV hỏi: Số 605 kg và 650 kg, số nào đúng với 6 tạ 5 kg?

    Học sinh

    HS trình bày, nhận xét và chỉ ra: 6 tạ 5 kg = 605 kg nên nói 650 kg là sai.

  4. Giáo viên

    GV chốt: Số đo có hai đơn vị ta đổi từng phần rồi cộng, không viết nối hai số như số thường. Đưa về cùng đơn vị rồi mới so sánh, cộng, trừ.

    Học sinh

    HS ghi nhớ quy tắc và sửa lại vở nếu đã làm sai.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Luyện tập đổi đơn vị và so sánh

Mục tiêu

HS vận dụng quan hệ giữa các đơn vị để giải nhanh các bài tập đổi đơn vị, nối số đo và chọn số đo lớn nhất.

Nội dung

HS làm bài tập 1 đến 5 và bài 7 trên bảng con và bài tương tác trên NeoEdu. Đề và đáp án: (1) 5 yến = 50 kg. (2) 7 tạ = 700 kg. (3) 2 tấn 35 kg = 2 035 kg. (4) Nối: 4 tạ – 400 kg; 4 yến – 40 kg; 4 tấn – 4 000 kg. (5) Số đo lớn nhất trong 950 kg, 9 tạ, 1 tấn, 99 yến là 1 tấn (đáp án C). (7) Khẳng định 6 tạ 5 kg = 650 kg là Sai, đúng là 605 kg.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án đúng: 50 kg; 700 kg; 2 035 kg; nối 4 tạ – 400 kg, 4 yến – 40 kg, 4 tấn – 4 000 kg; chọn C (1 tấn); khẳng định Sai và sửa thành 605 kg.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu từng câu hỏi trên máy chiếu, nhắc HS viết đơn vị sau kết quả. Với câu 4 và câu 5, GV mở bài tương tác trên NeoEdu để HS thực hành trực tiếp.

    Học sinh

    HS đọc đề, chuẩn bị bảng con và thiết bị đọc học liệu số (nếu có).

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS làm nhanh từng câu, đi kiểm tra bảng con của một số HS. Với câu 7, GV hỏi: Ta nên đổi 6 tạ 5 kg thành bao nhiêu kg để so sánh?

    Học sinh

    HS làm bài: 5 yến = 50 kg; 7 tạ = 700 kg; 2 tấn 35 kg = 2 035 kg; nối từng cặp; chọn C; câu 7 trả lời Sai vì 6 tạ 5 kg = 605 kg.

  3. Giáo viên

    GV chọn 2 HS giơ bảng trình bày đáp án câu 5 và câu 7, yêu cầu các bạn giải thích lí do chọn đáp án.

    Học sinh

    HS giải thích: 950 kg, 900 kg, 1 000 kg, 990 kg, nên số lớn nhất là 1 tấn; 6 tạ 5 kg bằng 605 kg chứ không phải 650 kg.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét và nhấn mạnh: Đưa các số đo về cùng đơn vị rồi mới so sánh; đổi xong phải kiểm tra lại đúng từng phần.

    Học sinh

    HS sửa bài sai (nếu có) và ghi kết quả vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 5 phút

Đóng thóc vào bao và giải bài toán thực tế

Mục tiêu

HS vận dụng đổi đơn vị và phép chia có dư để giải bài toán thực tế về đóng thóc.

Nội dung

Bài toán: Có 460 kg thóc. Mỗi bao đựng 5 yến. Hỏi đóng đầy được bao nhiêu bao và còn thừa bao nhiêu ki-lô-gam? Gợi ý: đổi 5 yến ra kg; lấy 460 chia cho 50; trả lời cả số bao và số kg thừa. Phần bài 6 (xe chở 3 tấn gạo, giao 8 tạ) giao về nhà.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: 5 yến = 50 kg; 460 : 50 = 9 dư 10, nên đóng đầy được 9 bao và còn thừa 10 kg thóc.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đưa bao thóc mô hình ghi nhãn 5 yến và nêu tình huống: Bác nông dân có 460 kg thóc, muốn đóng vào các bao 5 yến. Hỏi cần đổi đơn vị nào trước?

    Học sinh

    HS quan sát, đọc đề và đưa ra ý kiến cần đổi 5 yến ra kg.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS lập luận: 5 yến bằng bao nhiêu kg, rồi lấy 460 chia cho số kg mỗi bao. Gợi ý HS viết câu trả lời đầy đủ.

    Học sinh

    HS làm: 5 yến = 50 kg; 460 : 50 = 9 (dư 10). Trả lời: đóng được 9 bao đầy và còn thừa 10 kg thóc.

  3. Giáo viên

    GV mời một HS trình bày bài giải, hỏi các bạn: Kết quả có hợp lí không, vì sao phải có phần thừa?

    Học sinh

    HS trình bày và giải thích: 9 bao đầy chứa 450 kg, còn lại 10 kg nên không đủ để đóng thêm một bao 50 kg.

  4. Giáo viên

    GV chốt cách giải bài toán thực tế: đổi đơn vị trước, sau đó chia có dư và trả lời đủ cả hai ý được hỏi.

    Học sinh

    HS ghi nhớ cách giải và chuẩn bị làm bài 6 ở nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Quan sát sơ đồ 1 tấn → 10 tạ → 100 yến → 1 000 kg và điền số còn thiếu.

  • 1 yến = ... kg
  • 1 tạ = ... yến = ... kg
  • 1 tấn = ... tạ = ... yến = ... kg
    Câu hỏi: Khi đổi từ đơn vị lớn sang đơn vị bé ta làm phép tính gì? Khi đổi từ đơn vị bé sang đơn vị lớn ta làm phép tính gì?
    Ví dụ cần giải thích: 4 tấn = ... tạ; 500 kg = ... tạ.

Phiếu học tập số 2

Nhiệm vụ: Đổi số đo gồm hai đơn vị về một đơn vị rồi điền kết quả.

  • 2 tấn 35 kg = ... kg
  • 6 tạ 5 kg = ... kg
    Câu hỏi: Vì sao 2 tấn 35 kg không bằng 2 350 kg? Hãy giải thích bằng lời.
    Kiểm tra: Số 650 kg có bằng 6 tạ 5 kg không? Vì sao?

Hướng dẫn về nhà

  • Làm bài 6 trong SGK: Một xe chở 3 tấn gạo, giao 8 tạ. Hỏi xe còn lại bao nhiêu ki-lô-gam gạo? Hướng dẫn: đổi 3 tấn và 8 tạ ra kg rồi trừ. Viết đơn vị sau kết quả.
  • Làm lại bài 8 với số liệu khác: Có 380 kg đậu, mỗi bao đựng 5 yến. Hỏi đóng được bao nhiêu bao đầy và còn thừa bao nhiêu ki-lô-gam?
  • Tìm hiểu ở nhà: Cân khối lượng gạo hoặc đường trong gia đình, ghi lại số đo bằng kg rồi đổi sang yến hoặc tạ (nếu có). Mang kết quả ghi chép đến lớp chia sẻ với bạn.
  • Luyện thêm trên trang bài học NeoEdu: neoedu.vn/learn/4/math/bai-17-yen-ta-tan, làm các bài tập tương tác để tự kiểm tra.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.