ToánLớp 4Chủ đề 4. Một số đơn vị đo đại lượng

Giáo án Bài 18. Đề-xi-mét vuông, mét vuông, mi-li-mét vuông

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được đề-xi-mét vuông (dm²) là diện tích hình vuông cạnh 1 dm và $1\ \mathrm{dm^2}=100\ \mathrm{cm^2}$ .
Nêu được $1\ \mathrm{m^2}=100\ \mathrm{dm^2}=10\,000\ \mathrm{cm^2}$ và $1\ \mathrm{cm^2}=100\ \mathrm{mm^2}$ ; mi-li-mét vuông (mm²) là diện tích hình vuông cạnh 1 mm.
Vận dụng được quan hệ hai đơn vị diện tích liền nhau trong bảng hơn kém 100 lần để đổi đơn vị và làm tính với số đo diện tích đơn giản.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao 1 dm² = 100 cm² (10 hàng × 10 ô) và vì sao mỗi bậc đổi là 100 lần chứ không phải 10 lần.
Mô hình hoá toán học: HS biểu diễn hình vuông cạnh 1 dm bằng 100 ô vuông 1 cm² và dùng mô hình đó để đếm, đổi đơn vị.
Giao tiếp toán học: HS dùng đúng kí hiệu dm², cm², mm² và diễn đạt được “hơn kém 100 lần” khi nói về các đơn vị liền nhau.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng thước kẻ, các ô vuông 1 cm² bằng bìa và học liệu số NeoEdu để quan sát, kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS chủ động quan sát hình vẽ, tự kiểm tra kết quả đổi đơn vị bằng cách đối chiếu với bảng đơn vị.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp, trình bày và giải thích được cách đổi đơn vị diện tích bằng lời nói và bảng con.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS vận dụng quy tắc gấp hoặc kém 100 lần để giải quyết bài toán tính diện tích tấm bìa và so sánh số đo mặt bàn.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực tham gia đếm ô, ghép hình và hoàn thành đủ bài tập trong thời gian quy định.
Trách nhiệm: HS hoàn thành phần việc được giao trong nhóm và tự đo, ghi chép số liệu khi làm bài vận dụng ở nhà.
Trung thực: HS nhận xét đúng sai khách quan khi kiểm tra kết quả của bạn và báo cáo đúng số liệu đo được.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Hình vuông bìa cứng cạnh 1 dm (10 cm) đã chia sẵn thành 100 ô vuông 1 cm², có thể tháo rời từng hàng.
Hình vuông bằng bìa cạnh 1 cm và một dải 10 mm để minh hoạ 1 cm² = 100 mm².
Bảng phụ kẻ bảng đơn vị diện tích (m², dm², cm², mm²) và phiếu học tập số 1.
Thước thẳng dài 30 cm, bút dạ, bảng phụ ghi đề bài tập.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/4/math/bai-18-de-xi-met-vuong-met-vuong-mi-li-met-vuong (dùng ở hoạt động Hình thành đơn vị m², mm² và luyện tập).

2. Học sinh

Sách Toán 4, vở ghi, bút chì, thước kẻ có vạch cm.
Bảng con và bút dạ.
Bìa cứng hoặc giấy kẻ sẵn các ô vuông 1 cm² (khoảng 10 ô) để ghép thử.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ôn tập đơn vị độ dài và diện tích hình vuông

Mục tiêu

Huy động kiến thức cũ về 1 dm = 10 cm và cách tính diện tích hình vuông để chuẩn bị cho bài học mới.

Nội dung

Trò chơi “Ai nhanh hơn”: GV đọc câu hỏi, HS giơ bảng con trả lời. Các câu hỏi gồm: 1 dm bằng bao nhiêu cm? Hình vuông cạnh 5 cm có diện tích bao nhiêu xăng-ti-mét vuông nếu biết cạnh là 5 cm và đếm được 5 hàng, mỗi hàng 5 ô?

Sản phẩm dự kiến

HS nêu đúng 1 dm = 10 cm; biết diện tích hình vuông có thể đếm bằng số hàng nhân số ô mỗi hàng; sẵn sàng vào bài học.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nói: “Các em hãy nhớ lại đơn vị độ dài đã học. Cô đọc câu hỏi, các em giơ bảng con trả lời thật nhanh nhé.” GV đặt câu hỏi: “1 dm bằng bao nhiêu cm?”
Học sinh
HS lắng nghe, chuẩn bị bảng con và bút dạ.
Giáo viên
GV đưa lần lượt câu hỏi: “Hình vuông có 5 hàng, mỗi hàng 5 ô vuông thì có bao nhiêu ô?” GV quan sát, nhắc HS ghi phép tính.
Học sinh
HS ghi nhanh đáp án: “1 dm = 10 cm”; “5 × 5 = 25 ô”.
Giáo viên
GV mời 2 đến 3 HS giơ bảng, nhận xét và khen ngợi HS trả lời đúng nhanh.
Học sinh
HS giơ bảng con, nhận xét bạn trả lời.
Giáo viên
GV chốt: “Muốn đếm diện tích hình vuông, ta đếm số ô vuông trong hình. Hôm nay chúng ta học đơn vị đo diện tích lớn hơn và nhỏ hơn cm².”
Học sinh
HS nhắc lại: diện tích có thể đo bằng số ô vuông đơn vị.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 8 phút

Hình thành đơn vị đề-xi-mét vuông

Mục tiêu

HS nêu được đề-xi-mét vuông là diện tích hình vuông cạnh 1 dm và 1 dm² = 100 cm².

Nội dung

Hoạt động cặp đôi. GV đưa hình vuông bìa cạnh 1 dm gồm 100 ô 1 cm². Các nhóm đếm số ô theo hàng và cột, sau đó trả lời câu hỏi: Hình vuông có mấy hàng, mỗi hàng có mấy ô? Tổng số ô là bao nhiêu? Vì sao 1 dm² = 100 cm²?

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được: 1 dm² là diện tích hình vuông cạnh 1 dm; 1 dm² = 10 × 10 = 100 cm²; ghi vào vở kiến thức.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giơ hình vuông cạnh 1 dm và nói: “Hình vuông này có cạnh 1 dm, diện tích của nó được gọi là đề-xi-mét vuông, viết tắt là dm².” GV giao nhiệm vụ cho cặp đôi đếm số ô.
Học sinh
HS quan sát hình, nhận nhiệm vụ đếm ô theo hàng và cột.
Giáo viên
GV hỏi: “Hình vuông có mấy hàng? Mỗi hàng có mấy ô 1 cm²?” GV gợi ý: “Cạnh 1 dm bằng 10 cm, vậy mỗi cạnh có bao nhiêu ô?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Có 10 hàng, mỗi hàng 10 ô.” “Tổng là 10 × 10 = 100 ô, nên 1 dm² = 100 cm².”
Giáo viên
GV mời 1 cặp trình bày, các cặp khác nhận xét và bổ sung. GV yêu cầu HS giải thích vì sao phải nhân 10 với 10, không phải 10 với 1.
Học sinh
HS trình bày: “Vì diện tích là số ô vuông phủ kín hình, phải nhân số hàng với số ô mỗi hàng.”
Giáo viên
GV chốt: “1 dm² = 100 cm². Đây là hai đơn vị liền nhau, hơn kém nhau 100 lần, không phải 10 lần như đơn vị độ dài.” GV ghi bảng.
Học sinh
HS ghi vở: 1 dm² = 100 cm²; nhắc lại: đổi đơn vị diện tích nhân hoặc chia cho 100.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 8 phút

Hình thành mét vuông, mi-li-mét vuông và bảng đơn vị

Mục tiêu

HS nêu được 1 m² = 100 dm² = 10 000 cm², 1 cm² = 100 mm² và nhận biết bảng đơn vị diện tích hơn kém 100 lần.

Nội dung

Hoạt động nhóm 4 với phiếu học tập số 1. Nhóm dựa vào mô hình hình vuông 1 dm để suy ra 1 m² = 100 dm² (hình vuông cạnh 10 dm); từ 1 m² đến cm² qua hai bậc; 1 cm² = 100 mm² (hình vuông cạnh 10 mm). Nhóm hoàn thành bảng đơn vị và nhận xét quy luật.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được điền đầy đủ; HS nêu được: các đơn vị diện tích liền nhau trong bảng hơn kém nhau 100 lần; 1 m² = 10 000 cm².

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát phiếu học tập số 1 và nêu nhiệm vụ: “Dựa vào 1 dm² = 100 cm², các nhóm suy luận và điền bảng.” GV treo bảng đơn vị đã kẻ sẵn.
Học sinh
HS nhận phiếu, đọc yêu cầu và thảo luận nhóm 4.
Giáo viên
GV gợi ý: “Hình vuông cạnh 1 m gồm bao nhiêu ô 1 dm²?” và “Cạnh 1 cm gồm bao nhiêu ô 1 mm²?” GV dùng dải 10 mm để minh hoạ.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “1 m = 10 dm nên 10 × 10 = 100 ô 1 dm², tức 1 m² = 100 dm².” “1 cm = 10 mm nên 1 cm² = 100 mm².” Tiếp tục: “100 dm² = 100 × 100 cm² = 10 000 cm².”
Giáo viên
GV mời đại diện 2 nhóm trình bày bảng đã điền, yêu cầu các nhóm khác kiểm tra. GV hỏi: “Từ m² đến cm² có mấy bậc đổi? Mỗi bậc gấp bao nhiêu lần?”
Học sinh
HS trình bày kết quả; trả lời: “Có hai bậc, mỗi bậc gấp 100 lần, nên m² đến cm² gấp 100 × 100 = 10 000 lần.”
Giáo viên
GV chốt: “Hai đơn vị diện tích liền nhau trong bảng hơn kém 100 lần. Đây là điểm khác với đơn vị độ dài.” GV chiếu hoặc mở học liệu số NeoEdu để HS đối chiếu bảng.
Học sinh
HS ghi vào vở: 1 m² = 100 dm² = 10 000 cm²; 1 cm² = 100 mm²; nhắc lại quy tắc “liền nhau kém 100 lần”.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 9 phút

Đổi đơn vị diện tích bằng bảng con

Mục tiêu

HS vận dụng được quy tắc đổi giữa các đơn vị diện tích liền nhau và tránh lỗi đổi theo hệ số 10.

Nội dung

Bài tập 1 đến 6 trong bài học, GV lần lượt đọc đề bằng bảng phụ, HS làm trên bảng con. Bài 1: 1 m² bằng bao nhiêu dm²? Bài 2: 5 dm² bằng bao nhiêu cm²? Bài 3: 3 m² 25 dm² = ... dm²? Bài 4: 2 cm² 40 mm² bằng bao nhiêu mm²? Bài 5: Nối các số đo bằng nhau (2 m² – 20 000 cm²; 2 dm² – 200 cm²; 2 cm² – 200 mm²). Bài 6: Đúng hay sai: 1 dm² = 10 cm²?

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án: (1) 1 m² = 100 dm²; (2) 5 dm² = 500 cm²; (3) 3 m² 25 dm² = 325 dm²; (4) 2 cm² 40 mm² = 240 mm²; (5) 2 m² – 20 000 cm²; 2 dm² – 200 cm²; 2 cm² – 200 mm²; (6) Sai, vì 1 dm² = 100 cm² (10 × 10).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nói: “Các em làm bài trên bảng con. Nhớ nhân hoặc chia cho 100 khi đổi đơn vị diện tích liền nhau.” GV đọc bài 1.
Học sinh
HS lắng nghe, chuẩn bị bảng con.
Giáo viên
GV đọc lần lượt các bài 2 đến 6, quan sát bảng của HS và nhắc các em lưu ý lỗi nhân với 10. Với bài 3, GV hỏi: “3 m² bằng bao nhiêu dm²?”
Học sinh
HS viết đáp án. Dự kiến: bài 1 “100”; bài 2 “500”; bài 3 “300 + 25 = 325”; bài 4 “200 + 40 = 240”; bài 6 “Sai, phải là 100 cm²”.
Giáo viên
GV yêu cầu 2 HS giơ bảng bài 4 và bài 6, giải thích cách làm. GV mời HS khác nhận xét.
Học sinh
HS giải thích: “2 cm² = 200 mm², cộng 40 mm² nên được 240 mm².” “Bài 6 sai vì hình vuông cạnh 10 cm có 10 × 10 = 100 cm².”
Giáo viên
GV chốt lại quy tắc và nhấn mạnh: “Đổi đơn vị diện tích không dùng hệ số 10 mà dùng hệ số 100.” GV hỏi thêm: “Vì sao 1 dm² lớn hơn 1 cm² đến 100 lần?”
Học sinh
HS trả lời: “Vì 1 dm² gồm 100 ô 1 cm².” HS sửa lại đáp án sai (nếu có).

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 5 phút

Ước lượng diện tích vật thật và giải bài toán thực tế

Mục tiêu

HS vận dụng được đơn vị diện tích phù hợp để đo và so sánh diện tích các vật quen thuộc, phân biệt chu vi với diện tích.

Nội dung

Bài 7: Tấm bìa hình chữ nhật dài 12 cm, rộng 8 cm. Tính diện tích bằng cm². Bài 8: Mặt bàn rộng 6 000 cm². Một bạn ghi 60 dm², bạn khác ghi 600 dm². Ai đúng? Vì sao? Nhiệm vụ về nhà: đo kích thước bìa vở và tính diện tích bằng cm².

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: bài 7: 12 × 8 = 96 cm²; bài 8: bạn ghi 60 dm² đúng vì 6 000 : 100 = 60 dm²; kết quả đo và tính diện tích bìa vở ghi trong vở bài tập.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu bài 7 và bài 8 trên bảng, yêu cầu HS suy nghĩ cá nhân: “Vì sao lại chọn đơn vị dm² hay cm² cho phù hợp?”
Học sinh
HS đọc đề, làm bài cá nhân trong vở nháp.
Giáo viên
GV gợi ý: “Muốn so sánh 6 000 cm² với dm², ta chia 6 000 cho bao nhiêu?” GV đi quan sát, hỗ trợ HS yếu.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “12 × 8 = 96 cm².” “6 000 cm² = 6 000 : 100 = 60 dm², nên bạn thứ nhất đúng.”
Giáo viên
GV mời 1 HS trình bày bài 8 và giải thích, các HS khác bổ sung. GV giao nhiệm vụ về nhà.
Học sinh
HS giải thích: “Mỗi dm² gồm 100 cm², nên 6 000 cm² = 60 dm².”
Giáo viên
GV chốt: “Diện tích đo bằng đơn vị vuông; khi đổi đơn vị diện tích liền nhau nhân hoặc chia cho 100. Chu vi là độ dài đường bao quanh, còn diện tích là phần mặt phẳng bên trong.”
Học sinh
HS ghi vào vở ghi nhớ: Hai đơn vị diện tích liền nhau trong bảng hơn kém 100 lần.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Dựa vào 1 dm² = 100 cm² và hình vuông cạnh 1 m, 1 cm, hoàn thành bảng sau.

1 m² = ... dm²
1 m² = ... cm²
1 dm² = ... cm²
1 cm² = ... mm²
Nhận xét: Hai đơn vị diện tích liền nhau trong bảng hơn kém bao nhiêu lần?
Vì sao không đổi bằng hệ số 10 như đơn vị độ dài? Giải thích bằng hình vẽ hoặc lời nói.

Hướng dẫn về nhà

Đo chiều dài và chiều rộng của một quyển sách hoặc bìa vở (làm tròn đến cm), tính diện tích bằng cm² và ghi kết quả vào vở.
Đổi kết quả vừa tính sang dm² (nếu được), giải thích bằng lời vì sao số đo dm² nhỏ hơn số đo cm² trăm lần.
Tìm và viết ra một ví dụ thực tế dùng đơn vị m² (ví dụ diện tích lớp học, sân trường), và một ví dụ dùng mm² (ví dụ mặt cắt nhỏ).

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.