ToánLớp 4Chủ đề 3. Số có nhiều chữ số

Giáo án Bài 15. Làm quen với dãy số tự nhiên

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được dãy số tự nhiên bắt đầu từ $0$ , mỗi số sau hơn số trước $1$ và không có số tự nhiên lớn nhất.
Xác định được số liền sau (là $n+1$ ) và số liền trước (là $n-1$ với $n>0$ ) của một số tự nhiên; giải thích được vì sao số $0$ không có số liền trước.
Vận dụng được kiến thức để tìm số liền trước, số liền sau và số tự nhiên trong một khoảng cho trước (ví dụ từ $48$ đến $53$ ).
Tư duy và lập luận toán học: Giải thích được vì sao $0$ là số tự nhiên bé nhất, vì sao không có số tự nhiên lớn nhất và vì sao số $0$ không có số liền trước.
Mô hình hoá toán học: Biểu diễn dãy số tự nhiên trên tia số và mô tả quy luật “mỗi số sau hơn số trước $1$ ” bằng công thức $n+1$ , $n-1$ .
Giao tiếp toán học: Dùng đúng các thuật ngữ “số tự nhiên”, “số liền trước”, “số liền sau”, “hai số tự nhiên liên tiếp” khi nói và viết.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: Sử dụng tia số, bảng con và học liệu số NeoEdu để kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: Tự quan sát tia số, tự tìm quy luật của dãy số và tự kiểm tra kết quả bằng cách đếm tiếp hoặc đếm lùi.
Giao tiếp và hợp tác: Trao đổi theo cặp đôi để điền phiếu học tập, trình bày và nhận xét cách lập luận về số liền trước, số liền sau.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Xử lí tình huống bạn học viết dãy $1;2;3;\ldots$ và đưa ra góp ý có căn cứ; vận dụng quy luật để đánh số trong thực tế.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: Tích cực tham gia trò chơi đếm số và hoàn thành đủ các phiếu bài tập trong giờ.
Trung thực: Nhận xét đúng sai khách quan về bài làm của bạn và tự sửa lỗi của mình khi phát hiện sai.
Trách nhiệm: Hợp tác với bạn trong nhóm cặp đôi, hoàn thành phần việc được giao và kiểm tra lại kết quả của cả nhóm.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Tia số vẽ trên bảng hoặc bảng phụ, biểu diễn các số từ $0$ đến $10$ và các mốc $999$ , $1\,000$ .
Bộ thẻ số từ $0$ đến $20$ và thẻ “Đ” – “S” cho mỗi nhóm.
Máy chiếu hoặc màn hình hiển thị trang bài học và bài tập tương tác trên NeoEdu: neoedu.vn/learn/4/math/bai-15-lam-quen-voi-day-so-tu-nhien
Phiếu học tập số 1 đã in cho mỗi cặp đôi.

2. Học sinh

Sách Toán 4, vở ghi, bút chì, thước kẻ.
Bảng con và bút dạ.
Thẻ “Đ” – “S” (có thể thay bằng giơ tay hoặc viết nhanh trên bảng con).
Bút chì để điền phiếu học tập.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đếm tiếp nối nhau

Mục tiêu

Ôn lại cách đếm tiếp và đếm lùi các số tự nhiên, tạo tâm thế vào bài.

Nội dung

GV tổ chức trò chơi “Đếm tiếp”: lần lượt HS đọc số liền sau của số bạn trước vừa nói, bắt đầu từ $5$ , rồi đếm lùi từ $10$ về $0$ .

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng dãy số liên tiếp, nhận ra mỗi số đứng sau hơn số đứng trước $1$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật chơi: “Cô nói số đầu tiên, các em nói số liền sau. Ai nói sai sẽ dừng để bạn khác tiếp.” GV bắt đầu với số $5$ .
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi và chuẩn bị tham gia.
Giáo viên
GV điều khiển trò chơi đếm tiếp từ $5$ đến khoảng $15$ , sau đó yêu cầu đếm lùi từ $10$ về $0$ .
Học sinh
HS lần lượt đọc số tiếp theo, ví dụ: “6, 7, 8…”; đếm lùi “10, 9, 8…, 0”.
Giáo viên
GV hỏi: “Số nào đứng sau số $9$ ? Số nào đứng trước số $9$ ?”
Học sinh
HS trả lời: “Số $10$ đứng sau số $9$ ; số $8$ đứng trước số $9$ .”
Giáo viên
GV dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta tìm hiểu dãy số tự nhiên và cách xác định số liền trước, số liền sau.”
Học sinh
HS ghi tên bài học “Bài 15. Làm quen với dãy số tự nhiên” vào vở.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

Dãy số tự nhiên trên tia số

Mục tiêu

Hình thành khái niệm dãy số tự nhiên, nhận biết số $0$ là số bé nhất và không có số lớn nhất.

Nội dung

HS quan sát tia số trên bảng, làm việc theo nhóm đôi để trả lời các câu hỏi: Số nào là số đầu tiên của dãy? Các khoảng cách giữa hai số liên tiếp có bằng nhau không? Có số tự nhiên lớn nhất không?

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được: dãy số tự nhiên là $0;1;2;3;\ldots$ ; $0$ là số tự nhiên bé nhất; không có số tự nhiên lớn nhất vì luôn cộng thêm $1$ được số lớn hơn.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV vẽ tia số từ $0$ đến $10$ trên bảng, đánh dấu gốc $0$ . Yêu cầu các cặp đôi quan sát và thảo luận 2 phút.
Học sinh
HS quan sát tia số, thảo luận theo cặp đôi.
Giáo viên
GV hỏi: “Tia số bắt đầu từ số nào? Từ $0$ đến $1$ và từ $1$ đến $2$ có khoảng cách bằng nhau không?”
Học sinh
HS trả lời: “Tia số bắt đầu từ $0$ . Khoảng cách bằng nhau và đều bằng $1$ đơn vị.”
Giáo viên
GV hỏi tiếp: “Số $0$ có phải là số tự nhiên không? Em có thể tìm số tự nhiên lớn nhất không?”
Học sinh
HS trả lời: “Số $0$ là số tự nhiên. Không tìm được số lớn nhất vì thêm $1$ vào bất kì số nào ta đều được số lớn hơn.”
Giáo viên
GV mời 2 cặp đôi trình bày, các nhóm khác nhận xét và bổ sung.
Học sinh
Đại diện cặp đôi trình bày kết quả; các bạn khác nhận xét, bổ sung.
Giáo viên
GV chốt: “Dãy số tự nhiên là $0;1;2;3;\ldots$ , bắt đầu từ $0$ , mỗi số sau hơn số trước $1$ và kéo dài mãi, không có số lớn nhất.” GV ghi bảng.
Học sinh
HS ghi chép kết luận vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 8 phút

Số liền trước và số liền sau

Mục tiêu

Xác định được số liền sau và số liền trước của một số tự nhiên; nhận biết hai số tự nhiên liên tiếp có thể khác nhau về số chữ số.

Nội dung

Các cặp đôi hoàn thành Phiếu học tập số 1: điền số liền trước, số liền sau của các số đã cho; so sánh $999$ với $1\,000$ và rút ra nhận xét về khoảng cách giữa hai số tự nhiên liên tiếp.

Sản phẩm dự kiến

HS điền đúng bảng: số liền sau của $n$ là $n+1$ , số liền trước là $n-1$ với $n>0$ ; số $0$ không có số liền trước; $999$ và $1\,000$ là hai số tự nhiên liên tiếp với khoảng cách $1$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1 cho mỗi cặp đôi và nêu yêu cầu: “Đọc kĩ bảng, thảo luận và điền số phù hợp.”
Học sinh
HS nhận phiếu, đọc yêu cầu và thảo luận.
Giáo viên
GV đi quan sát, gợi ý: “Muốn tìm số liền sau, em làm phép tính gì? Còn số liền trước thì sao?”
Học sinh
HS trả lời: “Số liền sau thì cộng $1$ ; số liền trước thì trừ $1$ .”
Giáo viên
GV hỏi: “Số $0$ có số liền trước không? Vì sao?”
Học sinh
HS trả lời: “Không có, vì $0$ là số bé nhất, không có số nào nhỏ hơn $0$ trong dãy số tự nhiên.”
Giáo viên
GV mời một cặp đôi đọc kết quả, cả lớp kiểm tra bằng tia số hoặc trang bài học NeoEdu.
Học sinh
HS đọc kết quả, cả lớp đối chiếu và sửa nếu cần.
Giáo viên
GV chốt: “Số liền sau của $n$ là $n+1$ ; với $n>0$ , số liền trước của $n$ là $n-1$ . Số $0$ không có số liền trước. Hai số liên tiếp như $999$ và $1\,000$ vẫn cách nhau $1$ .”
Học sinh
HS ghi công thức và nhận xét vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 6 phút

Thẻ Đ – S và điền số

Mục tiêu

Củng cố kiến thức về dãy số tự nhiên, số liền trước và số liền sau qua các câu hỏi trắc nghiệm, điền số và đúng sai.

Nội dung

GV chiếu các câu hỏi, HS dùng thẻ hoặc bảng con trả lời. Đề: (1) Số tự nhiên bé nhất là: A. $1$ ; B. $10$ ; C. $0$ ; D. $100$ . (2) Số liền sau $999\,999$ là số nào? (3) Số liền trước $40\,000$ là số nào? (4) Điền số: $708;\ 709;\ \_\_;\ 711;\ \_\_$ . (5) Có một số tự nhiên lớn nhất. (6) Đúng hay sai: a) $0$ không có số tự nhiên liền trước; b) $99$ và $100$ là hai số tự nhiên liên tiếp; c) Mỗi số tự nhiên có đúng hai chữ số.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) C ( $0$ ); (2) $1\,000\,000$ ; (3) $39\,999$ ; (4) $710$ và $712$ ; (5) Sai; (6) a) Đúng, b) Đúng, c) Sai (ví dụ $0$ và $1$ đều có một chữ số, số $100$ có ba chữ số).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu lần lượt từng câu và đọc to yêu cầu: “Giơ thẻ hoặc viết đáp án nhanh lên bảng con.”
Học sinh
HS theo dõi đề và chuẩn bị bảng con hoặc thẻ.
Giáo viên
GV mời HS trả lời câu (2) và (3), yêu cầu giải thích cách làm: “Em đã cộng hay trừ bao nhiêu?”
Học sinh
HS trả lời: “ $999\,999+1=1\,000\,000$ ”; “ $40\,000-1=39\,999$ ”.
Giáo viên
GV hỏi câu (5) và (6c): “Vì sao không có số tự nhiên lớn nhất? Vì sao câu c sai?”
Học sinh
HS trả lời: “Luôn cộng thêm $1$ được số lớn hơn; số $100$ có ba chữ số nên câu c sai.”
Giáo viên
GV tổng hợp kết quả, hiển thị đáp án trên NeoEdu để HS đối chiếu và tự chấm.
Học sinh
HS đối chiếu đáp án, tự sửa bài làm của mình nếu sai.
Giáo viên
GV nhấn mạnh: “Số liền sau hơn $1$ , số liền trước kém $1$ , số $0$ là số bé nhất.”
Học sinh
HS nhắc lại kiến thức trọng tâm.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 6 phút

Góp ý và đánh số thực tế

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức về dãy số tự nhiên để xử lí tình huống thực tế và giải thích cho bạn.

Nội dung

Tình huống: Bạn Nam viết dãy $1;2;3;\ldots$ và nói đây là toàn bộ dãy số tự nhiên. HS góp ý thế nào? Sau đó, trò chơi “Tìm bạn cùng cặp”: mỗi HS nhận một thẻ số, đi tìm bạn có thẻ là số liền trước hoặc số liền sau.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được: dãy của Nam thiếu số $0$ và dãy số tự nhiên là $0;1;2;3;\ldots$ , không có số cuối cùng. HS tìm đúng cặp số liền trước – liền sau.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống bạn Nam và yêu cầu HS góp ý bằng lời: “Em nói với bạn Nam điều gì để bạn hiểu đúng?”
Học sinh
HS suy nghĩ và chuẩn bị trả lời.
Giáo viên
GV mời HS góp ý, gợi ý nếu cần: “Dãy số tự nhiên bắt đầu từ số nào?”
Học sinh
HS trả lời: “Dãy đúng là $0;1;2;3;\ldots$ , bạn thiếu số $0$ và dãy không có số cuối cùng.”
Giáo viên
GV phát thẻ số cho HS, hướng dẫn trò chơi “Tìm bạn cùng cặp” trong 2 phút.
Học sinh
HS đi tìm bạn có thẻ là số liền trước hoặc số liền sau của số mình đang cầm, đọc to để cả lớp kiểm tra.
Giáo viên
GV mời 2 – 3 cặp đọc kết quả và yêu cầu nêu quy tắc đã dùng.
Học sinh
HS báo cáo: “Số liền sau cộng thêm $1$ ; số liền trước trừ đi $1$ .”
Giáo viên
GV chốt kiến thức: “Số tự nhiên bắt đầu từ $0$ , liền sau hơn $1$ và không có số lớn nhất.” GV giao bài tập về nhà.
Học sinh
HS ghi ghi nhớ vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ 1: Điền số liền trước và số liền sau của các số trong bảng (ghi “không có” nếu không tồn tại).

Số $0$ : số liền trước là ....; số liền sau là ....
Số $9$ : số liền trước là ....; số liền sau là ....
Số $99$ : số liền trước là ....; số liền sau là ....
Số $40\,000$ : số liền trước là ....; số liền sau là ....

Nhiệm vụ 2: So sánh $999$ và $1\,000$ .

Hai số này có liên tiếp không? ....
Khoảng cách giữa hai số là bao nhiêu? ....

Nhiệm vụ 3: Hoàn thành câu sau.

Số liền sau của $n$ là ....
Với $n>0$ , số liền trước của $n$ là ....

Hướng dẫn về nhà

Viết dãy số tự nhiên từ $0$ đến $10$ và đánh dấu trên tia số.
Chọn một số bất kì có ba chữ số do em chọn, viết số liền trước và số liền sau của số đó vào vở.
Hỏi người thân về một số thực tế có liên quan đến số tự nhiên (ví dụ số nhà, số trang sách), viết hai số liên tiếp của số đó và giải thích vì sao chúng cách nhau $1$ đơn vị.
Truy cập neoedu.vn/learn/4/math/bai-15-lam-quen-voi-day-so-tu-nhien để luyện thêm các bài tập tương tác và tự kiểm tra kết quả.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.