Giáo án Bài 14. So sánh các số có nhiều chữ số

Ôn lại cách đọc, viết số và nhận biết số lớn hơn giữa hai số đơn giản để dẫn dắt vào bài học.

Trò chơi “Ai nhanh hơn?”: GV ghi lên bảng hai số $1\,245$ và $987$, sau đó ghi thêm $3\,506$ và $3\,560$. HS giơ bảng con ghi dấu $>$ hoặc $<$ phù hợp và giải thích ngắn gọn.

HS nhận ra số có nhiều chữ số hơn thì lớn hơn và biết so sánh hai số có cùng số chữ số bằng cách xét hàng từ trái sang phải; GV nắm được vốn hiểu biết ban đầu của HS.

HS nêu được quy tắc so sánh hai số có số chữ số khác nhau và hai số có cùng số chữ số.

Nhiệm vụ 1: So sánh số có số chữ số khác nhau. GV đưa ví dụ $9\,999\,999$ và $10\,000\,000$ (ví dụ về số có nhiều chữ số hơn).
Nhiệm vụ 2: So sánh số có cùng số chữ số. GV đưa ví dụ $7\,304\,500$ và $7\,299\,999$, HS đối chiếu từng hàng trên bảng vị trí các hàng: hàng triệu 7 = 7; hàng trăm nghìn 3 > 2.
Hoạt động cặp đôi: HS đọc cả hai số, xác định hàng đầu tiên khác nhau rồi trả lời vì sao số này lớn hơn.

HS rút ra quy tắc: (1) Số có nhiều chữ số hơn thì lớn hơn; (2) Hai số cùng số chữ số: xét từ trái sang phải, tại hàng đầu tiên khác nhau, số có chữ số lớn hơn là số lớn hơn.

HS vận dụng quy tắc để sắp xếp nhiều số có nhiều chữ số theo thứ tự tăng dần và tự kiểm tra kết quả.

Nhiệm vụ nhóm 4 (Phiếu học tập số 1): sắp xếp các số $8\,300\,405$, $8\,030\,450$, $8\,034\,005$, $8\,030\,405$ theo thứ tự tăng dần.
Cách làm: tìm số nhỏ nhất trước, gạch dưới hàng đầu tiên khác nhau của các số còn lại, rồi tiếp tục.

Nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 1 với thứ tự tăng dần: $8\,030\,405 < 8\,030\,450 < 8\,034\,005 < 8\,300\,405$; nhóm trình bày được cách gạch dưới hàng khác nhau để tránh nhiễu bởi các chữ số cuối.

HS vận dụng quy tắc so sánh để điền dấu, chọn đáp án đúng và tìm số thỏa mãn điều kiện.

Hoạt động cặp đôi, giơ bảng con. Phiếu học tập số 2 gồm các bài sau:
Bài 1: Điền dấu thích hợp: $9\,999\,999$ … $10\,000\,000$. A. $>$; B. $=$; C. $<$.
Bài 2: Điền dấu: $7\,280\,400$ … $7\,208\,900$; $35\,000\,002$ … $35\,000\,020$.
Bài 4: Trong ba số $5\,208\,901$; $5\,280\,190$; $5\,208\,910$, số nào lớn nhất?
Bài 5: Đúng hay sai: $45\,678\,900 < 45\,679\,000$?
Bài 6: Chữ số nào điền vào $3\,4\square\,5\,000$ để số đó lớn hơn $3\,475\,000$? A. 6; B. 8; C. 5; D. 7.
Bài 7: Số tự nhiên lớn nhất nhỏ hơn $1\,000\,000$ là số nào?

Đáp án: Bài 1: C ($<$, vì số bên trái có 7 chữ số, số bên phải có 8 chữ số). Bài 2: $>$ (hàng chục nghìn 8 > 0); $<$ (hàng chục 0 < 2). Bài 4: $5\,280\,190$ (hàng chục nghìn 8 lớn hơn 0 ở hai số còn lại). Bài 5: Đúng (hàng nghìn 8 < 9). Bài 6: B, số 8 (hàng chục nghìn 8 > 7). Bài 7: $999\,999$ (số liền trước $1\,000\,000$).

HS vận dụng cách so sánh để nhận xét lập luận của người khác và liên hệ với các số trong đời sống.

Tình huống: Bình so sánh $21\,030\,999$ và $21\,031\,000$ bằng cách so sánh hàng đơn vị (9 > 0) rồi kết luận $21\,030\,999$ lớn hơn. Hãy chỉ ra lỗi sai và sửa lại lập luận.
Nhiệm vụ về nhà: tìm ở nhà 3 số có nhiều chữ số (ví dụ số trang sách, số tiền trên hoá đơn), sắp xếp chúng theo thứ tự giảm dần.

Lập luận đúng: Hai số bằng nhau đến hàng chục nghìn; hàng nghìn 0 < 1 nên $21\,030\,999 < 21\,031\,000$, dù hàng đơn vị 9 > 0. Lỗi sai: so sánh từ hàng đơn vị thay vì từ hàng cao nhất.